Φρένο στις υπέρογκες αποζημιώσεις σε υποθέσεις περί Τύπου

Μία σημαντική απόφαση – ασπίδα για την ελευθερία της έκφρασης, αλλά και για την αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με τις αποζημιώσεις που καλούνται να πληρώσουν εκπρόσωποι του Τύπου εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ). Το Δικαστήριο του Στρασβούργου έκρινε επί της ουσίας ότι οι εθνικοί δικαστές για την επιδίκαση αποζημιώσεων σε υποθέσεις περί Τύπου θα πρέπει να σταθμίζουν και την οικονομική δυνατότητα του εναγόμενου δημοσιογράφου. Τα μέλη του ΕΔΔΑ μάλιστα έθεσαν ως όριο για το ύψος της επιδικαζόμενης αποζημίωσης ένα αντικειμενικό κριτήριο, που είναι ο βασικός μηνιαίος μισθός του κράτους.

Η απόφαση αυτή, που φέρει τη σφραγίδα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, όπως επισημαίνει ο δικηγόρος Βασίλης Χειρδάρης «βάζει φρένο στις μεγάλες και παράλογες αποζημιώσεις που δεν έχουν σχέση με τα πραγματικά εισοδήματα του καταδικασθέντος εναγομένου, ευθυγραμμιζόμενη με τη θεμελιώδη αρχή της αναλογικότητας».

Η υπόθεση αφορά καταδίκη δημοσιογράφου στη Ρωσία για κριτική που είχε ασκήσει για συγκεκριμένες περιπτώσεις δικαστικών λειτουργών. Ο προσφεύγων υποστήριξε ότι τα επίμαχα άρθρα του έπρεπε να είχαν εξεταστεί υπό το ευρύτερο πλαίσιο των προσπαθειών του να ξεσκεπάσει τη δικαστική διαφθορά και ότι οι επιδικασθείσες αποζημιώσεις, που κλήθηκε να πληρώσει – συνολικά 30.000 ευρώ – ήταν δυσανάλογα υψηλές.

Σύμφωνα με το ΕΔΔΑ οι δικαστές ex officio είναι δημόσια πρόσωπα και διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο σε μια δημοκρατική κοινωνία. Και υπό αυτό το πρίσμα ένας τέτοιος ρόλος δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς δημοσιογραφική κριτική. Οι δικαστές του ΕΔΔΑ στο σκεπτικό της απόφασής τους επανέρχονται στην πάγια άποψή τους σχετικά με τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει το δικαστικό σώμα σε μια δημοκρατική κοινωνία. Και επισημαίνουν ότι η προστασία του δικαστή από κάθε κριτική του Τύπου ανεξάρτητα από τη βασιμότητα της κριτικής, τη συνάφεια ή την επιλογή λέξεων, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ως μέτρο που προάγει το κράτος δικαίου.

Επιπλέον, το Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό της επιδικασθείσας αποζημίωσης έπρεπε να καθοριστεί με βάση τα εισοδήματα του προσφεύγοντος και την αρχή της αναλογικότητας. Εθεσε δε ως αντικειμενικό κριτήριο για το εισόδημα τον βασικό θεσμοθετημένο μηνιαίο μισθό. Το Στρασβούργο διαπίστωσε ότι υπήρξε παραβίαση του δικαιώματος ελευθερίας της έκφρασης και επιδίκασε ποσό 27.450 ευρώ στον προσφεύγοντα για αποζημίωση και ηθική βλάβη.