Γενέθλια χωρίς πάρτι για την Tate Modern

Την ώρα που η Tate Modern θα έπρεπε να σβήνει τα κεράκια στην τούρτα των εικοστών γενεθλίων της και να υποδέχεται κατά χιλιάδες τους φίλους της, έτοιμη να σπάσει ένα ακόμη ρεκόρ προσέλευσης επισκεπτών, βρέθηκε με την πόρτα της κλειδωμένη. Ο εμβληματικός της διάδρομος υποδοχής μήκους 152 μ., που έχει αναδειχθεί και σε έναν από τους χώρους που έχουν φιλοξενήσει τις πλέον πρωτοποριακές αλλά και με σαφές πολιτικό μήνυμα εγκαταστάσεις – το Turbine Hall -, είναι απολύτως άδειος. Και στις ευρύχωρες αίθουσες των μόνιμων συλλογών της – εκεί όπου παρουσιάζονται έργα τέχνης τα οποία φιλοτεχνήθηκαν από τα κορυφαία ονόματα της παγκόσμιας εικαστικής σκηνής του 20ού κυρίως αιώνα – τα φώτα είναι σβηστά.

Το γεγονός ότι τα πολυαναμενόμενα αυτά γενέθλια δεν είναι λαμπερά όπως τα σχεδίαζε, λόγω του lockdown που επιβλήθηκε εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού, δεν σημαίνει ότι μειώνεται στο ελάχιστο η σημασία των επιτευγμάτων του μουσείου. Η Tate Modern μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες κατάφερε να βρεθεί στην κορυφή της λίστας με τα πιο δημοφιλή μουσεία της Βρετανίας (ξεπερνώντας ακόμη και το Βρετανικό το 2018) με 100 εκατ. επισκέπτες συνολικά και σταθερά μέσα στην πρώτη δεκάδα της παγκόσμιας κατάταξης (κατέλαβε την έκτη θέση το 2019 με περισσότερους από 6 εκατ. επισκέπτες).

Η ιστορία της, αν και περιλαμβάνει κάστρα, πριγκίπισσες και δράκους όπως θα δούμε, δεν ξεφεύγει από την κλασική συνταγή ενός παραμυθιού, που γεννήθηκε στα τέλη του 20ού αι. και η εξέλιξή του μοιάζει με ένα διαρκές «happily ever after». «Οταν επισκεφτήκαμε για πρώτη φορά τον χώρο, το 1994, έμοιαζε με το κάστρο της Ωραίας Κοιμωμένης: ένα τεράστιο αστικό βουνό περιτριγυρισμένο από συρματοπλέγματα για να προστατεύει την κρυμμένη πριγκίπισσα, εντελώς αποκλεισμένο από τη δημόσια ζωή. Το κτίριο ήταν πραγματικά ένα τέρας. Νιώσαμε αδύναμοι μπροστά του» έχουν δηλώσει στο παρελθόν οι ελβετοί και διακεκριμένοι με βραβείο Πρίτζκερ αρχιτέκτονες Ζακ Χέρτσογκ και Πιερ ντε Μερόν που υπερίσχυσαν των σπουδαίων αντιπάλων τους (όπως οι Ταντάο Αντο, Ρεμ Κούλχαας και Ρέντσο Πιάνο) για τη μετατροπή του παλιού εργοστασίου παραγωγής ενέργειας σε μουσείο στη νότια όχθη του Τάμεση. Το μυστικό τους δεν ήταν άλλο από την αξιοποίηση της δύναμης του ίδιου του κτιρίου που είχε χτιστεί το 1947 πάνω σε σχέδια του σερ Ζιλ Γκίλμπερτ Σκοτ (πρόκειται για τον εμπνευστή του σχεδίου των χαρακτηριστικών λονδρέζικων κόκκινων τηλεφωνικών θαλάμων) και είχε μείνει εγκαταλελειμμένο από το 1981, με την ύψους 99 μ. καμινάδα του – ελάχιστα πιο χαμηλή από τον τρούλο του καθεδρικού του Αγίου Παύλου στην άλλη όχθη του ποταμού – να λειτουργεί ως τοπόσημο.

ΕΡΓΑ ΕΛΛΗΝΩΝ. Απαιτήθηκαν έξι χρόνια έως ότου το κτιριακό συγκρότημα διαμορφωθεί κατάλληλα ώστε να αποτελέσει μόνιμη στέγη της εθνικής συλλογής της Βρετανίας έργων τέχνης από το 1900 έως σήμερα, στην οποία περιλαμβάνονται και έργα Ελλήνων όπως οι Γιάννης Κουνέλης, Τάκις, Λουκάς Σαμαράς, Βλάσης Κανιάρης, Νίκος Χατζηκυριάκος – Γκίκας, Μανώλης Καλλιγιάννης και η Κύπρια Χάρις Επαμεινώνδα. Και μαζί με τη μεταμόρφωση του εργοστασίου με τα 4,2 εκατ. τούβλα στην πρόσοψή του σε μουσείο άλλαξε και το τοπίο στην ευρύτερη περιοχή. Ο περιβάλλων χώρος από μια υποβαθμισμένη γειτονιά του Λονδίνου αναδείχθηκε σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της πόλης, αλλάζοντας ολοσχερώς χαρακτήρα.

Αν επέλεγε κάποιος να σταθεί σε όσα απογείωσαν την Tate Modern σε ένα από τα πιο σύγχρονα, δραστήρια και τολμηρά μουσεία του κόσμου, θα χρειαζόταν πολλές σελίδες. Οσο επιλεκτικός κι αν ήταν, πάντως, δύσκολα θα παρέβλεπε την ύψους 9 μ. αράχνη της Λουίζ Μπουρζουά στην είσοδό της, όταν εγκαινιάστηκε το μουσείο, η οποία επρόκειτο να επιστρέψει λόγω των γενεθλίων, όπως και δύο από τα δημοφιλή δωμάτια που δημιουργεί η Γιαγιόι Κουσάμα με καθρέφτες και χιλιάδες φωτάκια που δίνουν την αίσθηση στον επισκέπτη ότι αιωρείται. Την έκθεση με τα κολάζ του Ανρί Ματίς, η οποία σημείωσε ρεκόρ προσέλευσης με 562.622 επισκέπτες. Τη ρωγμή μήκους 167 μ. που δημιούργησε η κολομβιανή καλλιτέχνης Ντόρις Σαλσέδο, στο άνοιγμα της οποίας χωρούσε ένα παιδί, στo Turbine Hall, στο δάπεδο του οποίου είχε απλώσει σε επόμενη χρονιά 100 εκατ. πορσελάνινους ηλιόσπορους ο Αϊ Ουέιουεϊ και είχε εγκαταστήσει το εντυπωσιακό αιωρούμενο κατακόκκινο γλυπτό του ο Ανίς Καπούρ. Την επέκτασή της με ένα νέο δεκαώροφο κτίριο, το σχήμα του οποίου παραπέμπει σε πυραμίδα, καμωμένο από μπετόν και 170.000 τούβλα, καθώς και το άνοιγμα των κυκλικών δεξαμενών, που χρησιμοποιούνται ως χώροι για περφόρμανς, χορούς, προβολές και συζητήσεις, όπως και τη φιλοξενία της πρεμιέρας της πρώτης ανεξάρτητης ταινίας με χαρακτήρες από τον «Πόλεμο των Αστρων», «Rogue One». Τα εικοστά γενέθλια της Τate Modern μπορεί να χάθηκαν στη σκιά του κορωνοϊού, οι επισκέπτες της ωστόσο ελπίζουν ότι δεν θα χαθούν και οι πολλές και διαφορετικές δράσεις της υπό τις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται παγκοσμίως.