Δραματικό παρασκήνιο και συγκρούσεις μπλόκαραν τη συμφωνία

Ρισκάρει και σε αυτή την κρίση να γκρεμίσει τις αυταπάτες συλλογικής αντίδρασης η ευρωπαϊκή ηγεσία. Βλέπει τον κομήτη να προσγειώνεται βιαίως στην οικονομία της ευρωζώνης αλλά, παρ’ όλα αυτά, μετατρέπεται εκ νέου σε έναν βραδύποδα με ελλιπή ανακλαστικά. Οι προειδοποιήσεις της Κομισιόν μιλούν για συρρίκνωση τουλάχιστον 10% το 2020 και το σίριαλ «Βόρειοι και Νότιοι στα χαρακώματα» συνεχίζεται τον Απρίλιο, κλείνοντας σχεδόν μήνα.

Η 16ωρη και άνευ αποτελέσματος συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών πρόσθεσε ακόμα ένα επεισόδιο στη διαμάχη που είχε επικυρωθεί στη Σύνοδο Κορυφής της περασμένης εβδομάδας. Το Eurogroup κόπηκε σε δύο «στρατόπεδα», διανύοντας ένα από τα πιο δύσκολα βράδια στην ιστορία του, με δραματικό παρασκήνιο, διακοπές και εντάσεις. Οι υπουργοί δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε ένα κοινό ανακοινωθέν, παρά τη διακοπή για επιμέρους συνεννοήσεις και διαπραγματεύσεις, και τη συνέχιση της τηλεδιάσκεψης ως τις πρωινές ώρες της Πέμπτης. Τελικά ακυρώθηκε και η προγραμματισμένη για χθες το πρωί συνέντευξη Τύπου. Μετά από όλα αυτά αποφασίστηκε η παράταση των συνομιλιών για σήμερα, καθότι οι απόψεις των χωρών ήταν στα άκρα, με βασικούς «πρωταγωνιστές» το δίδυμο Ιταλία – Ισπανία και την Ολλανδία από την άλλη, η οποία εκπροσωπεί τις απόψεις του βόρειου μπλοκ.

Το σκηνικό Αγριας Δύσης έχουν στήσει τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης, για τα οποία υπήρχε μεν  κατ’ αρχάς συμφωνία, αλλά η Γερμανία και η Ολλανδία απαιτούν «καθαρούς» όρους, ενώ οι Νότιοι μια πιο «χαλαρή» διατύπωση. Η διαφωνία τίναξε στον αέρα όλη τη συνεδρίαση, με χαρακτηριστική τη δήλωση του προέδρου του Eurogroup Μάριο Σεντένο, ο οποίος έληξε τη συζήτηση παραδεχόμενος μέσω twitter ότι «έπειτα από 16 ώρες, πλησιάσαμε σε μια συμφωνία, αλλά δεν είμαστε ακόμα εκεί».

Μένει η ελπίδα στη σημερινή συνεδρίαση να μην παραταθεί η «παράλυση», με το σκληρό παζάρι να εστιάζει στους όρους παροχής δανείων, στις προϋποθέσεις, στις ωριμάνσεις και στο πώς θα γίνει η αποπληρωμή.

Πυρόσβεση της σύγκρουσης επιχειρήθηκε με τη γαλλική πρόταση, η οποία δεν έχει φύγει από το τραπέζι και αφορά την ιδέα ενός ταμείου επανεκκίνησης της «επόμενης ημέρας», που θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με τα υπόλοιπα χρηματοδοτικά εργαλεία. Οι πληροφορίες αναφέρουν πως ενδεχομένως να υπάρχει σχετική αναφορά στα συμπεράσματα του Eurogroup, ώστε να ρίξει το μπαλάκι στους ευρωπαίους ηγέτες να λάβουν την τελική απόφαση.

Παρά το πολεμικό κλίμα, επιτεύχθηκαν συμφωνίες στο θέμα της ενίσχυσης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων κατά 200 δισ. ευρώ σε όλες τις επιχειρήσεις, αλλά και για το πακέτο των 100 δισ. για τη στήριξη της εργασίας.

Η μεγάλη διαφωνία και το γαλλικό «κλειδί»

Το μεγάλο αγκάθι παραμένουν οι προϋποθέσεις για τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης (ΕΜΣ), ύψους 240 δισ. ευρώ, αλλά και πώς θα εφαρμοστεί το γαλλικό «κλειδί» για την ίδρυση του κοινού Ταμείου Στήριξης (Recovery Fund)  για την επόμενη ημέρα, το οποίο επίσης θα δίνει χρηματοδότηση. Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές Συνθήκες, κάθε δάνειο, ειδικά για τις πιστοληπτικές γραμμές από τον ΕΜΣ, χρειάζεται να έχει όρους. Ο Βορράς έχει στυλώσει τα πόδια και ζητεί να διασφαλιστούν οι όροι και οι δεσμεύσεις από τα κράτη-μέλη πως τα ποσά θα διατεθούν για την κρίση του κορωνοϊού και όχι για εσωτερικές ανάγκες για την ικανοποίηση των εθνικών ακροατηρίων. Η Γερμανία και η Ολλανδία ζητούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Κάτι σαν Μνημόνιο, δηλαδή, για κάθε χώρα ξεχωριστά και έναν πιο αυστηρό μηχανισμό ελέγχου. Επιμένουν, εν ολίγοις, σε πρόγραμμα διάσωσης και ελέγχου τύπου Ελλάδας, χωρίς όμως τις επισκέψεις της τρόικας και τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα.

Το άλλο στρατόπεδο, με ηγέτιδες τη Γαλλία και την Ισπανία, ζητούν δάνειο και όρους light, συνδεδεμένα άμεσα με την πανδημία, ή να υπάρξει ένα κοινό Μνημόνιο για όλες τις χώρες της ΕΕ, το οποίο θα παρακολουθεί η Κομισιόν μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Εκτός όμως από το συνολικό πακέτο των 500 δισ. ευρώ για την άμεση στήριξη, το μπλοκ του Νότου πιέζει για το μεγάλο Ταμείο Ανάκαμψης (Recovery Fund), που είναι μια πρόταση της Γαλλίας. Προτείνεται να έχει διάρκεια έως δέκα έτη, να το διαχειρίζεται η Κομισιόν και να μπορεί να δανείζει κεφάλαια σε χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο. Επί της αρχής, ο Βορράς, δηλαδή Γερμανοί, Ολλανδοί, Αυστριακοί, Φινλανδοί, συμφωνεί στη σύσταση Ταμείου, αλλά εκφράζει ενστάσεις στον τρόπο που θα χρηματοδοτηθεί, διότι παραπέμπει σε αμοιβαιοποίηση κινδύνου, λειτουργώντας σαν ένα ευρωομόλογο. Δηλαδή, το Ταμείο θα στηρίζεται σε δανεισμό της ΕΕ προς τα κράτη-μέλη και στην περίπτωση που ένα μέλος αδυνατεί να αντεπεξέλθει τότε θα τις καλύπτουν τα υπόλοιπα.

Ο ολλανδός υπουργός Οικονομικών Βόκπε Χούκστρα δήλωσε σε ανάρτησή του στο Twitter ότι η δημιουργία των λεγόμενων «κορωνο-ομολόγων» θα προκαλέσει περισσότερα προβλήματα. Επανέλαβε επίσης τη θέση της Χάγης ότι ο ESM είναι ένας πιστωτής ύστατης προσφυγής. «Η χρήση αυτού του προϋπολογισμού πρέπει να συνοδεύεται από μια συγκεκριμένη μορφή προϋποθέσεων» πρόσθεσε.

Καμπανάκι από την ΕΚΤ

Σε μεγαλύτερη ετοιμότητα είναι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα η οποία έχει λάβει μέτρα άμεσα και μάλιστα προτού ακόμα δείξει τα δόντια της η πανδημία στην Ευρώπη. Σε αυτή την κρίσιμη φάση, η ΕΚΤ στο Eurogroup της Τρίτης έστειλε μήνυμα στους υπουργούς Οικονομικών λέγοντας ότι η ευρωζώνη θα χρειαστεί δημοσιονομικά μέτρα αξίας 1,5 τρισ. ευρώ το 2020 για να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση.

Το ανάχωμα που έχει δημιουργήσει η ΕΚΤ είναι σημαντικό. Σε πρώτη φάση αποφάσισε να ρίξει στην αγορά 750 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης, στην οποία συμμετέχει η Ελλάδα, λαμβάνοντα έξτρα ρευστότητα έως 12 δισ. ευρώ. Πλέον ανακοίνωσε ότι επαναφέρει την παρέκκλιση (waiver) για τα ελληνικά ομόλογα, που μπορούν πλέον να γίνουν αποδεκτά από την κεντρική τράπεζα για την άντληση χρηματοδότησης από τις εμπορικές τράπεζες. Οι ελληνικές τράπεζες θα μπορέσουν να αντλήσουν περί τα 10 δισ. ευρώ για να στηρίξουν την προσπάθεια χρηματοδότησης της οικονομίας και των επιχειρήσεων για την αναστήλωση της αγοράς.