Να μην ανταλλάξουμε έναν {LF}τύπο lockdown με έναν άλλο

Ακόμα και όταν αρθεί το lockdown, δεν υπάρχει εγγύηση ότι η ζωή θα επιστρέψει ποτέ στο κανονικό. Προκειμένου να αποτραπεί μια μελλοντική, νέα επιδημιολογική έξαρση του κορωνοϊού, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να κάνουν μαζικά τεστ, να διατηρήσουν κάποια μέτρα κοινωνικής απομάκρυνσης και να παρακολουθούν στενά τις κοινότητες ώστε να ελέγξουν τυχόν εξάρσεις. Για αυτόν τον τελευταίο σκοπό, κυβερνήσεις ανά τον κόσμο αναπτύσσουν τεχνολογίες παρακολούθησης των κινήσεων των πολιτών. Οταν λάβει τέλος το lockdown, η τεχνολογία μπορεί να αποδειχθεί ένα πολύτιμο μέσο ελέγχου μελλοντικών εξάρσεων, προειδοποίησης των πολιτών για κρούσματα Covid-19 στην περιοχή τους και, ιδανικά, αποτροπής νέων lockdown.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η τεχνολογία αυτή μοιάζει πιθανό να προέλθει από το ΕΣΥ, με τη μορφή μιας εφαρμογής που καταγράφει την εγγύτητά μας με άλλους και μας ειδοποιεί αν πρέπει να αυτοπεριοριστούμε. Το λογισμικό αυτό έχει εγείρει θεμιτές ανησυχίες από οργανώσεις προάσπισης των ατομικών ελευθεριών διότι η ιδανική εφαρμογή χρειάζεται να επιτύχει έναν αριθμό πραγμάτων: πρέπει να προστατεύει την ιδιωτικότητα των χρηστών, να είναι ειλικρινής όσον αφορά τα δεδομένα που συλλέγει και να είναι σχεδιασμένη με τρόπο ώστε να είναι χρήσιμη τόσο στους επιδημιολόγους όσο και στους ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν. Το να πετύχει και τα τρία είναι πιο εύκολο στα λόγια παρά στην πράξη.

Η προστασία της ιδιωτικότητας είναι σχεδόν αδύνατη αποστολή για μια εφαρμογή αυτής της φύσης. Ειδικοί σημειώνουν πως μια εφαρμογή ιχνηλάτησης επαφών θα έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύει και να ταυτοποιεί άτομα που εκτίθενται σε κάποιον με Covid-19. Παρότι η Apple και η Google αναπτύσσουν τα θεμέλια μιας εφαρμογής που προστατεύει την ιδιωτικότητα, το βρετανικό ΕΣΥ σκοπεύει να υιοθετήσει μια διαφορετική προσέγγιση, συλλέγοντας δεδομένα που επιτρέπουν μια πιο λεπτομερή ιχνηλάτηση. Συγκεντρωτικά συστήματα με περισσότερο αναλυτικές πληροφορίες μπορούν να παρακολουθούν καλύτερα τον ιό, κινδυνεύουν όμως επίσης να ενισχύσουν την ήδη εκτεταμένη υποδομή παρακολούθησης της βρετανικής κυβέρνησης.

Μια εφαρμογή με τέτοιους κινδύνους – στον μετά την Cambridge Analytica κόσμο – δύσκολα θα υιοθετηθεί αβασάνιστα από το κοινό. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος να μην πετύχει η εφαρμογή τον προορισμό της. Η εφαρμογή TraceTogether της Σιγκαπούρης, η οποία στέλνει σήματα Bluetooth σε μικρές αποστάσεις για σύνδεση με άλλους ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν, προσφέροντας έτσι στην κυβέρνηση μια βάση δεδομένων για την παρακολούθηση πιθανών φορέων του κορωνοϊού, είναι το αρχέτυπο που μνημονεύεται συχνά για μελλοντικές εφαρμογές. Παρότι όμως χρειάζεται τέσσερα εκατομμύρια χρήστες για να είναι πραγματικά αποτελεσματική, μόνο ένα εκατομμύριο την έχουν κατεβάσει εθελοντικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι πέραν της εφαρμογής αυτής η Σιγκαπούρη επέβαλε επίσης γρήγορα lockdown καθώς και αυστηρούς ελέγχους στις αφίξεις από πληγείσες περιοχές, ενώ συνέστησε τη χρήση μάσκας.

Αναπτύσσοντας παρόμοια λογισμικά, οι κυβερνήσεις πρέπει να είναι ξεκάθαρες όσον αφορά τις προτεραιότητες και τις δυνατότητές τους, και ειλικρινείς με το κοινό και για τα δύο. Σε μια περίοδο που η επιστημονική φαντασία και η πραγματικότητα μοιάζουν να έχουν καταρρεύσει η μία πάνω στην άλλη, πρέπει να αντισταθούμε στους πειρασμούς ενός Big Brother. Γιατί έτσι θα ανταλλάσσαμε απλώς ένα είδος lockdown με ένα άλλο.

Ο Ανταμ Σμιθ είναι συντάκτης τεχνολογίας στην «Independent»