Η μάχιμη δύναμη {LF}των λέξεων

«Δεν είμαι επιδειξίας να δείχνω τις πληγές μου» είχε δηλώσει στο παρελθόν. «Υπάρχει αυτό που λέμε ηθική του συγγραφέα». Ο Λουίς Σεπούλβεδα αναφερόταν προ ετών στα βασανιστήρια που υπέφερε επί δυόμισι χρόνια στις φυλακές του δικτάτορα Πινοτσέτ στη Χιλή μετά την ανατροπή Αλιέντε το 1973. Η πληγή που επέφερε ο κορωνοϊός, ωστόσο, αποδείχθηκε ανίατη. Ο διάσημος χιλιανός συγγραφέας, αυτόπτης μάρτυρας της σύγχρονης ιστορίας της πατρίδας του, έφυγε χθες από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών. Ο συγγραφέας βρισκόταν διασωληνωμένος στο νοσοκομείο του Οβιέδο από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ η 66χρονη σύζυγός του, ποιήτρια Κάρμεν Γιάνες, ήταν σε απομόνωση.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Σεπούλβεδα μολύνθηκε από τον κορωνοϊό στην Πορτογαλία, όπου είχε μεταβεί για να συμμετάσχει σε μια Γιορτή Βιβλίου («Correntes d’Escritas»). Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίστηκαν στις 25 Φεβρουαρίου, όταν είχε επιστρέψει στη Χιχόν της Ισπανίας όπου ζούσε τα τελευταία χρόνια. Οταν επισκέφθηκε στις 27 Φεβρουαρίου το νοσοκομείο οι γιατροί διέγνωσαν ότι έχει πνευμονία και ότι είναι θετικός στον κορωνοϊό.

Είχε γεννηθεί στις 4 Οκτωβρίου του 1949 στο Οβάγιε της Βόρειας Χιλής. Σπούδασε Θεατρική Σκηνοθεσία στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Χιλής και διετέλεσε ηγέτης του φοιτητικού κινήματος ως μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Επί κυβέρνησης Αλιέντε υπήρξε στέλεχος στο τμήμα των πολιτιστικών θεμάτων, υπεύθυνος για μια σειρά από φθηνές εκδόσεις για το ευρύ κοινό. Μετά το αιματηρό πραξικόπημα φυλακίστηκε για δυόμισι χρόνια. Αποφυλακίστηκε υπό όρους ύστερα από τις προσπάθειες του γερμανικού παραρτήματος της Διεθνούς Αμνηστίας και κρατήθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό. Κατάφερε να δραπετεύσει και έζησε παράνομα περίπου έναν χρόνο. Με τη βοήθεια ενός φίλου, επικεφαλής της Aliance Française στο Βαλπαραΐσο, έστησε μια θεατρική ομάδα: την πρώτη πολιτιστική εστία αντίστασης. Ο ίδιος συνελήφθη εκ νέου και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για προδοσία και ανατροπή του πολιτεύματος. Η ποινή αργότερα μειώθηκε σε 28 χρόνια. Το γερμανικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας παρενέβη εκ νέου το 1977 και η ποινή του μετατράπηκε σε οκτώ χρόνια εξορίας. Ακολούθησαν οι σταθμοί της μεγάλης φυγής: Μπουένος Αϊρες, Ουρουγουάη, Σάο Πάολο, Παραγουάη, Κίτο του Ισημερινού, Διεθνής Ταξιαρχία στη Νικαράγουα, μέλος πληρώματος της Greenpeace, Αμβούργο, Ισπανία.

Από το σημείο της αποφυλάκισης κι έπειτα ανέλαβε τον ρόλο της παρεμβατικής φωνής που όφειλε να δημοσιοποιεί τα δεινά της πατρίδας του και την αποσιώπηση των εγκλημάτων της Ιστορίας. «Γράφω γιατί πιστεύω στη μάχιμη δύναμη των λέξεων, γιατί η λέξη είναι όντως μια θεμελιώδης πράξη και όλα τα πράγματα υπάρχουν από τη στιγμή που ονομάζονται» έγραφε στην «Τρέλα του Πινοτσέτ» (εκδ. Opera, 2003, σε μετάφραση Αχιλλέα Κυριακίδη, που αναδεικνύεται στον ιδανικό μεταφραστή του στα ελληνικά). Ηταν ένα από τα περίπου ενενήντα βιβλία που υπέγραψε από την ηλικία των 37 ετών, οπότε ξεκίνησε τη συγγραφική του διαδρομή. Μια συλλογή με 22 άρθρα – καταγγελίες για τα χρόνια του πραξικοπήματος. Μια ακόμη έκκληση να μην ξεχαστούν τα θύματα και να μην υπάρξει το κενό της ατιμωρησίας για τους βασανιστές: «…Οσο η Χιλή δεν ανακτά τον τελευταίο των εξαφανισμένων, όσο εξακολουθεί να αγνοεί πότε πέθανε, πώς πέθανε, ποιοι τον σκότωσαν και, πάνω απ’ όλα, πού είναι τα λείψανά του, η πληγή θα παραμένει ανοιχτή, κι είναι χρέος των έντιμων ανθρώπων να την κρατούν καθαρή κι ανοιχτή, γιατί αυτή η πληγή είναι η ιστορική μας μνήμη».

Στα ελληνικά κυκλοφορούν περίπου 20 βιβλία του – διηγήματα, δοκίμια, παιδική και εφηβική λογοτεχνία, το μυθιστόρημα «Το τέλος της ιστορίας» (2017) -, όλα από τις εκδόσεις Opera. Το πλέον πρόσφατο είναι η «Ιστορία της λευκής φάλαινας», όπου ο Σεπούλβεδα αναδεικνύει ένα μόνιμο χαρακτηριστικό πέρα από τον ακτιβισμό στο γράψιμό του: την αφηγηματικότητα που έχει «διδαχθεί» από τους κλασικούς συγγραφείς.