Η άγνωστη Ελλάδα των ντοκιμαντέρ

Πρωταγωνιστής στο «Ο Σπύρος και ο γύρος του θανάτου» (Ελλάδα – Βέλγιο) των Δημήτριου και Λίνο Καφίδα είναι ένας μοτοσικλετιστής ακροβάτης. Από τους ακροβολισμένους διασκεδαστές της ελληνικής επαρχίας, η φήμη των οποίων δύσκολα περνά από το φίλτρο του trendsetting. Ζει για τον Γύρο του Θανάτου, με την οικογένειά του, το τροχόσπιτό του και μερικούς ακροβάτες που συχνά τον εγκαταλείπουν. Οι δύο κινηματογραφιστές εξηγούν στο «Νσυν»: «Ο Γύρος του Θανάτου δεν βρίσκεται κάπου μόνιμα, γυρνάει από εμποροπανήγυρη σε εμποροπανήγυρη κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες. Ακολουθήσαμε τον Σπύρο με την οικογένειά του και τους ακροβάτες του για περίπου δυόμισι χρόνια και εκτός από το θέαμα μέσα στο “βαρέλι” καταγράψαμε τον νομαδικό τρόπο ζωής που είναι αναγκασμένοι να κάνουν, τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν, την αβεβαιότητα ενός επαγγέλματος που χάνεται και την προσπάθειά τους να κρατήσουν ζωντανή μια οικογενειακή παράδοση 50 χρόνων. Ο πατέρας του ήταν ένας θρύλος του Γύρου, όπως και ο παππούς του, ο θείος του και πιο πρόσφατα ο αδελφός του».

Η επόμενη επιλογή, κάπως παρεμφερής. Το «Crazy Dance» του Γιώργου Κυβερνήτη, όπου μια οικογένεια Ιταλών γυρίζει την Ελλάδα με ένα πλανόδιο λούνα παρκ. Με ρίζες στον χώρο του θεάματος, δύο αδέλφια κρατούν ζωντανό τον κόσμο της διασκέδασης, στήνοντας και ξεστήνοντας τα παιχνίδια αλλά και το σπίτι τους.

Ο «Φύλαξ άγγελος» στο ντοκιμαντέρ του Δημήτρη Τρικαλίτη είναι ο Παναγιώτης Μπανούζας, ο μόνος κάτοικος στο Παχτούρι Τρικάλων. «Είναι ο φύλακας του χωριού τα τελευταία χρόνια, μετά από κάποιες απόπειρες κλοπών στην περιοχή» αναφέρει στο «Νσυν» ο δημιουργός. «Ετσι μπήκε μια μπάρα στην είσοδο του χωριού που ανοίγει όταν ειδοποιηθεί ο φύλακας. Οι κάτοικοι καταβάλλουν μια μικρή εισφορά τον χρόνο και αυτό βοηθά τον Παναγιώτη που ζει από τα λιγοστά πρόβατά του. Το χωριό λοιπόν γεμίζει τους καλοκαιρινούς μήνες, ειδικά τον Αύγουστο, και αμέσως μετά αδειάζει. Οι περισσότεροι επιστρέφουν στην πρωτεύουσα. Και ο Παναγιώτης πάλι μόνος παλεύοντας με τη βαρυχειμωνιά και τις αρκούδες στην άγρια Πίνδο. Ενα αγριολούλουδο και ο ίδιος, υπομονετικά, μας φιλοξένησε και κατανόησε σιγά σιγά τις απαιτήσεις του εγχειρήματος. Προσπάθησα να είμαι άμεσος απέναντί του επειδή μεγάλωσα σε παρόμοιο περιβάλλον στην ελληνική επαρχία. Το ζητούμενο ήταν να κρατηθεί η επαφή και να είμαστε ευπρόσδεκτοι. Και νομίζω ότι στο τέλος το καταφέραμε».

ΧΩΡΙΑ ΚΑΙ ΝΗΣΙΑ. Σε διαφορετικό επίπεδο αλλά επίσης στην επαρχία μάς μεταφέρει ο μικρού μήκους «Χειροπαλαιστής» του γνωστού εικονογράφου Γιώργου Γούση, φιλμ που κέρδισε το αντίστοιχο βραβείο στα «ΙΡΙΣ». O Παναγιώτης είναι ένας 30χρονος πρωταθλητής στο μπρα ντε φερ και ιδιοκτήτης καφενείου σε ένα απομακρυσμένο χωριό. Πρόκειται ουσιαστικά για το πορτρέτο ενός νέου άνδρα που ταλαντεύεται καθημερινά μεταξύ των ονείρων του και της ζωής στην ελληνική επαρχία. «Αυτή η ταλάντευση λίγο πριν από το “πάμε” μας αφορά όλους, γιατί είναι τόσο κοντά στη νίκη όσο και την ήττα. Ολοι σε κάποια στιγμή της ζωής μας έχουμε πει “βάζουμε δύναμη”» έλεγε ο Γ. Γούσης πρόσφατα στη συνάδελφο Διονυσία Μαρίνου για το «Νσυν».

Ενα καράβι «πρωταγωνιστεί» στο «Express Scopelitis» της Αιμιλίας Μηλού (Ελλάδα – Ηνωμένο Βασίλειο): φυσικά ο «Σκοπελίτης», σημείο αναφοράς στη θαλασσινή ζωή των Μικρών Κυκλάδων. Οπως λέει η δημιουργός στην περιγραφή του ντοκιμαντέρ: «Βλέπουμε πώς ζούνε οι ναύτες στο καράβι και πώς οι κάτοικοι στα νησιά της άγονης γραμμής. Η θάλασσα δίνει χώρο στο χωράφι, ο χορός των κυμάτων οδηγεί στην έκσταση του πανηγυριού, ένα ερωτικό τραγούδι φέρνει την τρικυμία».

Στα «1.000 τ.μ. χρόνου» της Μάρως Αναστοπούλου παρακολουθούμε μία ομάδα αρχαιολόγων στο Γεράκι Λακωνίας, καθώς προσπαθεί να ανασυνθέσει το μακρινό παρελθόν της ακρόπολης των Aρχαίων Γερονθρών. Παρόμοιου ενδιαφέροντος «Το αίνιγμα της Κέρου» του Κώστα Μαχαίρα. Ντοκιμαντέρ που παρακολουθεί τις ανασκαφές των τελευταίων χρόνων στην Κέρο, με ξεναγό τον επικεφαλής της ανασκαφής, βρετανό καθηγητή Προϊστορικής Αρχαιολογίας, λόρδο Κόλιν Ρένφριου, ο οποίος έχει αφιερωθεί στη μελέτη της περιοχής από τη δεκαετία του 1960.

Επόμενη στάση: «Ο Μότσαρτ στο βουνό των Κενταύρων» του Γιάννη Καραπιπερίδη. Στο φεστιβάλ κλασικής μουσικής του Πηλίου, δηλαδή, όπου συγκεντρώνονται μαθητές από όλη την Ελλάδα και καθηγητές τσέλου απ’ όλον τον κόσμο. Αν μείνουμε στην ίδια κατηγορία, μπορούμε να επιλέξουμε το «Con Fuoco – A Strange Orchestra» του Αναστάση Δαλλή, ο οποίος κινηματογραφεί την κοινότητα ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών γύρω από την ορχήστρα στη Θέρμη Θεσσαλονίκης και τον μαέστρο της Γιάννη Πολυμενέρη που την κρατά ζωντανή από το 1999.

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ. Στο «Από αγκάθι ρόδο: η σέντρα» η Νικόλ Αλεξανδροπούλου καταγράφει την καθημερινότητα και τις αγωνίες της Σόγκρα, της Λεϊλά και της Σακίμπα, οι οποίες συμμετέχουν στην Hestia, την πρώτη ομάδα ποδοσφαίρου γυναικών προσφύγων. Ο Γιώργος Πυρπασόπουλος παρακολουθεί την προπόνησή τους και ακούει τα όνειρα των αθλητριών για το μέλλον. Στο ίδιο σύμπαν, ο δάσκαλος Φώτης Ψυχάρης διδάσκει – εδώ και 30 χρόνια – στο 54ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών στην πλατεία Βάθη, όπου η πλειονότητα των μαθητών είναι παιδιά μεταναστών και προσφύγων. Η έλλειψη κοινού γλωσσικού και πολιτισμικού κώδικα ωθεί τον Φώτη να αναπτύξει άλλους τρόπους διδασκαλίας χρησιμοποιώντας, για παράδειγμα, το θέατρο. Ολα αυτά στο «Καλημέρα κύριε Φώτη» της Δήμητρας Κουζή. Στο «Πλάνα απ’ έξω» των Διονυσίας Κοπανά και Κώστα Κορρέ η κάμερα γίνεται παράθυρο στην ελεύθερη ζωή για τους κρατουμένους και μαθητές του 2ου Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας των φυλακών Πάτρας. Ο Νίκος Μεγγρέλης στο «Οπου υπάρχουν άνθρωποι» εστιάζει στα 30 χρόνια της ανθρωπιστικής οργάνωσης «Γιατροί του Κόσμου» μέσα από οπτικό υλικό της οργάνωσης και αφηγήσεις μελών που τη στελέχωσαν και συμμετείχαν σε δεκάδες αποστολές στην Ελλάδα και στα τέσσερα σημεία της Γης. Πρωταγωνίστρια εξάλλου γίνεται και η Νάσια, στο φιλμ της Πέννυς Παναγιωτοπούλου «Το μαγικό των ανθρώπων: με σπασμένα ελληνικά», όπου η «ηρωίδα» εκτός από τη Μολδαβία άφησε πίσω και έναν άνδρα βίαιο που έπινε και χτυπούσε.

ΑΓΩΝΕΣ. Ο Δημήτρης Γιατζουζάκης στο ντοκιμαντέρ «Τα όριά μας» αφηγείται την ιστορία ενός αθλητή με αναπηρία, ο οποίος πηγαίνει την 7χρονη κόρη του και τον 5χρονο γιο του σε έναν από τους πρώτους τους αγώνες παιδικού τριάθλου και θυμάται τον αγώνα Ironman όπου συμμετείχε ο ίδιος. Το «Πήγα, είδα, άκουσα» της Μαίρης Μπουλή μοιάζει να απαντά στα ερωτήματα: Μπορεί ένας τυφλός να δει την Ακρόπολη; Μπορεί ένα άτομο με κώφωση να ακούσει τον ήχο της θάλασσας; Τα μουσεία της Ελλάδας είναι προσβάσιμα;. Ενα ντοκιμαντέρ, δηλαδή, για το ζήτημα της προσβασιμότητας και τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα με αναπηρία βιώνουν την ελληνική πραγματικότητα.

Τέλος, υπάρχουν και οι πραγματικά «Αγνωστοι Αθηναίοι» (Ελλάδα – Γερμανία), όπου η Αγγελική Αντωνίου αποτυπώνει τη ζωή των αδέσποτων σκύλων στο κέντρο της Αθήνας και τους ανθρώπους που τους φροντίζουν, ύστερα από έρευνα πέντε ετών. «Οι σκύλοι που αλλάζουν ζωές», από την άλλη, της ομάδας VICE Greece είναι ένα ντοκιμαντέρ για τους σκύλους βοηθούς στην Ελλάδα μέσα από τις αφηγήσεις της μοναδικής πιστοποιημένης εκπαιδεύτριας στην Ελλάδα, Ελενας Παλάγκα, του 8χρονου Γιώργου, καθώς και ανθρώπων που έχουν νοσήσει από άνοια ή Αλτσχάιμερ.

INFO{CR}Από αύριο μπαίνετε filmfestival.gr και {LF}στον σύνδεσμο TDF22 ONLINE. Δημιουργείτε λογαριασμό με το «Create account» {LF}στο επάνω δεξιά μέρος της οθόνης. Συμπληρώνετε όνομα, email και κωδικό {LF}που επιθυμείτε. Βρίσκετε το ντοκιμαντέρ {LF}είτε μέσω αναζήτησης είτε από τις λίστες {LF}ανά τμήμα. Εχετε 24 ώρες να δείτε την ταινία