Στο μικροσκόπιο το πρώτο κρούσμα

Μέχρι πρόσφατα νομίζαμε πως ο νέος κορωνοϊός, που έχει πλέον κοστίσει περισσότερες από 260.000 ζωές, πρωτοεμφανίστηκε στην Ουχάν της Κίνας στα μέσα Νοεμβρίου και εξαπλώθηκε στον πλανήτη την περίοδο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου. Τα πρώτα τρία κρούσματα της Ευρώπης, όλα προερχόμενα από την Κίνα, επιβεβαιώθηκαν στις 24 Ιανουαρίου στη Γαλλία. Ο πρώτος θάνατος στην Ευρώπη από COVID-19, ένας 80χρονος κινέζος τουρίστας που υπέκυψε σε νοσοκομείο του Παρισιού, καταγράφηκε στις 24 Ιανουαρίου. Οι Γάλλοι ανακοίνωσαν ωστόσο αυτή την εβδομάδα πως, έπειτα από επανέλεγχο παλιών δειγμάτων από ασθενείς με πνευμονία, ανακάλυψαν κρούσμα κορωνοϊού στη χώρα ήδη από τις 27 Δεκεμβρίου. Πρόκειται για έναν 42χρονο ιχθυοπώλη, γεννημένο στην Αλγερία, ο οποίος είχε να ταξιδέψει στο εξωτερικό από τον Ιούλιο του 2019. Εφτασε λοιπόν ο κορωνοϊός στην Ευρώπη αρκετές εβδομάδες νωρίτερα απ’ ό,τι πιστεύαμε; Ή μήπως ήταν ψευδοθετικό το κρούσμα του Δεκεμβρίου στη Γαλλία;

Αμέσως μετά τη δημοσίευση των γάλλων επιστημόνων στην «International Journal of Antimicrobial Agents», ο ΠΟΥ ενθάρρυνε και τις υπόλοιπες χώρες να επανελέγξουν τα ιατρικά αρχεία τους από τα τέλη του 2019, ώστε να αποκτήσουμε μια «νέα και σαφέστερη εικόνα» της πανδημίας. Ο ίδιος ο Οργανισμός άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να βρεθούν και άλλες περιπτώσεις προγενέστερων κρουσμάτων, σημειώνοντας πως η ανακάλυψη της Γαλλίας «δεν αποτελεί έκπληξη». Μια αντίστοιχη δήλωση έκανε και ο Ιβ Κοέν, επικεφαλής εντατικολόγος σε δύο νοσοκομεία του Σεν-Σαν-Ντενί, μιας περιοχής βόρεια του Παρισιού που έχει πληγεί βαριά από τον κορωνοϊό. «Είχαμε ένα θετικό κρούσμα στις 27 Δεκεμβρίου που νοσηλεύτηκε σε εμάς, στο νοσοκομείο Ζαν-Βερντιέ» δήλωσε στο BFMTV.

«Δεν αποτελεί έκπληξη αν αναλογιστεί κανείς πως ο ΠΟΥ έχει ανακοινώσει ότι κυκλοφορούσε στην Κίνα από τις 8 Δεκεμβρίου τουλάχιστον. Δεδομένου του όγκου των ταξιδιών, είναι φυσιολογικό να εμφανίστηκε γρήγορα ο ιός στη Γαλλία» πρόσθεσε. «Η ταυτοποίηση του πρώτου ασθενούς έχει μεγάλο επιδημιολογικό ενδιαφέρον διότι αλλάζει θεαματικά τις γνώσεις μας όσον αφορά τον Sars-Cov-2 και την εξάπλωσή του στη χώρα» επεσήμαναν ο ίδιος και οι συνάδελφοί του στη δημοσιευμένη μελέτη τους. «Επιπλέον, η απουσία συνδέσμου του ασθενούς με την Κίνα και η έλλειψη πρόσφατων ταξιδιωτικών μετακινήσεων υποδηλώνουν πως η νόσος ήδη εξαπλωνόταν ανάμεσα στον γαλλικό πληθυσμό στα τέλη Δεκεμβρίου».

Ο 42χρονος Γαλλοαλγερινός εισήχθη για νοσηλεία στις 27 Δεκεμβρίου και πήρε εξιτήριο δύο ημέρες αργότερα, έπειτα από θεραπεία με αντιβιοτικά – ένα από τα παιδιά του είχε αναφέρει νωρίτερα συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της γρίπης. Σύμφωνα ωστόσο με τον γάλλο μικροβιολόγο Γκαετάν Μπουρζιό από το Αυστραλιανό Εθνικό Πανεπιστήμιο, οι βιολογικοί δείκτες φλεγμονής του ήταν πολύ χαμηλοί, ασυνήθεις για ασθενή με COVID-19. «Η ταχεία ανάρρωση με αντιβιοτικά με κάνει να σκέπτομαι περισσότερο κάποια βακτηριακή λοίμωξη. Μοιάζει με ψευδοθετικό κρούσμα» προειδοποίησε δημόσια ο Μπουρζιό μέσω Τwitter.

Δεν είναι ο μόνος που εμφανίζεται επιφυλακτικός. «Παρότι είναι πιθανό να εξήχθη ο ιός από την Ουχάν τον Δεκέμβριο σε άλλες περιοχές του κόσμου, αυτός ο ασθενής δεν είχε ταξιδέψει πουθενά προηγουμένως, θα έπρεπε λοιπόν να είναι κομμάτι μιας αλυσίδας μετάδοσης. Αν είχε πράγματι μολυνθεί τότε, θα έπρεπε να είχαμε δει μια ταχύτερη εξάπλωση του ιού, νωρίτερα, στη Γαλλία» εξήγησε ο βρετανός ιολόγος Τζόναθαν Μπελ από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ στο εξειδικευμένο πόρταλ Science Media Center. Εναν μήνα μετά τον εντοπισμό των πρώτων κρουσμάτων στη Γαλλία, στις 21 Φεβρουαρίου, είχαν επιβεβαιωθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη μόλις 47 κρούσματα. «Τα στοιχεία δεν είναι πειστικά» πρόσθεσε ο Μπελ. «Αν ο κορωνοϊός είχε ήδη εξαπλωθεί στην Ευρώπη τον Δεκέμβριο, τότε δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί κανείς γιατί καθυστέρησε τόσο πολύ να αυξηθεί ο αριθμός των κρουσμάτων» προσυπέγραψε, σύμφωνα με τους «Financial Times», ο μικροβιολόγος Σάιμον Κλαρκ από το Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε», επεσήμανε, «πως υπάρχουν πολλοί ακόμα ιοί του αναπνευστικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της γρίπης, που κυκλοφορούν τους χειμερινούς μήνες, κάνουν τους ασθενείς να νιώθουν πολύ άσχημα και μπορεί επίσης να αποδειχθούν μοιραίοι».

Οι περιορισμοί της μελέτης

Η ομάδα του Ιβ Κοέν παραδέχεται τους περιορισμούς της μελέτης της. «Καταρχήν, λόγω της αναδρομικής φύσης των αναλύσεων, τα ιατρικά αρχεία ενδεχομένως να μην είναι λεπτομερή και κάποιες σχετικές πληροφορίες να έχουν χαθεί», εξήγησαν στην International Journal of Antimicrobial Agents. Η τεχνική αποθήκευσης, αναγνώρισαν, «πιθανόν να επηρέασε την ποιότητα των δειγμάτων». Οι γάλλοι επιστήμονες ωστόσο διαβεβαίωσαν πως το αποτέλεσμα ήταν θετικό σε δύο διαφορετικές αναλύσεις του ίδιου δείγματος από διαφορετικούς τεχνικούς και με διαφορετικές τεχνικές.