Ο πυροκροτητής και η γόμωση

«Τα γεγονότα αγαπητέ μου, τα γεγονότα». Η πασίγνωστη φράση αποδίδεται στον συντηρητικό πολιτικό Μακ Μίλαν, που διετέλεσε πρωθυπουργός της Μ. Βρετανίας (1957 – 1963) όταν σε μια συνέντευξη, ο δημοσιογράφος τον ρώτησε τι είναι αυτό που φοβάται περισσότερο. Το γεγονός, σήμερα, είναι η δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ. Ηταν η πρώτη φορά, στις ΗΠΑ, που λευκός αστυνομικός σκότωσε κάποιον Αφροαμερικανό «δι’ ασήμαντον αφορμή»; Οχι βέβαια. Ούτε καν η τελευταία. Ηδη το περασμένο Σάββατο συνέβη, στην Ατλάντα, ανάλογο περιστατικό δι’ ακόμη πιο ασήμαντον αφορμή – απλώς ο 27χρονος Ρέισαρντ Μπρουκς ήρθε δεύτερος και δεν θα γίνει σύνθημα.

Τα ίδια τα γεγονότα, δηλαδή, μπορεί να είναι μεν τραγικά αλλά όχι πάντα σημαντικά. «Ιστορικά» τα κάνει αυτό που προκαλούν. Ο Μάης του ’68 ξεκίνησε τον… Μάρτιο του ίδιου χρόνου όταν 150 φοιτητές κατέλαβαν ένα κτίριο στο πανεπιστήμιο Ναντέρ στο Παρίσι. Και η αυτοπυρπόληση του 26χρονου πλανόδιου μανάβη Μοχάμεντ Μπουαζίζι όταν, τον Δεκέμβριο του 2010, του επέβαλε πρόστιμο η αστυνομία για παράνομη πώληση φρούτων σε μια αγορά της Τυνησίας, ήταν η θρυαλλίδα για την Αραβική Ανοιξη. Που σημαίνει ότι το γεγονός είναι ο πυροκροτητής. Η γόμωση της Ιστορίας είναι άλλη.

Περί κανονικότητας και άλλων δαιμονίων
Κάτι ανάλογο θεωρώ ότι συμβαίνει και με τη δολοφονία του Φλόιντ. Ακόμη και στις ΗΠΑ, όπου το πρόβλημα του ρατσισμού είναι υπαρκτό – αν και περίπλοκο και καθόλου σχηματικό όπως το αντιλαμβανόμαστε οι «απέξω» – οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας «φωνάζουν» και άλλα. Περί ανισοτήτων γενικά; Για όλα αυτά που επιτάχυνε ή προκάλεσε ο κορωνοϊός; Για την ανεργία; Για το πώς χειρίσθηκε ο Τραμπ την πανδημία; Για τον Τραμπ γενικώς; Ή μήπως διότι κάθε τόσο οι κοινωνίες χρειάζονται ένα reset;

Και στην Ευρώπη; Συμπαρίστανται στην εκ των ΗΠΑ «φωνή λαού, οργή Θεού»; Πρόκειται για τα «Κίτρινα Γιλέκα» φορεμένα αλλιώς; Ή είναι μια πρωθύστερη αντίδραση σε όλα αυτά που οι «σοφοί» μαντεύουν ότι θα φέρει η μετά κορωνοϊό πραγματικότητα; Πριν από έναν, περίπου, μήνα η Ζιλιέτ Μπινός είχε την πρωτοβουλία της σύνταξης μίας ανοιχτής επιστολής που, τελικά, υπέγραψαν, 200 καλλιτέχνες και διανοούμενοι και με την οποία ζητούσαν να μην επιστρέψουμε στην προ επιδημίας κανονικότητα. Χωρίς να προτείνουν και πού ακριβώς να επιστρέψουμε. Από τα συμφραζόμενα, μάλλον σε έναν «όμορφο κόσμο, ηθικό, αγγελικά πλασμένο» όπου θα τρέχουμε με ξέπλεκα μαλλιά σε ολάνθιστα λιβάδια. Σαν να μου φαίνεται ότι οι κινητοποιήσεις στην Ευρώπη είναι η εφαρμογή της επιστολής Μπινός στο πεζοδρόμιο. Κάτι το αφηρημένο, το αφελές κι ονειρικό το οποίο, ωστόσο, πρέπει να το αφουγκραστούμε. Οχι αυτό που λέγεται αλλά κυρίως αυτό που δεν λέγεται. Είναι εκείνο το reset που λέγαμε.

Οι «σφαγείς» των αγαλμάτων
Η επιθυμία γι’ αυτό το reset φαίνεται με τον πιο προκλητικό τρόπο στη τάση «να γκρεμίσουμε τα αγάλματα». Δεν θα μιλήσω τώρα εδώ περί άρνησης της πολυπλοκότητας όχι μόνο της Ιστορίας αλλά και της ανθρώπινης φύσης γενικότερα. Τα είπαν άλλοι, καλύτερα από εμένα. Να αναφέρω μόνο ότι αυτές οι σε κοινή θέα – λόγω Διαδικτύου – αποκαθηλώσεις έχουν μια μυρωδιά από δημόσιες εκτελέσεις και κάψιμο βιβλίων. Και να υπενθυμίσω ότι ο υποτιθέμενος «καινούργιος» κόσμος που προέκυψε από τέτοιες τελετές μίσους, ήταν πάντα πιο παλιός από τον παλιό. Ή όπως το λέει ο Λαμπεντούζα στον «Γατόπαρδο», για να αλλάξουν όλα, πρέπει τα πάντα να μείνουν ίδια.