Ο πρώτος «μπλόγκερ» των πανδημιών

Εάν χρειάζεστε ένα πρότυπο για τη ζωή στη διάρκεια μιας πανδημίας, είναι δύσκολο να υποτιμήσετε τον Σάμιουελ Πιπς. Οπως γράφει ο Αντριου Σάλιβαν στο περιοδικό «New York», ήταν ένα δημόσιο πρόσωπο στο Λονδίνο, στο τέλος του 17ου αιώνα, μέλος του Κοινοβουλίου και της Βασιλικής Εταιρείας και αξιωματούχος του Βασιλικού Ναυτικού καθώς εκείνη την εποχή οι Βρετανοί πολεμούσαν τους Ολλανδούς. Αλλά η αιτία της φήμης του είναι το προσωπικό του ημερολόγιο που κράτησε για δέκα χρόνια στη δεκαετία του 1660. Το χρησιμοποίησε για να διηγηθεί την ιστορία των ημερών του κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Πανούκλας του Λονδίνου το 1665 γράφοντας με αφοπλιστική ειλικρίνεια τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, τα σκαμπανεβάσματα του έγγαμου βίου του. Το ημερολόγιό του είναι σήμερα μία από τις πλουσιότερες αρχειακές πηγές για την καθημερινή ζωή ενός φιλόδοξου κοινωνικά ανερχόμενου κατά την περίοδο της Αγγλικής Αποκατάστασης της μοναρχίας. Με σημερινούς όρους θα λέγαμε ότι ο Σάμιουελ Πιπς υπήρξε ο μπλόγκερ της Μεγάλης Πανούκλας.

Ο Πιπς είχε τα μέσα να μετακομίσει στην ύπαιθρο, όπου η πλειονότητα των ελίτ κατέφυγε κατά τη διάρκεια της κρίσης για να ξεφύγει από τη μόλυνση, αλλά επέλεξε να μείνει στο Λονδίνο. Είχε υποχρεώσεις στο Ναυαρχείο, οργανώνοντας τον εφοδιασμό στον δεύτερο αγγλο-ολλανδικό πόλεμο. Είχε δει τα μέλη σε οικογένειες Λονδρέζων να εγκαταλείπουν το ένα το άλλο και να αντιδικούν για τον οικογενειακό τους τάφο. Εντυπωσιάστηκε στο «πώς εμφανίζεται καθένας και πως μοναδική συζήτηση στον δρόμο είναι ο θάνατος. Η πόλη είναι ένα μέρος στενάχωρο και εγκαταλελειμμένο». Οι προβληματισμοί του Πιπς μας είναι γνώριμοι στο αν θα ήταν πολύ επικίνδυνο για τη σύζυγό του να προσλάβει καθαριστή ή να φροντίσει ο ίδιος για το κούρεμά του: «Νιώθω ανεβασμένος, μετά το κούρεμα, πρώτη φορά που με άγγιξε κουρέας εδώ και δώδεκα μήνες».

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ. Ο Πιπς δεν σταματά να ενδιαφέρεται για τα περιττά και ευχάριστα της ζωής του πράγματα. Κυρίως για ένα νέο κοστούμι που είχε αγοράσει και το οποίο δεν έφτασε εγκαίρως. Είναι ενοχλημένος από τη δυσαρέσκεια της γυναίκας του – ο κακός γάμος τους διαφαίνεται υπογείως στο ημερολόγιο – και μεριμνά για τη μεταφορά της από την πόλη «στην οικία ενός φίλου (όπου πιστεύω ότι θα είναι πολύ βολικά)». Στο οικογενειακό δείπνο παρατηρεί με στυφό ύφος ότι ήταν «τόσο χαρούμενος όσο θα μπορούσα να είμαι σε τέτοια παρέα».

Ακόμα και στην κρεβατοκάμαρά του, καθώς εργάζεται «άντυτος όλη την ημέρα», δεν μπορεί να αποφύγει την πανούκλα: «Ηταν θλιβερό να ακούμε τον ήχο της καμπάνας να χτυπάει τόσο συχνά σήμερα, είτε για θανάτους είτε για ταφές. Νομίζω πέντε ή έξι φορές». Παρ’ όλα αυτά, παρευρίσκεται σε έναν γάμο, σημειώνοντας: «Ετσι τελείωσα αυτόν τον μήνα νιώθοντας τη μεγαλύτερη χαρά στη ζωή μου, γιατί πέρασα το μεγαλύτερο μέρος του με άφθονη χαρά, ευχάριστα ταξίδια και έντονες ψυχαγωγίες».

Στη μέση ενός εφιάλτη, ο Πιπς έχει τον καλύτερο μήνα της ζωής του. Δεν βρίσκεται σε άρνηση. Είναι κατά κάποιον τρόπο ικανός να βρίσκει ισορροπία, έτσι ώστε ακόμη και μπροστά στον μαζικό θάνατο να επιτρέπει στον εαυτό του να κατευθύνεται προς την απόλαυση μιας μεγάλης γιορτής. Την ίδια ώρα που αντιμετωπίζει τη φρίκη βλέποντας τους φίλους και τους εργάτες να υπομένουν τον τρόμο: «Και ο φτωχός Γουίλ, που μας σέρβιρε μπίρα, η γυναίκα του και τα τρία παιδιά του πέθαναν, νομίζω, όλα σε μια μέρα». Η συσσώρευση των πτωμάτων μεγαλώνει πιεστικά ώστε η πόλη να αποφασίζει τη μεταφορά τους για να ταφούν μέσα στη νύχτα: «Η πόλη γίνεται τόσο ανθυγιεινή, που ένας άνθρωπος δεν μπορεί να υπολογίζει τη ζωή του πέρα από δύο μέρες».