Κάν’ το όπως η Αγκαθα Κρίστι!

Οι «Επτά θάνατοι της Εβελιν Χάρντκαστλ», πρώτο έργο του Βρετανού Stuart Turton (εκδ. Μεταίχμιο, μτφ. Θοδωρή Τσαπακίδη), κυκλοφορεί συνοδευόμενο από τις διθυραμβικές κριτικές της μεγάλης πλεινότητας των ΜΜΕ της χώρας του. Ως βασικότερο λόγο γι’ αυτή την ενθουσιώδη υποδοχή μπορώ να φανταστώ την πρωτοτυπία του και την απόπειρα συνδυασμού ενός σύγχρονου ψυχολογικού αστυνομικού θρίλερ με την παραδοσιακή σχολή των βρετανών συγγραφέων και κυρίως με την αείμνηστη Αγκαθα Κρίστι. Οντως, έχουμε να κάνουμε με ένα «ασυνήθιστο» πολυμορφικό έργο, που διαφέρει από τις πρακτικές των ευρωπαϊκών αστυνομικών με τα αποτρόπαια, αιματηρά εγκλήματα, τους διαταραγμένους δολοφόνους και τους προβληματικούς ερευνητές.

Πριν από την υπόθεση, ας κρατήσουμε μια σημείωση που θα φανεί χρήσιμη γιά την καλύτερη κατανόηση της πλοκής. Ανά πάσα στιγμή φανταστείτε ένα τεράστιο, σχεδόν αδιαφανές πέπλο μυστηρίου να αιωρείται πάνω από το τοπίο και τους χαρακτήρες του έργου, εμποδίζοντας τον αναγνώστη να τις δει καθαρά, πόσω μάλλον να τις ερμηνεύσει. Ολα αρχίζουν με την πρόσκληση του λόρδου Πίτερ Χάρντκαστλ και της λαίδης Ελενα Χάρντκαστλ σ’ έναν χορό μεταμφιεσμένων στην οικία Μπλάκχιθ. Προσκεκλημένοι, ένα μεγάλο, ετερόκλητο και ανομοιογενές πλήθος: μέλη της αριστοκρατικής τάξης, τραπεζίτες, γιατροί και διαπρεπείς νομικοί μέχρι επαγγελματίες παίκτες τυχερών παιχνιδιών, εκβιαστές και αστυνομικοί. Στο περιθώριο κινείται ένας μεγάλος αριθμός υπηρετικού προσωπικού, με ιδιαίτερες έως και ανορθόδοξες σχέσεις με τους οικοδεσπότες. Ισως εδώ να διαφαίνονται ήδη και κάποιες αναφορές στον «Κανόνα του παιχνιδιού» του Ζαν Ρενουάρ και στο «Εγκλημα στο Γκόσφορντ Παρκ» του Ρόμπερτ Αλτμαν.

Στην αρχή, βλέπουμε κάποιον ταλαιπωρημένο, κυνηγημένο και φοβισμένο τύπο να φτάνει στο Μπλάκχιθ, υποστηρίζοντας ότι είδε στο παρακείμενο δάσος ένα άνδρα να δολοφονεί μια κοπέλα. Ο συγκεκριμένος τύπος φαίνεται να έχει πέσει θύμα αμνησίας. Οι υπόλοιποι καλεσμένοι όμως τον αναγνωρίζουν ως τον δρα Σεμπάστιαν Μπελ. Οταν την επομένη, στο πλαίσιο της κυνηγετικής τους εκστρατείας, οργανώνουν μια αποστολή διερεύνησης για την ανακάλυψη του πτώματος της ατυχούς κοπέλας, δεν εντοπίζουν κανένα ίχνος. Η υπόθεση θα περιπλακεί έτι περαιτέρω όταν μια άκρως μυστηριώδης φυσιογνωμία με κοστούμι μεταμφιεσμένου, ο διαβόητος Γιατρός της Πανούκλας, θα συναντήσει τον φερόμενο ως Σεμπάστιαν Μπελ και θα του αποκαλύψει το φοβερό πρόβλημα. Τουτέστιν, η θυγατέρα των οικοδεσποτών Εβελιν Χάρντκαστλ θα δολοφονηθεί! Η αποστολή που αναθέτει ο Γιατρός στον φερόμενο ως Μπελ είναι σαφής και συγκεκριμένη, αλλά ταυτόχρονα πολύ δύσκολη. Να ανακαλύψει τον δολοφόνο της νεαράς Εβελιν με αντάλλαγμα να φύγει ελεύθερος από το εφιαλτικό, όπως μέλλει να αποδειχθεί, Μπλάκχιθ.

Τα πράγματα θα πάρουν μια αναμφίβολα δραματικά δυσάρεστη τροπή από την επόμενη κιόλας μέρα, όταν ο φερόμενος ως Μπελ θα ξυπνήσει μέσα σε ένα άλλο σώμα! Συγκεκριμένα στο σώμα του μπάτλερ των Χάρντκαστλ, του Ρότζερ Κόλινς. Και στη συνέχεια, θα παρακολουθήσουμε ένα τρομερό γαϊτανάκι μεταβάσεων του κεντρικού ήρωα, που θα αλλάζει σώμα και προσωπικότητα κάθε μέρα, συνεχίζοντας βέβαια απτόητος την προσπάθεια εξιχνίασης της δολοφονίας της νεαράς Εβελιν μέσα από έναν καινούργιο κάθε φορά ξενιστή. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το στοιχείο που προσθέτει εντέχνως ο συγγραφέας, την εσωτερική πάλη του κεντρικού ήρωα με τις διαφορετικές και αλληλοσυγκρουόμενες προσωπικότητες των ξενιστών του, καθώς και τον τρόπο που συνδυάζει τις πληροφορίες του καθενός από αυτούς. Αν προσθέσουμε δε και το θέμα της χρονικής αλληλουχίας των γεγονότων και την άνετη μετάβαση από το παρόν στο πρόσφατο παρελθόν ή στο άμεσο μέλλον, τότε τα πράγματα μοιάζουν με αξεδιάλυτο κουβάρι.

Χαρακτήρες

Ο Stuart Turton στήνει αριστοτεχνικά ένα απειλητικό, ζοφερό σκηνικό ξεκινώντας από τον τόπο όπου συμβαίνουν τα μυστηριώδη, τραγικά γεγονότα και φτάνοντας μέχρι τους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών και των δεύτερων ρόλων, αξιοποιώντας υποδειγματικά το εύρημα των ξενιστών. Μέσα από την «περιήγηση» του κεντρικού ήρωα στα σώματα έχουμε την ευχέρεια να γνωρίσουμε τους χαρακτήρες, τις κρυφές πλευρές τους, τις επιδιώξεις και τα ένοχα μυστικά που κρύβει επιμελώς ο καθένας. Το ίδιο το Μπλάκχιθ φαντάζει ένας απωθητικός, τρομακτικός τόπος μαρτυρίων, όπου η επιβίωση αποτελεί την καλύτερη προσφερόμενη δυνατότητα, καθώς η έξοδος από αυτό το κολαστήριο είναι πολύτιμο δώρο που θα προσφερθεί μόνο σε όποιον ανακαλύψει τον δολοφόνο της ΕΈβελιν. Η αποκάλυψη του τι ακριβώς είναι το Μπλάκχιθ αποτελεί μία από τις αρκετές καλοσχεδιασμένες ανατροπές του συγγραφέα.

Σύγχρονο θρίλερ με παλιά συνταγή

Οι «Επτά θάνατοι της Εβελιν Χάρντκαστλ» είναι ένα πολυμορφικό μυθιστόρημα. Εξυπνη σύλληψη, πρωτότυπη κεντρική ιδέα, εντελώς ασυνήθιστο πείραμα, μακράν διαφορετικό από την πλειονότητα των σύγχρονων αστυνομικών μυθιστορημάτων. Η μεγάλη ικανότητα του πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα τού επιτρέπει να φέρει σε πέρας την αντικειμενικά δύσκολη πρόθεσή του. Να οικοδομήσει δηλαδή ένα ψυχολογικό θρίλερ περιτυλιγμένο σε παλιομοδίτικο αμπαλάζ, που αποπνέει ένα γοητευτικό άρωμα παραδοσιακής αγγλικής αστυνομικής λογοτεχνίας.

Το δεύτερο δυνατό σημείο του είναι η ατμόσφαιρα. Σκοτεινή, απειλητική, μυστηριώδης και μαεστρικά σχεδιασμένη ώστε να εκπέμπει μια σταδιακά αυξανόμενη αίσθηση αβεβαιότητας και να μεταφέρει τον αναγνώστη σε μια αμφιλεγόμενη σκηνή, εκεί όπου τίποτε δεν είναι αυτό που φαίνεται αρχικά και τα γεγονότα επιδέχονται διαφορετικών ερμηνειών. Κι αυτό ενισχύεται από το δεύτερο εύρημα του συγγραφέα, τη χρονική μετάβαση στο κοντινό παρελθόν και στο μέλλον. Μια αίσθηση αγωνίας και φόβου για το επόμενο βήμα, καθώς ο αναγνώστης νιώθει να κινείται ανίσχυρος πάνω σε κινούμενη άμμο.

Η γραφή του συγγραφέα εξυπηρετεί απόλυτα τον στόχο του. Πολλές λεπτομέρειες, εκτενείς περιγραφές (σε κάποια σημεία βέβαια μπορεί να φαίνονται κουραστικές), αλλά απαραίτητες γιαά να δημιουργήσουν την ατμόσφαιρα της αβεβαιότητας. Επαναλήψεις που έχουν στόχο να αποπροσανατολίσουν τον αναγνώστη, αλλά η προσεκτική ανάγνωση θα αποδείξει την αναγκαιότητά τους στην εξέλιξη της πλοκής. Κείμενο υψηλής αισθητικής, λογοτεχνικά άρτιο και με αρκετές πινελιές υποδόριου χιούμορ.

Οι «Επτά θάνατοι της Εβελιν Χάρντκαστλ» είναι ένα μυθιστόρημα που απαιτεί μεγάλη ένταση και προσήλωση κατά την ανάγνωση. Κατά κάποιον τρόπο, απαιτεί τη «συνέργεια» του αναγνώστη.

Πολύ καλή η μετάφραση του Θοδωρή Τσαπακίδη, απόλυτα πιστή στο ύφος του συγγραφέα.

Stuart Turton
Οι επτά θάνατοι της Εβελιν Χάρντκαστλ
Μτφ. Θοδωρής Τσαπακίδης
Εκδ. Μεταίχμιο, σελ. 592
Τιμή 18,80 ευρώ