Δραματικά ελλείμματα στη σωφρονιστική πολιτική

Η περιπέτεια του κρατούμενου Βασίλη Δημάκη συμπυκνώνει και συμβολικά συνοψίζει τα δραματικά ελλείμματα που συνεχίζουν να υπάρχουν στη σωφρονιστική πολιτική στη χώρα μας. Ο συγκεκριμένος κρατούμενος – εν μέσω πανδημίας και ενώ οι μεταγωγές είχαν σταματήσει – μετήχθη χωρίς απόφαση του αρμόδιου οργάνου, δηλαδή της Κεντρικής Επιτροπής Μεταγωγών, από τον Κορυδαλλό στα Γρεβενά. Ο κρατούμενος ισχυρίζεται ότι η κατ’ εξαίρεση και χωρίς την τήρηση της νόμιμης διαδικασίας μεταγωγή του είναι εκδικητική και συνδέεται με την από μέρους του εκπροσώπηση των συγκρατουμένων του κατά τη διατύπωση των αιτημάτων τους. Το υπουργείο επικαλείται αορίστως «λόγους ασφαλείας».

Μετά την πρώτη απεργία πείνας, το υπουργείο υπαναχώρησε, κατ’ ουσίαν συνομολογώντας ότι η αρχική απόφαση περί μεταγωγής υπήρξε εσφαλμένη. Κι όμως, σήμερα 26-5-2020, ο κρατούμενος παραμένει σε απομόνωση στο υπόγειο των Γυναικείων Φυλακών Κορυδαλλού χωρίς να του παρέχεται η υποδομή (υπολογιστής, σύνδεση με το Διαδίκτυο) προκειμένου να παρακολουθήσει τα μαθήματά του στο Πανεπιστήμιο.

Υπάρχει κάτι που μπορεί να δικαιολογήσει τη στέρηση από έναν κρατούμενο της δυνατότητάς του να σπουδάσει; Είναι νοητή μια σωφρονιστική πολιτική που αποστερεί τον κρατούμενο από βασικά εργαλεία επανένταξης, όπως η άσκηση του δικαιώματος της πρόσβασης στην εκπαίδευση; Ποια αρχή μπορεί να δικαιολογήσει την παρέκκλιση από την αρχή της νομιμότητας, που εν προκειμένω έχει παραβιαστεί τόσο κατά την αυθαίρετη μεταγωγή του κρατουμένου όσο και κατά την αποστέρησή του από τα αναγκαία εκπαιδευτικά εργαλεία μετά την επιστροφή του στον Κορυδαλλό;

Τι εικόνα δίνει ένα Υπουργείο που το μόνο που φαίνεται να το απασχολεί είναι να θέσει προσκόμματα στη άσκηση του δικαιώματος στην εκπαίδευση, που προβλέπεται ρητά από τον Σωφρονιστικό Κώδικα;

Υπάρχει μια παράδοση σύμφωνα με την οποία οι απεργίες πείνας των κρατουμένων συνδέονται με την άσκηση δικαιωμάτων των κρατουμένων που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία. Οι ίδιοι οι κρατούμενοι έχουν εκτιμήσει την οριακότητα του μέσου της απεργίας πείνας και δεν το έχουν χρησιμοποιήσει για να προωθήσουν άλλα, μη θεσπισμένα, αιτήματα. Γι’ αυτό και το μέσο αυτό ουδέποτε έχει θεωρηθεί ότι χρησιμοποιείται εκβιαστικά.

Υπάρχει επίσης και μία άλλη διαχρονική και θετική παράδοση σύμφωνα με την οποία η εκάστοτε εκτελεστική εξουσία ανταποκρίνεται στα αιτήματα αυτά σταθμίζοντας τόσο την αξία της ανθρώπινης ζωής όσο και το γεγονός ότι τα ζητήματα που τίθενται από τους κρατουμένους κατ’ αυτόν τον δραματικό τρόπο συμβάλλουν πράγματι στον εξανθρωπισμό του σωφρονιστικού συστήματος. Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, στο οποίο εντελώς άστοχα έχει υπαχθεί από τον Ιούλιο του 2019 η σωφρονιστική πολιτική, ας μη διεκδικήσει μια θλιβερή πρωτιά και ας σεβαστεί αυτή την παράδοση.

Ο Βασίλης Παπαστεργίου είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΣΑ