Η επίδραση του SARS-CoV-2 στο νευρολογικό {LF}σύστημα των ασθενών

Το πρώτο κρούσμα της νόσου Covid-19 παρουσιάστηκε στην Ουχάν της Κίνας, στα τέλη του περασμένου έτους και έκτοτε η λοίμωξη εξαπλώθηκε με τάχιστο ρυθμό σε περισσότερα από 180 κράτη, προκαλώντας ως χαρακτηριστικά συμπτώματα, πυρετό, κόπωση, βήχα, δύσπνοια και σε ένα ποσοστό 10% βαριά πνευμονία με πιθανότερη κατάληξη τον θάνατο. Η κλινική εμπειρία και οι γνώσεις που αποκτήθηκαν για την κλινική εικόνα και τους υποκείμενους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς που αφορούν στη νόσο Covid-19, στο τετράμηνο που μεσολάβησε αυξήθηκαν με εκθετικό ρυθμό, όπως εκθετική υπήρξε και η αύξηση των κρουσμάτων του ιδίου του ιού. Πολύ σύντομα διαπιστώθηκε, αρχικά στην Κίνα και αργότερα και στην Ευρώπη και στην Αμερική, ότι μεγάλο ποσοστό ασθενών εμφανίζουν ως αρχικό σύμπτωμα υποσμία έως ανοσμία και υπογευσία έως και αγευσία, αλλά και αποκατάσταση αυτών των συμπτωμάτων στους ασθενείς που ανέρρωναν. Σε μία πρώτη μελέτη στην Κίνα, τον περασμένο Ιανουάριο, σε αριθμό 240 περίπου ασθενών, διαπιστώθηκαν και άλλα συμπτώματα όπως μυαλγία, κεφαλαλγία, σύγχυση, εγκεφαλοπάθεια και σε κάποιες βαρύτερες και σπανιότερες περιπτώσεις ραβδομυόλυση, κώμα και θάνατο.

Σταδιακά άρχισαν να βλέπουν το φως της δημοσιότητας παρουσιάσεις κλινικών περιστατικών από όλο τον κόσμο, με ποικίλη συμπτωματολογία, όπως εγκεφαλική αιμορραγία, επιληπτικές κρίσεις, εγκεφαλοπάθεια, σύνδρομο Guillain-Barré, που παριστά εγκατάσταση οξείας φλεγμονώδους περιφερικής πολυνευροπάθειας με άλλοτε άλλης βαρύτητας κινητικά και αισθητικά συμπτώματα, κ.λπ.

Κατέστη λοιπόν σαφές ότι ο νέος κορωνοϊός SARS-Cov-2 είναι πέραν των άλλων νευροτρόπος ιός, όπως και πολλοί γνωστοί κορωνοϊοί και επίσης ότι πιθανώς εισέρχεται στο εγκεφαλικό παρέγχυμα μέσω της οσφρητικής οδού, εξού και η ανοσμία και δευτερογενώς και η αγευσία. Οπως ακούστηκε αρκετές φορές τελευταία, οι υποδοχείς της αγγειοτενσίνης-2 (angiotensin converting enzyme, ACE-2) εκφράζονται στα εγκεφαλικά κύτταρα και στο ενδοθήλιο και τέθηκε η υποψία ότι οι ασθενείς που λαμβάνουν ως θεραπεία αναστολείς ACE για έλεγχο υπέρτασης και διαβήτη (όπως πολλοί ηλικιωμένοι), ίσως τελικά είναι πιο ευπαθείς στον ιό, αφού με τη λήψη των αναστολέων αυτών, έχουν τελικά μεγαλύτερη έκφραση των ACE-2, που είναι οι υποδοχείς με τους οποίους συνδέεται το εξόχως μολυσματικό κομμάτι του ιού (spike). Επίσης διευκρινίσθηκαν πολλά μονοπάτια της ανοσολογικής απόκρισης του ανθρώπινου οργανισμού στον ιό, με προεξάρχουσα συμμετοχή συγκεκριμένων κυττοκινών, όπως της ιντερλευκίνης 1 (IL-1) ή της ιντερλευκίονης 6 (IL-6) που αποφέρει σε κάποιες περιπτώσεις κατακλυσμιαία έκκρισή τους και έντονα φλεγμονώδη φαινόμενα στον πνεύμονα και αλλού. Η συμμετοχή ελλήνων επιστημόνων στην προαναφερθείσα αυτή έρευνα είναι πολύτιμη.

Οι γνώσεις, η εμπειρία αλλά και η έρευνα για τον νέο κορωνοϊό SARS-Cov-2 προχωρούν με πυρετώδη ρυθμό, με αποτέλεσμα μεσούσης της πανδημίας να υπάρχουν ήδη παλαιά και νέα φάρμακα που μετριάζουν τη βαρύτητα νόσησης ή και αποκαθιστούν αρκετούς ασθενείς. Αυτό έχει επιφέρει αισιοδοξία σε γιατρούς, ερευνητές και σε όλη την κοινωνία, που έχει ταλαιπωρηθεί πρωτόγνωρα με την κοινωνική αποστασιοποίηση, τα επιβαλλόμενα περιοριστικά μέτρα και την αυξανόμενη οικονομική κρίση.

Η Μαρία Αναγνωστούλη είναι επίκουρη καθηγήτρια Νευρολογίας στο τμήμα Απομυελινωτικών Νοσημάτων και υπεύθυνη Εργαστηρίου Ανοσογενετικής στην 1η Πανεπιστημιακή Νευρολογική Κλινική του ΕΚΠΑ στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο