Τα ανοικτά μέτωπα {LF}και η επόμενη ημέρα

Πολιτική ανοιχτών διαύλων και δημιουργικού διαλόγου με τους σκληροπυρηνικούς Γερμανούς επιλέγει το οικονομικό επιτελείο ποντάροντας στις ισχυρές παρεμβάσεις τους για την ομαλή απορρόφηση των κραδασμών στην οικονομία από τον κορωνοϊό αλλά και για την επόμενη μέρα της κρίσης.  Πηγές του υπουργείου Οικονομικών επισημαίνουν ότι θα ήταν ολέθριο λάθος να προκαλέσουμε σε αυτή την κρίσιμη περίοδο ρήξη με τους ισχυρούς της ευρωζώνης και να ενισχύσουμε τις φυγόκεντρες δυνάμεις εντός του ευρώ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα εγκαταλείψουμε το μέτωπο του Νότου που πιέζει για έκδοση ευρωομολόγου (corona bond) και περαιτέρω χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας. Το καυτό θέμα είναι η απελευθέρωση όσο το δυνατόν περισσότερων πόρων για τη χρηματοδότηση της οικονομίας που στροβιλίζεται στη δίνη της πανδημίας.

Χαρακτηριστική της τακτικής των ήπιων τόνων και της αποφυγής μετωπικής σύγκρουσης με τον «βόρειο άξονα» είναι η προσεκτική δήλωση του υπουργού Οικονομικών Χρήστου Σταϊκούρα με αφορμή την κατηγορηματική απόρριψη της ιδέας του κορωνοομολόγου κυρίως από τους Γερμανούς και τους Ολλανδούς. Οπως είπε, «το ευρωομόλογο είναι το “μπαζούκας” που χρειάζεται αυτήν τη στιγμή, αυτό που χρειάζονται όλες οι χώρες. Δυστυχώς η Ευρώπη δεν κινήθηκε προς την κατεύθυνση του ευρωομολόγου και θέλω να πιστεύω ότι σύντομα οι χώρες που διαφωνούν θα συμφωνήσουν για την έκδοσή του».

Η εκτίμηση του οικονομικού επιτελείου είναι ότι μετά τη σθεναρή αντίσταση των Γερμανών και των δορυφόρων τους η έκδοση του ομολόγου οδεύει προς ναυάγιο και πλέον η διαπραγμάτευση εστιάζεται στην εμπλοκή του ESM, στην ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων και της ΕΚΤ καθώς και στον βαθμό ευελιξίας που θα έχουν τα κράτη – μέλη της ΕΕ για να επουλώσουν τις πληγές στον παραγωγικό ιστό. Επιπρόσθετα η χώρα μας έχει ανάγκη τη στήριξη του Βορρά για την επανεκκίνηση της οικονομίας μετά τον κορωνοϊό που απαιτεί μεγάλο βαθμό δημοσιονομικής ελευθερίας και σε κάθε περίπτωση μόνιμη απαλλαγή από τον βραχνά των υψηλών πλεονασμάτων του 3,5%.

Τα ανοιχτά μέτωπα σε ευρωπαϊκό επίπεδο που θα κρίνουν την πορεία της ελληνικής οικονομίας και τη δραστικότητα των μέτρων «πυρόσβεσης» είναι:

Ρευστότητα από τον ESM. Oι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης θα πρέπει να αποφασίσουν για τους όρους και τις προϋποθέσεις που θα λειτουργήσει η προληπτική πιστωτική γραμμή, δεδομένου ότι με βάση το ισχύον καθεστώς η ενεργοποίησή της συνοδεύεται από ΜoU (μνημόνιο συνεργασίας) με συγκεκριμένα προαπαιτούμενα και αυστηρούς ελέγχους από τα θεσμικά όργανα για την τήρησή τους. Επιπρόσθετα ο κανονισμός προβλέπει ότι για την εκταμίευση πόρων από τον Μηχανισμό θα πρέπει να υπάρξει ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους της χώρας που θα κάνει χρήση των χρημάτων. Επίσης ανοιχτό παραμένει το ύψος του ποσού που δικαιούται κάθε χώρα και το οποίο μέχρι στιγμής με βάση την απόφαση του τελευταίου Eurogroup αντιστοιχεί στο 2% του ΑΕΠ, δηλαδή για την Ελλάδα κυμαίνεται στα 4 δισ. ευρώ. Επιδίωξη της ελληνικής πλευράς είναι οι χώρες του Βορρά να βάλουν νερό στο κρασί τους και να αποδεχτούν χαλάρωση του πλαισίου με καθιέρωση κριτηρίων που θα αφορά τα τεκμήρια ότι πράγματι τα χρήματα αξιοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση της υγείας και των δημοσιονομικών δράσεων για τη στήριξη επιχειρήσεων και εργαζομένων. Μια πρώτη γεύση αναμένεται από το Eurogroup της 7ης Απριλίου.

Πάντως ο επικεφαλής του ESM K. Regling επισημαίνει ότι είναι πολύ νωρίς να αναμένουμε μια συναίνεση μεταξύ των κυβερνήσεων της ευρωζώνης για το πώς θα χρησιμοποιηθούν τα εργαλεία του ESM. Αλλά αναμένει πως οι όροι που θα συνοδεύουν την αξιοποίηση των προληπτικών πιστωτικών γραμμών θα είναι περιορισμένοι.

Κονδύλια από ΕΣΠΑ και ειδικά προγράμματα. Σε εξέλιξη είναι οι συζητήσεις για το ύψος των πόρων και το πλέγμα των χρηματοοικονομικών εργαλείων που θα ριχτούν στη μάχη για την ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά. Στο επίκεντρο, πέραν της ελαστικοποίησης των όρων για τις χρηματοδοτήσεις από το ΕΣΠΑ, βρίσκεται και η ενεργοποίηση με παράλληλη αύξηση της δύναμης πυρός των εγγυοδοτικών προγραμμάτων για την παροχή ρευστότητας από τις τράπεζες κυρίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αποτελούν τον κορμό της ελληνικής οικονομίας.

Κρατικές ενισχύσεις. Βαρύνουσα σημασία αποκτά και η ευέλικτη εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, καθώς αν συνεχιστεί η κρίση με την ίδια ένταση θα απαιτηθεί κρατική χρηματοδοτική παρέμβαση για τη διάσωση εταιρειών από τη χρεοκοπία.

Επανεκκίνηση οικονομίας. Με δεδομένο ότι η χώρα μας βρίσκεται σε καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας, οι όποιες κινήσεις και παρεμβάσεις στην οικονομία για την επόμενη ημέρα θα πρέπει να συμφωνηθούν με τους θεσμούς. Είναι εμφανές ότι θα χρειασθεί να ξαναγραφούν τα προαπαιτούμενα για τις αξιολογήσεις έτσι ώστε να προκύπτει μεγαλύτερη ευχέρεια κινήσεων για την ελληνική κυβέρνηση στον δημοσιονομικό τομέα, προκειμένου να εφαρμοστούν αναπτυξιακά μέτρα και να αποκατασταθούν οι απώλειες στα εισοδήματα για τόνωση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Το στρατηγικό διακύβευμα είναι το χαμήλωμα του πήχη για τα πρωτογενή πλεονάσματα.