«Ηθελε να μοιάσει στον Τζιμ Μόρισον»

Στις 18 Μαΐου 1980 ο Ιαν Κέρτις είχε κανονίσει να πάει για θαλάσσιο σκι στο Μπλάκπουλ με τον Μπέρναρντ Σάμνερ. Η πληροφορία ακουγόταν πάντοτε παράταιρη μέσα στην καλτ «μυθολογία» που ακολούθησε την αυτοκτονία του Κέρτις, δίπλα στις γκριζόμαυρες φωτογραφίσεις των Joy Division, του κιθαρίστα Σάμνερ συμπεριλαμβανομένου. Κι όμως, εκείνη ήταν η εβδομάδα που οι σύντροφοι του Ιαν είχαν παρατηρήσει μια χαραμάδα καλής διάθεσης στον καταθλιπτικό ερμηνευτή τους, όπως έγραφε ο Τεντ Κέσλερ στο ειδικό αφιέρωμα του περιοδικού «Q» το 2004. «Την τελευταία Πέμπτη ο Κέρτις, ο Σάμνερ και ο φίλος του τελευταίου, Πολ Ντόσον άραξαν με μια παρτίδα μπιλιάρδο και μερικά ποτά στο Μάντσεστερ. Ο Ντόσον είχε ξεκινήσει να μαθαίνει κόλπα ταχυδακτυλουργού και ήταν από τους λίγους που μπορούσαν να κάνουν τον Ιαν Κέρτις να γελάσει». Ο μπασίστας του συγκροτήματος, από την άλλη, Πίτερ Χουκ, σε μεταγενέστερες αφηγήσεις θυμόταν ότι είχαν οδηγήσει μαζί με τον Κέρτις ως το σπίτι των γονιών του στο Μάκλσφιλντ (εκεί όπου είναι ο τάφος του, τόπος προσκυνήματος μέχρι σήμερα για τους θαυμαστές) φωνάζοντας και τραγουδώντας μέσα στο αυτοκίνητο εν όψει της επικείμενης περιοδείας τους στις ΗΠΑ.

Ο Σάμνερ περίμενε μάταια τον φίλο του και τελικά πήγε μόνος για θαλάσσιο σκι. Ο Κέρτις είχε κανονίσει μια συνάντηση με τον εαυτό του, η οποία είχε ξεκινήσει από την εφηβεία. Κατ’ αρχάς έφτασε στο σπίτι του Μάκλσφιλντ, όπου ζούσε με τη γυναίκα του Ντέμπορα και τη 13μηνη τότε κόρη τους Νάταλι. Οταν η πρώτη επέστρεψε από τη δουλειά εκείνο το σαββατιάτικο βράδυ αντίκριζε για τελευταία φορά τον άνθρωπο που ήθελε να χωρίσει εξαιτίας του δεσμού του με τη βελγίδα δημοσιογράφο Ανίκ Ονορέ: μια καφκική φιγούρα που υπέφερε από επιληπτικές κρίσεις και βαρβιτουρικά. Υστερα από έναν διάλογο για το επικείμενο διαζύγιο, η Ντέμπορα έφυγε, ο Κέρτις παρακολούθησε την ταινία «Stroszek» του Βέρνερ Χέρτσογκ (για έναν γερμανό μουσικό του δρόμου που ταξιδεύει στις ΗΠΑ και αυτοκτονεί), άκουσε το «Idiot» του Ιγκι Ποπ, ήπιε ουίσκι, έγραψε ένα γράμμα στη γυναίκα του και τύλιξε το σκοινί γύρω από τον λαιμό του. Ηταν 23 ετών. Και μόλις έθετε σε λειτουργία τον μηχανισμό της προσωπικής του μυθολογίας.

Από την επόμενη στιγμή το ακροατήριο μάθαινε τις λεπτομέρειες της ιστορίας. Η Ντέμπορα αποκάλυψε ότι ο Κέρτις, λίγο πριν από την αυτοκτονία, ήθελε να παρατήσει τους Joy Division και να βρει δουλειά σε ένα τσίρκο. Η ίδια θα νιώσει την ανάγκη να αντικρούσει τη διαδεδομένη -ακόμα και σήμερα – αντίληψη ότι ο γάμος σκότωσε τη φλόγα του καλλιτέχνη, στο βιβλίο «Αγγίζοντας από απόσταση» (εκδ. Λιβάνη, 1996): «Ο γάμος του έφτασε στην αποτυχία επειδή ο Ιαν ήθελε να αυτοκτονήσει. Πιστεύω πως ήθελε να μοιάσει στον Τζιμ Μόρισον. Κάποιον που έγινε διάσημος και πέθανε».

ΤΑ ΔΥΟ ΑΛΜΠΟΥΜ. Τα είδωλα είναι πολύ δύσκολο να αποκαλυφθούν πλέον μέσα στην ομίχλη. Αντιθέτως, είναι ξεκάθαρες οι αναφορές των μεταγενέστερων ειδώλων, όπως οι U2, οι Radiohead και οι Interpol, στους Joy Division. Επειδή ο Κέρτις, ο Σάμνερ, ο Χουκ και ο ντράμερ Στίβεν Μόρις (ο ήχος του στο «Love will tear us apart» κάνει όλη τη διαφορά, παρεμπιπτόντως) είχαν καταφέρει να δημιουργήσουν γεγονός, εκεί στο μεταίχμιο της δεκαετίας του 1980, με μόλις δύο δίσκους: το «Unknown pleasures» (1979) και το «Closer» (1980), που κυκλοφόρησε μετά τον θάνατο του frontman. Με τον πρώτο σάρωσαν τις βεβαιότητες που ζητούσε κανείς από την πανκ της περιόδου και έσπειραν τον τρόμο του μεταλλικού ήχου και της βασανισμένης φωνής του Κέρτις (ο οποίος πλησίαζε στην καρδιά του σκότους με το «She’s lost control»). Με το δεύτερο παρέδωσαν ένα στάνταρ της γκόθικ μουσικής αισθητικής. Το «Decades» ακούγεται ακόμα και σήμερα με την ίδια θρηνητική δύναμη που ο Κέρτις έβαλε στους στίχους: «Χτυπήσαμε την πόρτα του πιο σκοτεινού κελιού της Κόλασης, φτάσαμε στα όρια, συρθήκαμε μέσα».