Το δίδυμο {LF}Μερ-κρόν επιστρέφει

Το μοτίβο είναι γνωστό και επαναλαμβάνεται σταθερά: Από τη μία ο ενθουσιώδης οραματιστής γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, από την άλλη η πεζή, ρεαλίστρια γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ. Πριν ακριβώς από τρία χρόνια, στις 19 Μαΐου του 2017, ο νεοεκλεγείς τότε πρόεδρος Μακρόν στην πρώτη του επίσκεψη στο Βερολίνο μιλούσε με θέρμη για την «επανίδρυση της ΕΕ». Η Μέρκελ, στη σκιά του ταλαντούχου, φλογερού ευρωπαϊστή, έμενε στα τετριμμένα μιλώντας για τον «οδικό χάρτη των μεταρρυθμίσεων στην ΕΕ». Η Μέρκελ παρασύρθηκε όμως τότε και στη γλαφυρή διαπίστωση για τη «μαγεία της αρχής». Ετσι προέκυψε και ο λεκτικός όρος για το νέο δίδυμο: «Μερ-κρόν».

Η «μαγεία» εκείνη εξανεμίστηκε γρήγορα με την καθυστέρηση της γερμανικής απάντησης, οι οραματισμοί του Μακρόν έπρεπε να περάσουν από τα γρανάζια του γερμανικού ρεαλισμού αλλά και της ευρωπαϊκής πραγματικότητας. Αυτή δεν σηκώνει επαναστάσεις, αλλά απαιτεί υπομονή και επιμονή σε σταθερή στόχευση.  Το «μομέντουμ» που χάθηκε με την εκλογή του Μακρόν, επειδή η Γερμανία είχε μπει σε παρατεταμένη κυβερνητική κρίση μετά τις εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2017, παρουσιάζεται ξανά τώρα με την κρίση του κορωνοϊού. Το δίδυμο Μερ-κρόν αναβίωσε με την κοινή γαλλο-γερμανική πρόταση για το «Ταμείο Ανασυγκρότησης» της ΕΕ. Χρειάστηκε να μετακινηθούν και οι δύο. Ο Μακρόν προσγείωσε τους οραματισμούς του για το κορωνο-ομόλογο. Και η Μέρκελ έλυσε το γερμανικό χειρόφρενο σε νέα κοινά εργαλεία οικονομικής πολιτικής της ΕΕ.

Η αρχή έγινε με την εξαγγελία της πρωτοβουλίας, αλλά η δουλειά τώρα αρχίζει. Και το βάρος πέφτει κυρίως στη Μέρκελ που πρέπει να πείσει τους μέχρι τώρα συνοδοιπόρους της Γερμανίας ότι το Ταμείο Ανασυγκρότησης δεν είναι αμοιβαιοποίηση χρέους από την πίσω πόρτα. Τίποτα δεν προεξοφλεί ότι θα το επιτύχει. Ο αυστριακός καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς πρωτοστατεί στις αντιδράσεις αναγγέλλοντας αντιπρόταση με την υποστήριξη της Ολλανδίας, των σκανδιναβικών και των βαλτικών χωρών.

Ευκολότερα είναι τα πράγματα για τις εσωτερικές αντιστάσεις στη Γερμανία. Προέρχονται από τους γνωστούς ευρωσκεπτικιστές στη δεξιά Χριστιανική Ενωση «CDU/CSU», τους Φιλελεύθερους «FDP» και την Εναλλακτική για τη Γερμανία «AfD» – αυτή γεννήθηκε κόντρα στα ελληνικά μνημόνια και θα ήταν ευκαιρία να ανακάμψει. Αλλά η πλειοψηφία στην Ομοσπονδιακή Βουλή είναι εξασφαλισμένη.

Το Ταμείο Ανασυγκρότησης θα βοηθήσει και τη Γερμανία, γιατί η εξαγωγική γερμανική οικονομία δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς την ευρωπαϊκή ενδοχώρα της. Ακόμα και το ινστιτούτο «ifo» του Μονάχου, που παραδοσιακά έδινε τη μάχη κατά της αμοιβαιοποίησης χρεών στην ΕΕ, συναινεί στην πρωτοβουλία Μέρκελ – Μακρόν. Πρόκειται για στοχευμένο και συγκεκριμένο χρονικά εργαλείο, εξηγεί τη στροφή ο σημερινός πρόεδρός του, Κλέμενς Φουστ, τα δεδομένα έχουν αλλάξει, λέει, και απαιτούν αντίστοιχες προσαρμογές.

Στο Γερμανικό Ινστιτούτο Οικονομικών ερευνών DIW του Βερολίνου, παραδοσιακά σοσιαλδημοκρατικής κατεύθυνσης, επισημαίνουν ότι «δίνεται ένα πρώτο μήνυμα πως τα προβλήματα στην Ευρώπη δεν θα λυθούν σε εθνικό αλλά σε ευρωπαϊκό επίπεδο», όπως λέει στα «ΝΕΑ» ο καθ. Αλέξανδρος Κρητικός, διευθυντής ερευνών του DIW. «Mόνον με ένα μακροπρόθεσμο όραμα μιας κοινής ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής», προσθέτει, «μπορεί η ευρωπαϊκή ιδέα να πάρει νέα ζωή». Σημασία όμως έχουν και οι λεπτομέρειες κατανομής των κονδυλίων, λέει ο Κρητικός, αυτή πρέπει να γίνει με γνώμονα ευρωπαϊκά κριτήρια και στόχους, και όχι πελατειακές επιλογές των εθνικών κυβερνήσεων.