Ο κορωνοϊός υψώνει ξανά εθνικά τείχη

Σε μια παγκόσμια απειλή εξελίσσεται η πανδημία του κορωνοϊού, που εκτός από τον τομέα της υγείας επηρεάζει άμεσα τις γεωπολιτικές εξελίξεις, την οικονομία, την πορεία της παγκοσμιοποίησης, επαναφέρει τη θεωρία του έθνους-κράτους ενώ ενισχύει παράλληλα τον σκεπτικισμό και την αμφισβήτηση για υπερεθνικές ενώσεις όπως η ΕΕ. Μια πανδημία που θα διαμορφώσει μια νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο κόσμος την επομένη της πανδημίας κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με όξυνση των εθνικιστικών τάσεων και της απομόνωσης των κρατών, με ενίσχυση των ανταγωνισμών, αλλά και με μια παγκόσμια οικονομική κρίση, πολύ χειρότερη από αυτήν που ξεκίνησε το 2008.

Αυτή η νέα τάξη πραγμάτων μετά τον COVID-19 βρέθηκε στο επίκεντρο διαδικτυακής συζήτησης που διοργάνωσε το τουρκικό μη κερδοσκοπικό ερευνητικό Ιδρυμα SETA για Πολιτικές, Οικονομικές και Κοινωνικές Ερευνες. Συντονιστής της συζήτησης ο καθηγητής Μουράτ Γεσίλτας, διευθυντής Σπουδών Ασφάλειας του SETA, ο καθηγητής Τάο Σι, κοσμήτορας της Σχολής Διεθνών Σχέσεων και Διπλωματίας, του Πανεπιστημίου του Πεκίνου, ο διευθυντής Ερευνητικών Προγραμμάτων του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου, καθηγητής Κωνσταντίνος Φίλης, ο δρ Αντερς Κορ, διευθυντής της CORR Analytics, εκδότης περιοδικού ανάλυσης πολιτικού κινδύνου, και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Χασάν Καλίοντζου και ερευνητής σε θέματα ασφαλείας του SETA, Μουράτ Ασλάν.

Η αντιπαλότητα ΗΠΑ – Κίνας
Στη συζήτηση αναδείχθηκε ιδιαίτερα η αντιπαλότητα ΗΠΑ – Κίνας, η οποία έχει γεννήσει και σειρά θεωριών συνωμοσίας, με τους Σι και Κορ να διασταυρώνουν τα ξίφη τους, για τις τυχόν ευθύνες του Πεκίνου στη διάδοση της πανδημίας, αλλά και τη στάση της κινεζικής κυβέρνησης στη συνέχεια. Και οι δύο αναγνώρισαν ότι ίσως να χάθηκε ένα παράθυρο ευκαιρίας για συνεργασία μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου, αναδεικνύοντας ωστόσο στις τοποθετήσεις τους το γεγονός ότι η πανδημία θα αποτελέσει το νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ.

…και η αδυναμία της ΕΕ
Στην αδυναμία της ΕΕ να αποδείξει ότι μπορεί να αντιδράσει άμεσα και να σταθεί αλληλέγγυα στα κράτη-μέλη της που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, στην κρίση που έχει προκαλέσει η πανδημία, αναφέρθηκε ο Κωνσταντίνος Φίλης. Ο Φίλης υπογράμμισε την ανάγκη η ΕΕ να παράσχει ρευστότητα στις χώρες που πλήττονται περισσότερο, με τη μορφή «ζεστού χρήματος» και όχι με στενούς όρους δανεισμού, τασσόμενος υπέρ ενός «κορωνο-ομολόγου», αλλά και της δημιουργίας μιας θεσμικής «γέφυρας» ώστε να υπάρξει δυνατότητα δημοσιονομικής χαλάρωσης. Η αδυναμία που επιδεικνύει η Ευρώπη μέχρι σήμερα, όπως υπογράμμισε ο Φίλης, κάνει ορατό τον κίνδυνο να επανακάμψει ο διχασμός Βορρά – Νότου εντός ΕΕ, μια διαχωριστική γραμμή που αναδείχθηκε ιδιαίτερα στην κρίση του Μεταναστευτικού. Υπογράμμισε ακόμα το πλήγμα που θα δεχθούν οικονομίες που βασίζονται στον τουρισμό, όπως η Ελλάδα.

Ο Μουράτ Ασλάν αναφέρθηκε στην εσωτερική κριτική που θα δεχθεί η ΕΕ και σημείωσε ότι τα καθεστώτα, οι κυβερνήσεις και οι ενώσεις που δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις ανάγκες που δημιουργεί η κρίση του κορωνοϊού θα είναι αυτοί που θα δοκιμαστούν και ίσως αναδειχθούν στους πλέον αδύναμους κρίκους. Εδωσε δε ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση της κατάστασης από τις δημοκρατίες σε αντίθεση με τα «μη δημοκρατικά καθεστώτα».