Τα πρώτα γκολ του ποδοσφαίρου

Τη σειρά την είχε πάρει το μάτι μου στις αρχές Μαρτίου. Τότε που ο βρετανικός Τύπος άρχισε να γράφει τις πρώτες (μεικτές) κριτικές, πριν ακόμα βγει στο Netflix. Με είχε ιντριγκάρει η θεματολογία της για τη γέννηση του ποδοσφαίρου αλλά και το όνομα του δημιουργού της Τζούλιαν Φέλοους, εμπνευστή του «Downton Abbey». Για να της αφιερώσω, ωστόσο, χρόνο έπρεπε να έρθει η πανδημία, να με κλείσει σπίτι και να μου στερήσει τη «ζωντανή» δράση του αγαπημένου μου αθλήματος. Στα μάτια μου λοιπόν το «English game» ξεκίνησε ως υποκατάστατο της ποδοσφαιρικής κουλτούρας, κατάφερε όμως να μου δώσει αρκετή τροφή για σκέψη μετά το τέλος της.

Η μίνι σειρά εκτυλίσσεται στα τέλη του 19ου αιώνα στη Βρετανία και αναδεικνύει τα πρώτα χρόνια του ποδοσφαίρου, τότε που το άθλημα ήταν μονοπώλιο της αριστοκρατίας και η εργατική τάξη διεκδικούσε με πολύ ιδρώτα στο χορτάρι ένα μερίδιό του. Η αφήγηση ξεκινάει με την άτυπη μεταγραφή δύο σκωτσέζων ποδοσφαιριστών, του Φέργκους Σούτερ και του Τζίμι Λοβ, των πρώτων επαγγελματιών παικτών στην ιστορία του ποδοσφαίρου, στο Ντάργουιν. Οι τεχνίτες της μπάλας από τον Βορρά δέχονται την πρόταση του Τζέιμς Γουόλς, μεγαλομέτοχου της τοπικής ομάδας και ιδιοκτήτη εργοστασίου κλωστοϋφαντουργίας. Κατεβαίνουν στα Midlands να κάνουν μεροκάματα στο εργοστάσιο και να παίξουν μπάλα με τη φιλοδοξία να κερδίσουν το Κύπελλο Αγγλίας, την πιο παλιά ποδοσφαιρική διοργάνωση στον κόσμο. Ο απώτερος σκοπός τους είναι βέβαια να εκτοπίσουν από τον θρόνο τους τούς ευγενείς Ολντ Ετόνιανς του Νότου.

Η σειρά βασίζεται σε αληθινά γεγονότα, αλλά έχει και τις απαραίτητες πινελιές μυθοπλασίας. Στα έξι επεισόδια, που βλέπονται σχεδόν απνευστί (είναι λιγότερο από πέντε ώρες συνολικά η διάρκειά τους), ζωντανεύει ένας άλλος κόσμος με γήπεδα χωρίς δοκάρια ή δίχτυ στα τέρματα, χειροποίητες δερμάτινες μπάλες, ομάδες χωρίς προπονητές, στολές που θυμίζουν πιτζάμες και τακτική παιχνιδιού… μπουλούκι. Αλλά και πλούσιο παρασκηνιακό ενδιαφέρον που θα ζήλευε και η σημερινή Σούπερ Λίγκα της «εξυγίανσης». Σκεφτείτε, οι βασικοί παίκτες της Ολντ Ετόνιανς και διαρκείς διεκδικητές του τροπαίου απαρτίζουν τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Αγγλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου. Ευτυχώς ανάμεσά τους υπάρχει και ο Αρθουρ Κίνερντ, γιος τραπεζίτη αλλά άνθρωπος με ποδοσφαιρική διορατικότητα, που προσπάθησε να τηρήσει μια κάποια ισονομία ανάμεσα στους «κυρίους» που εφηύραν και ορίζουν τις τύχες του αθλήματος και τους «αγροίκους» που εποφθαλμιούν το μέλλον του. Και στην πραγματικότητα σφράγισε τη μετεξέλιξη του ποδοσφαίρου σε λαϊκό σπορ αφού διατέλεσε πρόεδρος της Αγγλικής Ομοσπονδίας για 33 χρόνια. Παλεύει στα ίσα τον Γεώργιο Βασιλακόπουλο της ΕΟΚ, με λίγα λόγια.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ. Σε κάθε επεισόδιο, οι μάχες μέσα στα αυτοσχέδια γήπεδα φουντώνουν. Και πέρα από την ποδοσφαιρική διάσταση έχουν σαφώς την κοινωνική. Αυτή είναι που κάνει και τη σειρά ενδιαφέρουσα γιατί είναι μια ματιά σε ιστορίες λιγότερο γνωστές από τη γέννηση του ποδοσφαίρου. Η κεντρική διοίκηση του Λονδίνου που ορίζει την οικονομική πορεία της χώρας βάζει χέρι και στο ποδόσφαιρο. Κλασική περίπτωση αναμέτρησης Δαβίδ και Γολιάθ. Οι επιχειρηματίες δελεάζουν τους εξαθλιωμένους παίκτες με δεκάδες λίρες για να τους πάρουν στις ομάδες τους. Την ίδια στιγμή, οι κύριοι που δουλεύουν περιστασιακά, θέλουν να κρατήσουν το άθλημα καθαρά ερασιτεχνικό και αναλύουν τις θεωρίες τους πάνω από πλούσια τραπέζια κλείνουν τα μάτια μπροστά στη φτωχή καθημερινότητα των αντιπάλων τους. Οι οποίοι δεν έχουν πάντα χρόνο για προπόνηση κι αθλητική ζωή, αφού έξι φορές την εβδομάδα βγάζουν το μεροκάματο στα εργοστάσια όπου απασχολούνται κι αντιμετωπίζουν το ποδόσφαιρο ως τη μοναδική διαφυγή από τη σκληρή πραγματικότητα. Οχι μόνο αυτοί βέβαια, αλλά και ολόκληρες οι πόλεις τους οι οποίες διψούν για μπάλα, ονειρευόμενες ότι πατσίζουν με τις αδικίες που βιώνουν από τους πλούσιους εργοδότες τους, κερδίζοντάς τους στο δικό τους άθλημα.

Καλογυρισμένο πρότζεκτ, με ωραία φωτογραφία και μουσική, βγάζει νοσταλγία για τις πρώτες – χαμένες στον χρόνο – ημέρες του αθλήματος, που μοιάζουν στην οθόνη πιο χοντροκομμένες αλλά και πιο ουσιαστικές. Ναι, σίγουρα, οι ποδοσφαιρικές φάσεις δεν ανεβάζουν την αδρεναλίνη αφού καταλαβαίνεις πως ηθοποιοί προσπαθούν να παίξουν τους ποδοσφαιριστές. Ακόμα κι έτσι, οι διάλογοι του Εντουαρντ Χόλκροφτ (υποδύεται τον Κίνερντ) με τον Κέβιν Γκούτρι (ο τηλεοπτικός Σούτερ) για την αξία του αθλήματος μιλούν στην καρδιά όσων αγαπούν τη στρογγυλή θεά. Είναι αυτές οι ημέρες που έκαναν τελικά και τους ίδιους τους Αγγλους να αγκαλιάσουν το σπορ, ανάγοντάς το σήμερα μάλλον σε τρόπο ζωής τους. Και τόσα εκατομμύρια βέβαια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο.

Ισως γι’ αυτό βλέποντας τα επεισόδια έπιασα τον εαυτό μου να αντιπαραβάλλει τις φάσεις των πρώτων μπαλαδόρων του 19ου αιώνα, που ίδρωναν τη φανέλα κι έπαιζαν πραγματικά για την αγάπη του αθλήματος, με τις σημερινές ακριβοπληρωμένες ντίβες του χώρου που κλωτσάνε το τόπι για να εξασφαλίσουν ένα ακόμα καλύτερο συμβόλαιο, χωρίς πολλές φορές να έχουν αληθινή σύνδεση με το σπορ που υπηρετούν. Ευτυχώς για μένα η κάθαρση ήρθε με το τηλεοπτικό happy end της σειράς αλλά και την υπενθύμιση πως το ποδόσφαιρο μπορεί για 90 λεπτά να μας χωρίζει στις κερκίδες, ωστόσο με τη λήξη του αγώνα μάς φέρνει ακόμα πιο κοντά.