Ο ιός και ο… Ρασπούτιν

Ολα τα ζώα είναι ίσα, αλλά μερικά ζώα είναι πιο ίσα από τα άλλα. Ο νόμος που θέσπισαν τα γουρούνια, διά χειρός Τζορτζ Οργουελ, στη «Φάρμα των ζώων» ταιριάζει γάντι στη Βρετανία του Μπόρις Τζόνσον. Ο Ντόμινικ Κάμινγκς, ανώτατος σύμβουλος του πρωθυπουργού, παραβίασε τους κανόνες της καραντίνας που ο ίδιος υπαγόρευσε. Τους ίδιους κανόνες που εκατομμύρια Βρετανοί ακολουθούν κατά γράμμα. Οσοι δεν το κάνουν βρίσκονται αντιμέτωποι με τον νόμο. Εκείνος, όμως, όχι μόνο δεν υπέστη οποιαδήποτε συνέπεια, αλλά επιβραβεύτηκε από τον προϊστάμενό του.

Οι υπερεξουσίες που έχει αποκτήσει ο 48χρονος Ρασπούτιν της Ντάουνινγκ Στριτ, όπως τον έχει βαφτίσει ο Τύπος, είναι πρωτοφανείς. Ο Κάμινγκς είναι κάτι περισσότερο από ντε φάκτο προσωπάρχης του πρωθυπουργού. Είναι ο άνθρωπος που λύνει και δένει στην κυβέρνηση: χαράζει πολιτικές, έχει λόγο στα πάντα, μπορεί ακόμη και να απολύσει υπουργούς εν μία νυκτί (όπως έκανε τον περασμένο Φεβρουάριο με τον υπουργό Οικονομικών Σάτζιντ Τζάβιντ). Η γκρίνια κορυφαίων στελεχών στο κόμμα και στην κυβέρνηση είναι διαρκής. Αλλά ο αμφιλεγόμενος σύμβουλος με το απεριποίητο λουκ εξακολουθεί να τυγχάνει ασυλίας.

Το σκάνδαλο αποκαλύφθηκε από κοινή έρευνα της «Γκάρντιαν» και της «Ντέιλι Μίρορ»: στις 27 Μαρτίου o Κάμινγκς ταξίδεψε με τη σύζυγό του και τον τετράχρονο γιο τους 400 χιλιόμετρα από το Λονδίνο ως το Ντάραμ της Βορειοανατολικής Αγγλίας, καταλύοντας στο κτήμα των γονιών του. Η γυναίκα του (η αρχισυντάκτρια του «Σπεκτέιτορ» Μαίρη Ουέικφιλντ) ήταν άρρωστη. Ο Κάμινγκς σκέφτηκε ότι τόσο εκείνη όσο και ο ίδιος ίσως είχαν κορωνοϊό και, όπως ισχυρίζεται, θέλησε να διασφαλίσει ότι οι συγγενείς του θα μπορούσαν να φροντίσουν το παιδί εάν χρειαζόταν. Τελικά δεν χρειάστηκε. Σε κάθε περίπτωση, οι κυβερνητικές εντολές ήταν σαφείς: μείνετε σπίτι και αν είστε ανήμποροι να φροντίσετε τα παιδιά σας, καλέστε κάποιον συγγενή ή απευθυνθείτε στις δομές της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τα παραπτώματα του Κάμινγκς δεν σταματούν εκεί: δύο εβδομάδες αργότερα, την ημέρα των γενεθλίων της συζύγου του, έβαλε στο αυτοκίνητο την οικογένεια και επισκέφθηκαν ένα τουριστικό θέρετρο 48 χιλιόμετρα μακριά. Πώς δικαιολογήθηκε; Ηθελε να βεβαιωθεί ότι ήταν σε θέση να επιστρέψει στο Λονδίνο οδηγώντας, καθώς διαπίστωσε ότι η όρασή του είχε επηρεαστεί από τον κορωνοϊό…

Είναι προφανές ότι ο Κάμινγκς παραβίασε τους κανόνες του lockdown. Σε οποιαδήποτε άλλη δημοκρατική χώρα (πλην, ίσως, της Αμερικής του Τραμπ), όποιος σύμβουλος ενεργούσε με αυτόν τον τρόπο θα είχε παραιτηθεί, έστω για λόγους «ηθικής τάξεως» ή «για να διευκολύνει τον πρωθυπουργό», όπως είθισται να λέγεται. Στη Βρετανία του Μπόρις, όμως, αυτά είναι ψιλά γράμματα. Ο πρωθυπουργός λειτούργησε ως ασπίδα για τον σύμβουλό του, υποστηρίζοντας ότι ενήργησε «υπεύθυνα, νόμιμα και με ακεραιότητα», ακολουθώντας «το ένστικτο κάθε πατέρα». Κι όμως, χιλιάδες γονείς βρέθηκαν στην ίδια (δυσάρεστη) θέση, αλλά έμειναν σπίτι, όπως τους είχε ζητήσει ο ίδιος ο Κάμινγκς. Δεν είναι υπερβολή: σύμφωνα με το Bloomberg, ο πρωθυπουργικός σύμβουλος πίεσε τους επιστημονικούς συμβούλους της κυβέρνησης – σε σύσκεψη στις 18 Μαρτίου – να γνωμοδοτήσουν υπέρ του lockdown. Λίγο νωρίτερα, βέβαια, όταν ακόμη είχε άλλη γνώμη, υπερασπιζόταν κυνικά την ανοσία αγέλης. Περιγράφοντας την κυβερνητική στρατηγική σε μια σύσκεψη στο τέλος Φεβρουαρίου, είπε, σύμφωνα με τους «Times»: «Ανοσία αγέλης, προστασία της οικονομίας και, αν αυτό σημαίνει ότι κάποιοι συνταξιούχοι θα πεθάνουν, κρίμα!».

Τα ταξίδια του Κάμινγκς δεν άφησαν κανέναν ασυγκίνητο: στα κοινωνικά δίκτυα προκλήθηκε κατακραυγή, ένας υφυπουργός παραιτήθηκε, ενώ δεκάδες βουλευτές των Συντηρητικών ζήτησαν την αποπομπή του. Το ίδιο έπραξαν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες μέσω ηλεκτρονικής συλλογής υπογραφών, ενώ ο γνωστός δημοσιογράφος Πιρς Μόργκαν απείλησε ότι θα σπάσει την καραντίνα αν δεν φύγει ο πρωθυπουργικός σύμβουλος. Εκεί ακριβώς έγκειται το πρόβλημα: πλειάδα ειδικών προειδοποίησε ότι το μήνυμα που εκπέμπει η κυβέρνηση με την ατιμωρησία του Κάμινγκς είναι η απείθεια στα μέτρα: ακολουθήστε το… ένστικτό σας και, εάν χρειαστεί να σπάσετε την καραντίνα, κάντε το – ακόμη κι αν αυτό θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Ο Κάμινγκς εμφανίστηκε αμετανόητος: με τις ευλογίες του Μπόρις, παραχώρησε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα στον Κήπο των Ρόδων της Ντάουνινγκ Στριτ (πρωτοφανές για κυβερνητικό σύμβουλο), δηλώνοντας ότι ενήργησε νόμιμα και ότι ο θυμός του κόσμου οφείλεται στα ΜΜΕ. Δύο ημέρες νωρίτερα, όταν ρωτήθηκε αν οι ενέργειές του φαίνονται κακές, απάντησε: «Ποιος νοιάζεται;». Επιπλέον, αποκαλύφθηκε ότι σε μια παλιά ανάρτηση στο ιστολόγιό του πρόσθεσε μια αναφορά στον κορωνοϊό ώστε να δίνεται η εντύπωση ότι προέβλεψε την πανδημία!

Ο Κάμινγκς, ο οποίος έχει πτυχίο Ιστορίας από την Οξφόρδη, άρχισε να απασχολεί τον Τύπο όταν ανέλαβε διευθυντής της εκστρατείας «Vote Leave», θέση από την οποία έθεσε τα θεμέλια της επικράτησης του Brexit στο δημοψήφισμα του 2016: το σύνθημα «Ας ανακτήσουμε τον έλεγχο» και ο βομβαρδισμός των social media με συχνά αναληθείς ισχυρισμούς πιστώνονται στον ίδιο. Το ταξίδι του στη δημόσια ζωή ξεκίνησε αρκετά νωρίτερα: αυτός ο «ψυχοπαθής καριέρας», όπως τον αποκάλεσε ο πρώην πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον, διετέλεσε, μεταξύ άλλων, επικεφαλής στρατηγικού σχεδιασμού του ηγέτη των Συντηρητικών Ιαν Ντάνκαν Σμιθ και σύμβουλος του υπουργού Παιδείας Μάικλ Γκόουβ.

Ο Τζόνσον είναι πεπεισμένος ότι χάρη στον Κάμινγκς (και στο δικής του επινόησης σύνθημα «Ας κάνουμε το Brexit πραγματικότητα») θριάμβευσε στις εκλογές του περασμένου Δεκεμβρίου. Γι’ αυτό, αντί να θυσιάσει τον ίδιο, προτιμά να θυσιάσει την αλήθεια. Αλλωστε, αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί μαζί μας, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα…