Οι γυναίκες θύματα της κορωνοκρίσης;

Η διαπίστωση του «Γερμανικού Συμβουλίου Ηθικής» στη συνέντευξη Τύπου την περασμένη Πέμπτη στο Βερολίνο ήταν περισσότερο προειδοποίηση: «Η πανδημία του κορωνοϊού είναι ταυτόχρονα και η ώρα της δημοκρατικά νομιμοποιημένης πολιτικής», τόνισε ο πρόεδρος του διεπιστημονικού Συμβουλίου, θεολόγος, καθ. Πέντερ Ντάμπροκ, στην αρχή και στο τέλος της παρουσίασης του πολυσέλιδου πορίσματος για τη διαχείριση της κρίσης.

Η πανδημία δοκιμάζει τα όρια όλων χωρών, όλων των κοινωνιών, σε όλα τα επίπεδα. Κοινό για όλους είναι το βασικό εργαλείο για την ανακοπή της εξάπλωσης του ιού, ο δραστικός περιορισμός της φυσικής επαφής προσώπων, ο εγκλεισμός τους στο σπίτι. Η λήψη των μέτρων και η εφαρμογή όμως είναι δείγμα του βαθμού εξέλιξης των δημοκρατικών θεσμών της κάθε χώρας – το παράδειγμα του Ορμπαν δείχνει πόσο ευάλωτη είναι και η Ευρώπη στον πολιτικό αυταρχισμό.

«Μόνον όποιος μπορεί να κινείται ελεύθερα διεκδικεί και μερίδιο εξουσίας», σημείωνε η Σούζαν Βαχαμπαντέ σε επιφυλλίδα στη «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ». Οι περιορισμοί, υποστήριζε, πλήττουν περισσότερο τις γυναίκες παρά τους άντρες και επαναφέρουν το αίτημα της ισότητας των δύο φύλων, με όρους κορωνοϊού. Διότι η πανδημία είναι ταυτόχρονα και «μία κρίση του δημόσιου χώρου. Και αυτός δεν ήταν ποτέ δίκαια κατανεμημένος μεταξύ των δύο φύλων». Στις περισσότερες κοινωνίες, από την Ευρώπη μέχρι τη Σαουδική Αραβία, ο «προνομιακός» χώρος για τις γυναίκες είναι αυτός, στον οποίο υποχρεώνονται όλοι τώρα να περιοριστούν: Το σπίτι και η κουζίνα. Η αντρική κυριαρχία στον δημόσιο χώρο διαμορφώνει ιεραρχίες, η κατάκτηση του δημόσιου χώρου από τις γυναίκες ήταν κομβική επιδίωξη του φεμινιστικού κινήματος.

Μετά την καραντίνα έρχεται η οικονομική ύφεση. Και η ιστορία δείχνει ότι οι γυναίκες πλήττονται δυσανάλογα περισσότερο από τους άνδρες στις επιδημίες. Ερευνα που δημοσίευσε το 2016 η Αφρικανική Αναπτυξιακή Τράπεζα για τις επιπτώσεις της επιδημίας Εμπολα διαπίστωσε ότι τα περισσότερα θύματα ήταν γυναίκες, διότι ήταν εκτεθειμένες όχι μόνον εξαιτίας του επαγγέλματός τους, αλλά επειδή είχαν την ευθύνη της οικογενειακής φροντίδας. Γενικά, όμως, το συμπέρασμα της έρευνας ήταν ότι επλήγησαν περισσότερο οι ασθενέστερες οικονομικά ομάδες. Και η πλειονότητα σ΄αυτές τις ομάδες αποτελείται από γυναίκες.

Στην περίπτωση του κορωνοϊού δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη προτίμηση στις γυναίκες αλλά μάλλον στους άντρες. Αλλά ακόμα και αν οι οικονομικές συνθήκες στις πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες δεν συγκρίνονται με της υποσαχάριας Αφρικής ο συνδυασμός των οικονομικών ανισοτήτων οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα επιβάρυνσης των οικονομικά αδύνατων ομάδων.

Με την κρίση του κορωνοϊού αναδείχτηκαν σε «συστημικά» ορισμένα επαγγέλματα που ασκούνται κυρίως από γυναίκες, στα νοσοκομεία ως νοσηλευτικό προσωπικό, ή στα ταμεία των σουπερμάρκετ. Είναι ταυτόχρονα – και κατά πάσα πιθανότητα θα παραμείνουν – τα πιο κακοπληρωμένα. Τα μέτρα οικονομικής στήριξης που πήρε η γερμανική κυβέρνηση, ακόμα και το επιδοτούμενο από το κράτος μειωμένο ωράριο εργασίας προκειμένου να μην κλείσουν οι επιχειρήσεις και απολυθούν εργαζόμενοι, δεν καλύπτουν το κομμάτι των ημιαπασχολούμενων, που είναι περίπου 7,5 εκατομμύρια, στην πλειονότητά τους γυναίκες, όπως σημειώνει ο γνωστός, αριστερός οικονομολόγος, Κρίστοφ Μπουτεβέγκε.

Η βία μέσα στην οικογένεια έχει επίσης θύματα κατά κανόνα γυναίκες. Ακόμα περισσότερο στην εποχή του κορωνοϊού. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες περιέγραψε προ ημερών με μελανά χρώματα την «τρομακτική» αύξηση της βίας που ασκείται μέσα στην οικογένεια εις βάρος συζύγων, συντρόφων, παιδιών  εξαιτίας του παρατεταμένου, αναγκαστικού εγκλεισμού στο σπίτι. Σε πολλές χώρες του πλανήτη καταγράφεται ραγδαία άνοδος, έως διπλασιασμός των κλήσεων άμεσης ανάγκης είπε ο Γκουτέρες. Ο εκτροχιασμός της ενδοοικογενειακής βίας, προειδοποίησε, θα μπορούσε να πάρει τα χαρακτηριστικά μιας δεύτερης πανδημίας.