«Στο λαρύγγι του Πόθου»

Από την Ωραία Ελένη της Τροίας στη Μέριλιν Μονρόε. Η ομηρική παράδοση συναντά την ποπ κουλτούρα στη συνύφανση δύο γυναικείων μύθων χάρη στη λογοτεχνική ικανότητα της Αν Κάρσον. Το πιο πρόσφατο έργο της ποιήτριας, μεταφράστριας και καθηγήτριας Αρχαίων, το «Norma Jeane Baker of Troy», αναφέρεται σε δύο εμβληματικές γυναίκες. Το έργο ανέβηκε την περασμένη άνοιξη στη σκηνή του Σεντ Γκρίφιν της Νέας Υόρκης με πρωταγωνιστές τον Μπεν Γουίσο και τη σοπράνο Ρενέ Φλέμινγκ. Και τη φετινή άνοιξη η «Νόρμα Τζιν Μπέικερ της Τροίας» από τη θεατρική σκηνή περνά στην έντυπη έκδοση.

Η δημιουργός της μεταφέρει στο πλούσιο γραπτό της τη μαεστρία της στον χειρισμό της γλώσσας. Αλλωστε οι γνώσεις της στα αρχαία ελληνικά και λατινικά δίνουν στην Κάρσον την ικανότητα να μεταφέρει τα κείμενα του παρελθόντος στο σύγχρονο παρόν. Και απαντά στο lithub.com για ό,τι την ενώνει με τον Ευριπίδη, τη μετάφραση, τη θεατρική γραφή.

Η «Νόρμα Τζιν Μπέικερ της Τροίας» είναι μια ανακατασκευή της τραγωδίας του Ευριπίδη «Ελένη». Το γεγονός ότι ο Ευριπίδης επινόησε μια δική του πλοκή σάς επηρέασε να ασχοληθείτε ειδικά με αυτό το έργο;

Εχω μεταφράσει και συνεχίζω να δοκιμάζω διαφορετικούς τρόπους για να μεταφράσω την «Ελένη» του Ευριπίδη από τότε που δίδαξα για πρώτη φορά το έργο, πιθανώς στο Πρίνστον, κάποια στιγμή στη δεκαετία του ’80. Αυτό το πρόβλημα δε με εγκατέλειψε ποτέ. Λόγω της τολμηρής επινόησής του (αν και η βασική ιδέα της Ελένης ως «φάσματος» υπήρχε από τον Στησίχορο τον έβδομο αιώνα π.Χ.), η οποία δεν ήταν απλώς μια αναπαράσταση της δομής της μοίρας της Ελένης, αλλά της Ελένης ως μεγέθους ηθικής και συναισθήματος. Τα πάθη της δεν απευθύνονται στους άνδρες ή στο φύλο της αλλά στην κόρη της. Ο Ευριπίδης παίρνει την επίπεδη φιγούρα της μυθικής Ελένης και δημιουργεί ένα εντελώς διαφορετικό είδος αξιόπιστης ανθρώπινης πολυπλοκότητας. Της μεγαλώνει την καρδιά. Πώς το έκανε αυτό; Μικρές, καταπληκτικές αλλαγές είναι αυτές που κάνουν το θέατρο να λειτουργεί».

Τις σας έλκει στο έργο του Ευριπίδη και τον μεταφράζετε;

Κυρίως το γεγονός ότι δεν είναι του γούστου μου ως συγγραφέας ή δραματουργός. Επομένως αυτό θέτει ανάμεσα μας ένα χρήσιμο σημείο αιχμής.

Γιατί επιλέξατε τη Μέριλιν Μονρόε (με το πραγματικό της όνομα Νόρμα Τζιν) να γίνει το ισοδύναμο της Ελένης, μυθικής φιγούρας της Τροίας;

Είχαν την ίδια δύναμη να σφηνώσουν στο λαρύγγι του Πόθου.

Γιατί τα μέρη του κειμένου με τα μαθήματα «Ιστορία Πολέμου» μοιάζουν με πλάνο διδασκαλίας;

Αναπόφευκτα είμαι παιδαγωγός. Και όλοι θα έπρεπε να μάθουν αρχαία ελληνικά.