Μάρτιος 2020, όταν μείναμε στο σπίτι…

g

Μαρία Φαραντούρη,

ερμηνεύτρια

1. Λόγω των ασχολιών μου είναι πολλές ταινίες που δεν έχω δει και τις προγραμματίζω γι’ αυτές τις μέρες, μεταξύ των οποίων τα «Παράσιτα» και το «Sorry we missed you» του Κεν Λόουτς. Χθες είδα το «Πόνος και δόξα» του Αλμοδόβαρ και μου άρεσε πολύ αυτή η κατάθεση ψυχής, η κινηματογραφική αυτοβιογραφία του.

2. Βιβλία έχω πολλά δίπλα μου, ξαναδιαβάζω το κλασικό και εξαίρετο βιβλίο-ποταμό «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Προυστ (Εστία), που θα μου πάρει πολύ, αλλά κερδισμένο χρόνο, και ταυτόχρονα το «Ταξίδι στην Ιταλία» του Γκαίτε (Ολκός), όπου ο μεγάλος Γερμανός μέσα από το ταξίδι γνωρίζει έναν άλλο κόσμο αλλά και τον εαυτό του. Αρχισα επίσης να διαβάζω με ενδιαφέρον το τελευταίο του Σκαμπαρδώνη «Casa Μπιάφρα» (Πατάκης) και βέβαια κάθε τόσο διαβάζω ένα ποίημα από τους πολλούς και καλούς ποιητές μας, παλιούς και νεότερους.

3. Aκούω τους αγαπημένους μου κλασικούς κάθε εποχής, Μπαχ και Μάλερ, και το βράδυ τζαζ, είτε από CD είτε από το μουσικό κανάλι Mezzo.

5. Θα της έγραφα να μείνει μέσα και το εξής: «Αν δούλευαν όλοι όπως δουλεύουν οι γιατροί μας και το προσωπικό των νοσοκομείων του ΕΣΥ, ειδικά αυτές τις μέρες, θα ήμασταν η καλύτερη χώρα. Respect!».

6. Τις αξίες της ζωής που ξεχνάμε και τις θυμόμαστε μόνο πάνω στον κίνδυνο. Τις προσωπικές συναισθηματικές σχέσεις με την οικογένεια, τα παιδιά μας και όσους αγαπάμε. Και όσον αφορά την κοινωνία, να ανακαλύψουμε την ευθύνη μας, την αλληλεγγύη, την ομοψυχία στα βασικά θέματα που έχουν να κάνουν με την ύπαρξή μας σαν χώρας και τέλος τον ουσιαστικό καθημερινό διάλογο, σε αντίθεση με τις άγονες και πολλές φορές υβριστικές αντιπαραθέσεις.

g

Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης,

συγγραφέας

3. Πρόταση για όποιον μπορεί να αντέξει την αβάσταχτη θλίψη μιας μεταφυσικής ομορφιάς: Arvo Pärt, «My Heart’s in the Highlands» (https://www.youtube.com/watch?v=x3Y77YHGakQ).

Για όποιον μπορεί να αντέξει την σπαραχτικότητα μιας ερμηνείας: «Saved» του Νίκου Κυπουργού, με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου (https://www.youtube.com/watch?v=Ny9PCd6zfN4). Για όποιον δεν μπορεί να αντέξει τίποτε αυτή την εποχή: ολόκληρο το άλμπουμ «Paris» του Malcolm McLaren (CD1): https://www.youtube.com/watch?v=F0JcEl5AzwM&t=869s.

5. «Εσύ μου χτύπησες πριν; Ημουν στο μπάνιο και δεν πρόλαβα ν’ ανοίξω. Προφανώς αν χρειάζομαι κάτι από το σουπερμάρκετ, ε; Οχι, ευχαριστώ. Εχω προμήθειες για τουλάχιστον 7 βδομάδες αποκλεισμού…

Το ρυζόγαλο τέλειο! Οταν έρθεις, χτύπα μου να σου δώσω το μπολ (για να μη σ’ το γυρίσω άδειο, έβαλα μέσα 60 ml απολυμαντικό τζελ χεριών). Να σου πω, βρε. Ακουσες κι εσύ κάτι βήχες χθες βράδυ; Ποιος έβηχε;

Μην μπαίνεις στο ασανσέρ καλύτερα. Μαζεύονται μικρόβια.

Ποιος έβηχε;;;».

6. …τη χαρά της μοναξιάς. Και ίσως τη συνειδητοποίηση ότι κλεισμένοι στις φυλακές μας είμαστε ικανοί περισσότερο από ποτέ άλλοτε για σχεδιασμούς μεγάλων πτήσεων. Η ευτυχία δεν βρίσκεται αποκλειστικά και μόνο «εκεί έξω».

Επίσης είναι τώρα η ευκαιρία για μια αναθεώρηση (ή και απλή παρατήρηση) της σχέσης σου με όσους βρέθηκες, λόγω επιδημίας, συνέγκλειστος. Είκοσι τέσσερις ώρες τη μέρα επί δύο μήνες είναι ικανό διάστημα.

g

Πολύνα Κοσμαδάκη,

επιμελήτρια τέχνης
στο Μουσείο Μπενάκη

1. Η ταινία που δεν είχα προλάβει να δω και σκοπεύω να δω αυτές τις μέρες είναι η ταινία «Roma»  του Alfonso Cuaròn, η οποία ασχολείται με το οικείο και το οικιακό με αφορμή τις αναμνήσεις από τα παιδικά του χρόνια σε μια μεσοαστική οικογένεια στο Μεξικό τη δεκαετία του 1970. Σκέφτομαι πως η σχέση ιδιωτικού και πολιτικού και η ποιητική απόδοση αθέατων στιγμών της καθημερινότητας είναι κάπως επίκαιρη.

2. Το βιβλίο που αυθόρμητα μου έρχεται να ξαναπιάσω τώρα, που ο χρόνος μοιάζει άφθονος όσο και ατελείωτος, είναι το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Μαρσέλ Προυστ (που ποτέ δεν πρόλαβα να προχωρήσω). Θέλω ακόμα και να διαβάσω από το ράφι με τα «αδιάβαστα» ακόμα βιβλία τη «Σκακιστική νουβέλα», το τελευταίο έργο του αυστριακού συγγραφέα Stefan Zweig από την αυτοκτονία του το 1942, το οποίο πραγματεύεται τα συγκλονιστικά αδιέξοδα και τις αγωνίες του συγγραφέα την εποχή του ναζισμού μέσα από την αλληγορία του σκακιού. Σκοπεύω να διαβάσω ακόμα την ανθολογία «Political and Cultural Aspects of Greek Exoticism», σε επιμέλεια Παναγή Παναγιωτόπουλου και Δημήτρη Σωτηρόπουλου (Palgrave MacMillan, 2019) και τον κατάλογο της περσινής έκθεσης για τον Ευγένιο Ντελακρουά στο Λούβρο, που μόλις παρέλαβα, και τέλος θα ήθελα να διαβάσω με τα παιδιά μου το« Καπλάνι της βιτρίνας» της Αλκης Ζέη, το οποίο είχα διαβάσει όταν ήμουν στη ηλικία τους.

4. Αν έπρεπε να δω τα επεισόδια μιας τηλεοπτικής σειράς μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο, αυτή θα ήταν το «YOU» στο Netflix, που μου άρεσε πολύ και με «κράτησε» μέχρι το τέλος σε αγωνία, και τη σειρά «Chernobyl» που μέχρι τώρα όλο ανέβαλλα να δω, ενώ σε κάτι πιο «ελαφρύ» το «The Big Bang Theory», το γαλλικό «Call Μy Αgent» ή το ισπανικό «The Cable Girls». Επίσης θα περιηγηθώ σε εικονικές πραγματικότητες μουσείων (πλατφόρμα που προσφέρει και το Μουσείο Μπενάκη), θα επισκεφθώ τα ψηφιακά εκθετήρια και πρόγραμμα καλλιτεχνικών φουάρ που μεταφέρθηκαν online, όπως η «Αrt Dubai» και η «Art Βasel», και θα παρακολουθώ τα τελευταία νέα στον κόσμο της τέχνης μέσω διαδικτυακών περιοδικών όπως το hyperallergic.

6. Αυτό που θα ήθελα να ανακαλύψουμε ως κοινωνία αυτή την περίοδο είναι με πολύ απλά λόγια να θυμηθούμε πώς είναι να νοιαζόμαστε για τον διπλανό μας, να αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας απέναντι στους άλλους, να είμαστε ανεκτικοί και υπομονετικοί με τους γύρω μας και να φροντίζουμε εκείνους που μας έχουν ανάγκη με απλές, μικρές καθημερινές χειρονομίες.

g

Γιώργος Χρυσοστόμου,

ηθοποιός

1. Τα άπαντα του Φελίνι, τα οποία και έχω. Ελπίζω όχι και τα άπαντα του Μπέργκμαν και του Μπουνιουέλ, που επίσης έχω.

2. Η Καινή Διαθήκη. Στα αρχαία για να ακουστεί. Στα αρχαία κάνει δόνηση.

3. Harold Budd. Δώσε.

4. Τα «Black Mirror».

5. «Πρόσεχέ με και πρόσεχε εμένα. Εγώ προσέχω εσένα για να σε προσέχω. Αν δεν κατάλαβες, πρόσεχε γενικώς».

6. Τι σημαίνει κοινωνία με επικοινωνία και αυτό στ’ αλήθεια θα γίνει θεία κοινωνία.

g

Ελευθερία Τσέλιου,

επιμελήτρια τέχνης

1. Φίλοι στέλνουν τραγούδια και βιντεάκια και μέσα από το Instagram και το Houseparty app βγαίνουν κι άλλες μουσικές για να ψάχνει κανείς συνέχεια, όπως και βλέποντας ξανά ταινίες σαν το «Paris,Texas» ή το «High Fidelity».

2. Ξεκίνησα να διαβάζω το «Αουστερλιτς» του Sebald και έτσι σταματάω για λίγο τη μουσική, ενώ στο μυαλό μου τις τελευταίες μέρες έχει κολλήσει το «Anywhere» της Rita Ora.

3. Πάνω από μια εβδομάδα τώρα στο σπίτι και έχει ήδη διαμορφωθεί η καινούργια ρουτίνα. Με το ξύπνημα το πρωί ανοίγω τα παράθυρα και εκείνη είναι η ώρα που συνήθως αρχίζουν οι μουσικές, ή τουλάχιστον τότε αρχίζουν για μένα. Δεν έχω εντοπίσει ακριβώς ακόμη από πού έρχονται, μάλλον από κάποιο διαμέρισμα από πάνω, έτσι φθάνουν τις περισσότερες φορές σε βολική ένταση, μπλεγμένες πού και πού με τον ήχο κάποιας μηχανής ή κάποιου αυτοκινήτου που περνάει στον δρόμο. Οσο προχωρεί η μέρα, ξεχωρίζω τους Nick Cave, The Cure, Joy Division, Johnny Cash, αλλά προκύπτουν και πολλοί λόγοι για να κάνω Shazam, που άλλες φορές πιάνει, άλλες όχι λόγω απόστασης. Μέχρι εκείνη την ώρα έχω ανοίξει το computer μου και καθώς προχωρούν οι δουλειές της ημέρας έρχεται και η πρώτη απάντησή μου, τις περισσότερες φορές με τον Bruce Springsteen (καμία φορά και με ολόκληρο το «Born in the USA») αλλά και με το «Baby», «Please don’t go» από τον Muddy Waters, το «Blueberry Hill» από τον Fats Domino ή ολόκληρο το «Blue & Lonesome» των Rolling Stones που με βοηθάει τελευταία να συγκεντρωθώ.

Εχω κλείσει πια τα παράθυρα, κατεβάζω το PDF του «New Babylon» του Constant και όσο συνεχίζω να ψάχνω στα ηλεκτρονικά αρχεία του μουσείου Reina Sofia κάπως καταλήγω στο ΑrteContexto No 17 για τη σύγχρονη τέχνη στη Βραζιλία, ενώ αλλάζω συνεχώς τραγούδια και μαζί με αυτά συχνά και διαθέσεις. Από Chris Rea και «The Road to Hell» μέχρι The Heartbeats από «The Knife», Lou Reed, Patti Smith, Rod Stewart, Bryan Ferry, Miles Davies, Τζένη Βάνου, Nina Simone, ενώ τις τελευταίες ημέρες ακούω πολύ συχνά το «That Summer Feeling» του Jonathan Richman και το «Pour Un Flirt» του Michel Delpech.

g

Αντωνάκης Χριστοδούλου,

εικαστικός καλλιτέχνης

4. Αυτές τις μέρες σκέφτομαι πόσες φορές αισθάνθηκα ενοχές καθώς παρακολουθούσα μανιωδώς ολόκληρα βράδια διάφορες τηλεοπτικές σειρές, το ένα επεισόδιο μετά το άλλο, αντί να κοιμάμαι ή να δουλεύω, έως το ανελέητο ξημέρωμα. Τώρα πλέον που μου τελείωσαν οι τύψεις, σκοπεύω να δω όσο πιο πολλή τηλεόραση μπορώ. Ξεκίνησα να ξαναβλέπω σειρές που οι ιστορίες τους θυμίζουν αρκετά την τρέχουσα πραγματικότητά μας, ίσως γιατί μπορώ να ταυτιστώ ευκολότερα με ορισμένους χαρακτήρες τώρα, ίσως γιατί αισθάνομαι καλύτερα σε σχέση με όλες αυτές τις «παράλληλες» πανδημίες. Για όσους δεν είναι στη φάση να ξεχαστούν τελείως με «Friends» ή «Sex and the City» (δεν κρίνω), προτείνω τον έβδομο και τελευταίο κύκλο του «True Blood» – αυτόν που όσοι φτάσαμε τον πήγαμε στο γρήγορο θεωρώντας πως η σειρά θα έπρεπε να είχε τελειώσει με τον έκτο -, όπου τα βαμπίρ έχουν μολυνθεί από το ιό Ηep V (νέο θανατηφόρο στέλεχος ηπατίτιδας που δημιούργησαν οι άνθρωποι με σκοπό την εξουδετέρωση των βαμπίρ) και προσπαθούν να επιβιώσουν. Επίσης το «Westworld», μια ιστορία για ρομπότ που είναι πιο άνθρωποι από τους ανθρώπους, ιδιαίτερα περίπλοκα ώστε να γίνουν κατανοητά απλώς ως μηχανές και εντελώς ευάλωτα στα χειρότερα ένστικτα των ανθρώπων. Τη μίνι σειρά «Chernobyl» (δεν χρειάζεται καν να εξηγήσω γιατί), το ιδιαίτερα επίκαιρο «Walking Dead» και φυσικά κλασικά αριστουργήματα όπως το «Six Feet Under», καθώς και το πιο πρόσφατο «The Deuce» (από τους ίδιους παραγωγούς του «The Wire», το οποίο αφηγείται την ιστορία της πορνογραφίας από τις αρχές του ’70 μέχρι τα τέλη του ’80 στη Νέα Υόρκη). Εφόσον θα έχουμε πάρα πολύ χρόνο στη διάθεσή μας, συστήνω παλαιότερες τηλεοπτικές παραγωγές, που σημαίνει περισσότερα επεισόδια μεγαλύτερης διάρκειας σε αντίθεση με πιο σύγχρονες μαζεμένες χρονικά σειρές. Εύχομαι καλή θέαση.

g

Φοίβη Γιαννίση,

ποιήτρια, καθηγήτρια στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

2. Το πρώτο ή δεύτερο βράδυ που κλειστήκαμε μέσα κατέβασα από τη βιβλιοθήκη τον χοντρό τόμο του Θουκυδίδη σε μετάφραση Σκουτερόπουλου και διαβάσαμε δυνατά την περιγραφή του λοιμού στην Αθήνα τα χρόνια του Πελοποννησιακού Πολέμου (Β 47-56). Δεν θυμόμουν ότι στο βιβλίο ο λοιμός ακολουθεί τον Επιτάφιο Λόγο τού Περικλή. Ακριβώς μετά την τιμή που αποτίεται δημόσια στους νεκρούς για την πόλη, και που τόσο ωραία έχει αναλύσει η Νικόλ Λορό στην «Επινόηση της Αθήνας» («L’invention d’Athènes: Histoire de l’oraison funèbre dans la “cité classique”», Payot, 1981) ως καταστατικό είδος λόγου για τη φαντασιακή συγκρότηση της Αθηναϊκής Πόλης, έρχεται αυτή η λεπτομερής και καταιγιστική καταγραφή ενός θανατικού που κανείς δεν μπορεί να ελέγξει και δεν έχει σχέση με τον ηρωισμό και τη δόξα, είναι ένας μαζικός βιοαφανισμός. Ο Θουκυδίδης δεν προσπαθεί να εντάξει αυτό το θανατικό στην πολιτική· προέρχεται από τον αβέβαιο χώρο της κοινής ανθρώπινης μοίρας και της θνητότητας. Ας θυμηθούμε πώς η αφήγηση του καβγά του Δία και του Προμηθέα, από τον προγενέστερο Ησίοδο, στο «Εργα και Ημέραι» καταλήγει στη δημιουργία της Πανδώρας και των ασθενειών που  καταφθάνουν απρόβλεπτες και σιωπηλές, χωρίς φωνή, ο Δίας τούς την έχει αφαιρέσει. Για το θέμα αυτό ας διαβάσουμε το σαγηνευτικό δοκίμιο του Ζαν-Πιερ Βερνάν στο βιβλίο «Θυσία και μαγειρική στην αρχαία Ελλάδα» (επιμ. Marcel Detienne και Jean-Pierre Vernant, μετάφραση Σκαρσουλή, Δαίδαλος, 2007).

Τα δύο κακά, ο θάνατος στον πόλεμο και η αρρώστια ή ο θάνατος στην επιδημία, μοιάζουν να ανήκουν σε δύο διαφορετικές επικράτειες στον Θουκυδίδη. Στην αρχή όμως της Ιλιάδας, με τα βέλη του Απόλλωνα να χτυπούν από τον ουρανό ζώα και ανθρώπους (όπως και σε άλλα κείμενα), βλέπουμε επίσης και με ποιον τρόπο στην αρχαιοελληνική σκέψη ο αέρας του ουρανού και τα θνητά σώματα στη γη μπορεί να συνδέονται, αφού η μεταδοτική αρρώστια διαβάζεται ως τιμωρία από τον θεό για μια διασάλευση από τον θνητό της θεϊκής τάξης του κόσμου. Αυτά ως τροφή για αναλογική σκέψη όσον αφορά το ποια σήμερα είναι τα «λάθη» που διαταράσσουν την ισορροπία, στην κλίμακα ολόκληρης της γης πλέον, και για το πώς εμείς ως πολιτικά υποκείμενα, όντας στο σημείο χωρίς γυρισμό, ωθούμαστε να αντιμετωπίσουμε συνειδητά τα κοινά (commons) ως παγκόσμια, να ξαναδούμε τις βιομηχανίες της τροφής και την υστερική κυκλοφορία των πάντων παντού, να επανεφεύρουμε τη δημοκρατία και την αυτάρκεια, όπως εξήγησε ο Ζίζεκ πρόσφατα, και όπως μπορεί κανείς να δει και να ακούσει στο YouTube.

Οταν τελειώσω κάποια ξενόγλωσσα βιβλία που πρόσφατα αγόρασα ή δανείστηκα, θα επιστρέψω στα ελληνικά της βιβλιοθήκης μου, από την Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ και την Αλκη Ζέη που χάσαμε πρόσφατα, μέχρι πολύ νεότερους: παιδιά, διαβάστε το περιοδικό μας, το περιοδικό για την ποίηση «Φάρμακο [φρμκ]», διαβάστε νέα ελληνική ποίηση και πεζογραφία, είναι εδώ και λίγα χρόνια σε τρομερή άνθηση.

g

Κωστής Βελώνης,

εικαστικός καλλιτέχνης

2. Η λίστα ψιθυρίζει πλαγίως τον άνεμο επικαιρότητας, αφού συμπεριλαμβάνεται η ένδοξη παρακμή της αιώνιας πόλης (Ρώμη και Βενετία), και ανοίγεται στη δραματοποιημένη έλευση του απειλητικού ιού μέσα από τη χλωμή και σχεδόν νεκροζώντανη παθητικότητα του πιερότου. Δοκίμια, ποιήματα που περιγράφουν την περίεργη συνάντηση του κωμικού και του τραγικού μέσα από την αρχετυπική θλίψη του παλιάτσου: Jean Clair, Pierre Théberge, «The great parade: portrait of the artist as clown» (Yale University Press), Jean-Yves Jouannais, «L’Idiotie. Art, vie, politique» (Beaux Arts editions), Jean Starobinski, «Το πορτραίτο του καλλιτέχνη ως σαλτιμπάγκου», μτφρ. Χαρά Μπακονικόλα-Γεωργοπούλου (Εξάντας), Κώστα Βούλγαρη, «Ο Κολοκοτρώνης ωραίος σαν Μπολιβάρ: Ο Νίκος Εγγονόπουλος απέναντι στον μακρυγιαννισμό» (Bιβλιόραμα), Θάλειας Ιερωνυμάκη, «Ο δανδής και ο πιερότος. Μαλακάσης, Φιλύρας, Καρυωτάκης» (Σμίλη), Δημήτρη Πολυχρονάκη, «Πιερότοι ποιητές στην εποχή της παρακμής. Το γέλιο ως επιθανάτιος ρόγχος» (Αλεξάνδρεια), Richard Rorty, «Contingency, Irony, Solidarity» (Cambridge University Press), Μαρίας Οικονόμου, «Κουπιά και Φτερά: ο μύθος της Οδύσσειας στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο του μοντερνισμού» (Νεφέλη), Diderot, «Le Neveu de Rameau» (Gallimard), Victor Hugo, «Ο άνθρωπος που γελά», μτφρ. Ντορέτα  Πεππα (Σύγχρονη Εποχή), François Roustang, «Le bal masqué de Giacomo Casanova» (Editions de Minuit), Ρίλκε, «Οι Ελεγείες του Ντουίνο», μτφρ.  Μαρία Τοπάλη (Πατάκη), «Ρώμος Φιλύρας», επιμ. Γιάννης Δάλλας (Γαβριηλίδης), Jules Laforgue, «Θρηνωδία του λόρδου Πιερρότου: και άλλα ποιήματα», μτφρ. Γιώργος Κοροπούλης (Sestina), Georg Trakl, «Das dichterische Werk» (dtv textbibliothek), Friedrich Hölderlin,  «Υπερίων ή ο ερημίτης στην Ελλάδα», μτφρ. Λαυρέντιος Γκεμερέυ (Ηριδανός), Al Marquis, R. Jerry Brown, «Frivolous Cowboy Poetry» (Pine Orchard Press), John Webster, «The White Devil» (επιμ. John Russell Brown Methuen & Co. Ltd.), Γιάννη Ρίτσου «Αργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα» (Κέδρος).

3. Αυτές οι μέρες δεν αλλάζουν υπερβολικά, αφού η «αγία» ρουτίνα του διαβάσματος και της διάθεσης να ασχοληθώ με έργο με έκανε να υιοθετήσω εύκολα τις συστάσεις του κατ’ οίκον περιορισμού. Συνεπώς δεν νιώθω να κάνω ιδιαίτερες προσπάθειες για να συμφιλιωθώ με την τέχνη της προσαρμοστικότητας. Είμαι ιδιαίτερα ευτυχής όταν μένω στο σπίτι, σχεδόν πάντα.

Αυτή είναι η λίστα μουσικής με τα τραγούδια αυτή τη βδομάδα σε μια μείξη με άλλα ακούσματα, έστω με κάποιες παύσεις, καθώς η κόρη μου Μάγια όταν έχω την ατυχία να τ’ αντιληφθεί επιβάλλει τα δικά της  μουσικά με εκδικητικό ταμπεραμέντο… Ολες οι επιλογές είναι περιχαρακωμένες λίγο-πολύ γύρω από το Spotify: Junglepussy -«State of the Union», 21 Savage – «Pad lock», Ivy Sole – «Cloud kickin’», Gotts Street Park – «Both Sides of the Moon», Chynna – «Seasonal depression», Biing Piing – «Perdida», BbyMutha – «Muthaleficent», Princess Nokia – «Goth Kid», Lex Αmor – «Mood, kari faux no small talk».

Και εδώ είναι μια άλλη λίστα, η οποία αντιστέκεται στον ακατέργαστο hardcore hip hop ρεαλισμό της πρώτης. Συγχρονίζεται με έναν επίγειο folk χαμηλών τόνων αγροτισμό που σε παροτρύνει να αγαπήσεις τον άλλο ακόμα και αν κάποιος θα το επιζητούσε με παράπονο ή με τρόπο σκερτσόζικο: Hand Habits – «yr heart», Paul Brandle – «Danny Boy», Julia Jacklin – «Same airport, different man», Owen Lake and the Tragic Loves – «I’ll Be There To Welcome You Home», Eden Ahbez – «La mar», Charley Crockett – «9 Lb Hammer», Bau – «Raquel», Alabaster DePlume – «Whisky Story Time», Sessa – «Gata magica», Hermanos Gutierrez – «Hopy Como Ayer».

g

Γιάννης Χριστοδουλόπουλος,

συνθέτης

1. Θα ξαναδώ την τριλογία του Κισλόφσκι. Και όσο κι αν φαίνεται περίεργο, δεν έχω δει ποτέ μου το «Αβαταρ». Θα το βάλω στο πρόγραμμα!

2. «Το βιβλίο που θα ήθελες να είχαν διαβάσει οι γονείς σου» του Πέρι Φίλιπ, από τις εκδόσεις Διόπτρα.

3. «Σαμποτάζ» της Λένας Πλάτωνος, «Λαϊκά προάστια» του Ηλία Ανδριόπουλου. Δύο άλμπουμ που έπαιζαν από την ημέρα που έπινα το πρώτο μου το γάλα… Κάτι με έπιασε και τα έχω στο repeat αυτές τις μέρες…

4. «Breaking bad», «Dexter», «Τhe crown», «3 Χάριτες», «Family Guy», «Μisfits». Οπως βλέπετε δεν μπορώ να διαλέξω μία…

5. «Θα ‘μαι δίπλα σου όταν με θες, όταν βρίσκεσαι μόνη (μόνος)».

6. Το γεγονός ότι οι άνθρωποι δεν τα πήγαμε καλά με τη διαχείριση του «κόσμου» που μας δόθηκε. Οπως φαίνεται τώρα, ο πλανήτης παίρνει το πηδάλιο στα χέρια του. Δοκιμάζεται το κεκτημένο σε παγκόσμια πρώτη. Θα πρέπει κάπως βίαια να αναθεωρήσουμε με αφορμή τα νέα δεδομένα και να επανεξετάσουμε τις προτεραιότητές μας. Να αφυπνιστούμε και να κοιτάξουμε τη «μεγάλη εικόνα».

g

Γιώργος Τζιρτζιλάκης,

καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Αγωνία

Παρ’ όλα όσα λέγονται, δεν ξέρω αν αρκεί να χαρακτηρίζουμε «δημιουργικές» αυτές τις μέρες της παραμονής στο σπίτι. Για κάποιον περίεργο λόγο, ούτε τα βιβλία – που σε δύσκολες στιγμές του παρελθόντος ανέτρεχα – ούτε οι ταινίες και οι σχετικές μουσικές κατόρθωσαν αυτή τη φορά να με απορροφήσουν παρηγορητικά. Κάθε σκέψη που κάνω για την οργάνωση του αργόσυρτου εσωτερικευμένου χρόνου αντικαθίσταται αστραπιαία από την εναλλασσόμενη ροή και τη διαδοχή ακατάσχετων πληροφοριών. Μικρές αναλαμπές και σπινθήρες στον παρατεταμένο βουβό χρόνο του εσωτερικού. Ετσι όμως δεν λειτουργεί η αγωνία και η αναμονή που τη συνοδεύει, οι οποίες τείνουν να αναδειχθούν σε γενικευμένη συνθήκη του «μένουμε σπίτι»; Μήπως, λοιπόν, ήρθε η ώρα να καταλάβουμε καλύτερα αυτή την ψυχική κατάσταση που διεγείρει η απροσδιοριστία (του ιού) των ημερών; Οχι μόνο τη συναισθηματική «Αγωνία» του Τόλη Βοσκόπουλου, αλλά εκείνη που ο γερμανός σκοτεινός φιλόσοφος Μάρτιν Χάιντεγκερ περιέγραψε σε λίγες παραγράφους στο πιο στριφνό βιβλίο του «Είναι και χρόνος». Το πρόβλημα με την αγωνία είναι ότι – σε αντίθεση με τον φόβο – δεν μπορεί να οριοθετηθεί, ούτε να ταυτοποιηθεί. Δεν έχει συγκεκριμένο αντικείμενο, εφόσον κύρια αιτία διέγερσής της είναι η αβεβαιότητα. Είναι, θα έλεγε κανείς, ρηγματικής τάξεως, μια ψυχική συνθήκη με την οποία είμαστε υποχρεωμένοι όλοι να εξοικειωθούμε. Η αγωνία, από τη μια, συνορεύει με την κουλτούρα των Panic Rooms και την αταβιστική αίσθηση ότι κάποια στιγμή όλοι θα αγγιχτούμε από το άγνωστο. Από την άλλη, μας επαναφέρει στην πρωταρχική αδυναμία μας και, προπάντων, επαναφέρει στην καθημερινότητά μας τη μεγαλύτερη απώθηση των δυτικών κοινωνιών, τον θάνατο. Γι’ αυτό μάλλον ο Βοσκόπουλος επαναλαμβάνει συγκοπτόμενα τη λέξη τέσσερις φορές στο γύρισμα, πριν από το πρώτο ρεφρέν, του ομώνυμου τραγουδιού των Γιώργου Ζαμπέτα και Χαράλαμπου Βασιλειάδη: «Αγωνία, αγωνία, αγωνία, αγωνία».

g

Πέννυ Μπαλτατζή,

τραγουδοποιός

1. «Ο λόγος του βασιλιά». Συγκλονίστηκα για άλλη μια φορά με τον υπέροχο Κόλιν Φερθ. Γενικότερα με τους άγγλους δραματιστές, είτε γράφουν είτε παίζουν, έχω μια συμπάθεια παραπάνω. Και το «Η πιο σκοτεινή ώρα» με τον λατρεμένο Gary Oldman – που τι να πω για τις ερμηνείες του και τις μεταμορφώσεις του. Και πόσες άλλες… Δεν τελειώνει η λίστα… Κάθε μέρα ψάχνω. Αγαπώ τα κλασικά πράγματα αλλά αγαπώ πολύ και ευρωπαϊκό κινηματογράφο. Και Κορέα, αλλά αυτό είναι για άλλη ώρα…

2. Το «Ενα συντομότερο χρονικό του χρόνου» του Στίβεν Χόκινγκ μέσα από τη ματιά και την αμεσότερη στον κοινό θνητό προσέγγιση, του Leonard Μlodinow. Μια και έχω μια ακατανίκητη λατρεία και θαυμασμό στο απέραντο Σύμπαν και σε ό,τι αυτό κρύβει. Στη δύναμη τον κβάντων και της ενέργειάς μας καθώς και της αλληλεπίδρασής μας με το ίδιο το Σύμπαν. Αλλωστε είμαστε ένα με αυτό.

3. Το «Una mattina» του Λουντοβίκο Εϊνάουντι. Το «Perfect» του Ed Sheeran. Τον «Τεμπέλη δράκο» του Γιώργου Χατζηπιερρή, Ενιο Μορικόνε, Χένρι Μαντσίνι, Τζέιμς Μπλέικ, Μπίλι Αϊλις, Σοπέν, Μότσαρτ. Και λίστες άπειρες με soul, jazz και pop από το Spotify. Γενικότερα ακούω κάθετι που με ηρεμεί, με εμπνέει, χαλαρώνει το μωρό μου ή το διασκεδάζει. Θέλω να βρω ξανά εκείνη την εφηβική ανεμελιά του ακούσματος στη μουσική… Την απόλαυση την αγνή, την αληθινή.

4. Γελάαααααστε! «Dexter». Κάτι το οποίο θα ήταν αδύνατο γιατί έχει άπειρες σεζόν….

Εχω μια ιδιαίτερη αδυναμία στο μυστήριο και στο έγκλημα με ενδιαφέρουσα πλοκή, φυσικά, καθώς επίσης και στα ψυχολογικά θρίλερ. Σ’ αυτή την περίπτωση ερωτεύτηκα το αθώο προσωπάκι του Michael Hall. Και με την ψυχοσύνθεσή του, την ιδεοψυχαναγκαστική του φύση αλλά και αυτόν τον μόνιμο δισταγμό στην καθημερινότητα, αλλά τόσο αποφασιστικό τρόπο του στους φόνους, μαγεύτηκα ειλικρινά. Επίσης κάτι που απόλαυσα πολύ σε αυτό το στυλ ήταν το «How to get away with murder» που συνδυάζει και το δικηγορικό, που επίσης αγαπώ. Με την απίθανη πάλι θεατρική ηθοποιό Viola Davis. Εντάξει, κάποια στιγμή ήταν σαν το «Τόλμη και γοητεία». Δεν αντέχεις τα χτυπήματα της μοίρας. Αλλά σε κρατάει τόσο πολύ που δεν μπορείς να κουνηθείς απ’ τον καναπέ.

5. Πάνω απ’ όλα είμαστε άνθρωποι και οι γείτονες είναι ευλογία. Αν οτιδήποτε χρειαστείτε είμαστε εδώ! Εχουν κάνει και εκείνοι το ίδιο για μας και το εκτιμώ πολύ. Είμαστε πολύ τυχεροί.

6. Το μέσα μας, το είναι μας, τη δύναμή μας.

g

Μανώλης Φάμελλος,

τραγουδοποιός

1. Το «1917» και το «Hidden Life», αλλά θα τις φυλάξω για τα θερινά τα σινεμά και για μια κάποια ξαστεριά. Στο μεταξύ υπάρχουν και οι ψηφιακές πλατφόρμες, προσοχή όμως μην γίνουν τα μάτια μας τετράγωνα, το είδα να συμβαίνει…

2. «Στα άγρια δέντρα πάνω ευωδιάζουν τα άνθη, στα ήμερα οι καρποί». Εδώ συνοψίζεται το νόημα της «Επανάληψης» του Κίρκεγκαρντ. Θα επαναλάβω την «Επανάληψη» (αν και οικουμενικά σε όλα τα αναγνώσματα μπορούμε να επεκτείνουμε το κριτήριο της επαναληψιμότητας). Θα προσθέσω και τον «Ψηφιακό ανθρωπισμό» του Θεοφάνη Τάση που θέλω με την ευκαιρία να του τηλεφωνήσω και να τον ρωτήσω τι σκέφτεται για όλα αυτά…

3. Πρωτοείδα τον Father John Misty ή κατά κόσμον Josh Tillman ως drummer των Fleet Foxes και τώρα ανακαλύπτω τη δισκογραφία του, που δεν είναι ακόμα μεγάλη, αλλά ιδιαίτερα περιεκτική για όποιον θέλει και μπορεί να εμβαθύνει. Αλλο νέο και ελπιδοφόρο σχήμα είναι οι γοητευτικά λοξοί Crumb από τη Βοστώνη, ενώ μου αρέσουν και τα τελευταία που άκουσα των Wood Brothers, Margo Price, Sharon Van Etten. Θέλω για την ώρα να αφήσω τα περασμένα στη θέση τους, όπως λέει και ένας πάντα επίκαιρος φιλόσοφος, το μέλλον ολοένα μας πλησιάζει καθώς το παρελθόν απομακρύνεται. Ας προετοιμαστούμε για το καλοκαίρι.

4. Φυσικά η «Ζώνη του λυκόφωτος», αλλά όταν περάσει κι αυτό να δώσουμε μια μεγάλη υπόσχεση πως θα ζήσουμε με μεγαλύτερη ένταση τις δικές μας παραγωγές.

5. «ΠΡΟΣΟΧΗ, ΖΟΥΜΕ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

6. Να απομυθοποιήσουμε αυτό που χάνουμε, γιατί την ουσία του μπορούμε να την κερδίσουμε και να την τοκίσουμε ιδιωτικά έστω και εκ του μακρόθεν (ίσως και πιο γόνιμα έτσι). Δεν χάνουμε τίποτα αν σωπάσει αυτός ο θλιβερός θόρυβος του όχλου της δημόσιας ζωής. Ας αφήσουμε τις πόλεις να ανασάνουν χωρίς την άμεση παρουσία μας. Και όλο αυτό το χάος που θα αποχωριστούμε ας φροντίσουμε να μη μεταφερθεί/μεταβιβαστεί στην άναρχη ψηφιακή σφαίρα (όπως συμβαίνει για λόγους που ίσως είναι ευκαιρία να συζητήσουμε περισσότερο τώρα).Τέλος, αφορμή να ξεγράψουμε τις στημένες εικόνες του νάρκισσου εαυτού μας και μέσα στα βιβλία μας να βρούμε τις λέξεις εκείνες που μας κάνουν ανθρώπινους, χαρακτήρες άφθαρτους, μοναδικούς και διαχρονικούς. Οι σκιές του μέλλοντός μας δεν είναι μεταφυσικές. Είναι το παρόν που καίγεται.

g

Γιάννης Νένες,

ραδιοφωνικός παραγωγός Athens Voice Radio 102.5

1. Είδα το «Darling» (1965) του John Schlesinger με την Julie Christie και τον Dirk Bogarde. Ταινία που ήταν πάντα στην wishlist, αλλά για κάποιον λόγο την προσπερνούσα. Ωραίο, mod, ασπρόμαυρο φιλμ στην εποχή που το Λονδίνο ήταν πραγματικά swinging, με έρωτες, πάρτι ανταλλαγής ρόλων και συντρόφων και μοντέλα που βαριούνται τη ζωή τους. Επίσης θέλω να ξαναδώ το «Irishman» του Σκορσέζε. Το είχα δει σε αίθουσα με κοινό που μου αποσπούσε την προσοχή. Θέλω να το ξαναδώ για να παρατηρήσω λεπτομέρειες, χρόνους, εκφράσεις και την ψηφιακή επεξεργασία στα πρόσωπα των πρωταγωνιστών.

2. «Τα εσώψυχα του Ντίνου Χριστιανόπουλου – Μία εκ βαθέων δεκαετής συνομιλία 2004 – 2012» της Σωτηρίας Σταυρακοπούλου που κυκλοφόρησε ο Ιανός. Ενα ογκώδες βιβλίο με απολαυστικές συζητήσεις, στίχους, σχόλια, κακίες, έμπνευση. Τα πρώτα 5 λεπτά, όποτε το πιάνω, τα περνάω χαζεύοντας τον γραφικό χαρακτήρα του Χριστιανόπουλου στο οπισθόφυλλο. Με υπνωτίζει.

3. Κρατάω μια μακρά λίστα στο Spotify με τίτλο «Κάπου σας ξέρω» με διασκευές γνωστών κομματιών. Ιδού μερικά:

n
My Generation (live) – Patti Smith (των Who)

n
Well Did You Evah! – Debbie Harry, Iggy Pop (του Cole Porter)

n
Sono Stanco – Mina Mazzini (του Bruno Martino)

n
Summertime – Peter Gabriel, Larry Adler (του George Gershwin)

n
Wake Up and Make Love with Me – Sinéad O’Connor (του Ian Durry)

n
Sweet Child Of Mine – Neneh Cherry, Akasha (των Guns N’ Roses)

n
Music To Watch Girls By – The Higsons (του Andy Williams)

n
Heroes – Tangerine Dream (του David Bowie)

n
Heroes – Nico (του David Bowie)

n
Each Man Kills The Thing He Loves – Gavin Friday, The Man Seezer (ποίημα του Oscar Wilde που είχε τραγουδήσει η Jeanne Moreau)

4. Θα έπιανα ξανά από την αρχή και τους 12 κύκλους RuPaul’s DragRace.

5. «Εχετε πολύ ωραία φωνή».

6. Η τηλεργασία και το ένα μέτρο απόσταση γενικώς.

g

Αργύρης Ξάφης,

ηθοποιός

5. Επαιζες συχνότερα τρομπέτα. Τώρα μάλλον επειδή ξέρεις ότι είμαστε συνέχεια εδώ, από ευγένεια, ελπίζω όχι από μελαγχολία, έχεις σταματήσει σχεδόν. Τι γίνεται; Εμείς σε αυτό βασιζόμασταν, αυτή ήταν η ειδική μας ρουτίνα, αυτό ήταν το σημάδι πως συνεχίζουμε.

Σε παρακαλούμε – οι αποπάνω σου – να ξαναρχίσεις. Αμεσα. Η ησυχία ούτως ή άλλως γέμισε τα αφτιά μας, χρειάζεται και η μουσική. Βασικά η πρόβα, η προετοιμασία για κάτι που έρχεται, κάτι που θα συμβεί. Δίνει έναν στόχο, ένα κίνητρο. Και ίσως επειδή εγώ δεν μπορώ, δεν γίνεται να το κάνω, είχα αφήσει όλη μου την ελπίδα στη δική σου πρόβα. Θα πρόβαρα μέσω εσού. Θα προετοιμαζόμουνα μέσω εσού. Οπως πάντα δηλαδή, μέσω κάποιου άλλου, βρίσκω τρόπο να ζήσω.

Γυάλισε λοιπόν την τρομπέτα σου και ξαναφύσα στο στόμιο το γρηγορότερο δυνατόν και ό,τι θες. Να σου τραγουδήσω, να χειροκροτήσω, ό,τι…

Αφήνω το μήνυμα στην πόρτα σου, αν και δεν ξέρω πότε θα βγεις.

Με απεριόριστη λαχτάρα, ακόμη και για φάλτσα

g

Γιάννης Λιγνάδης,

φιλόλογος

2. Ο επιβεβλημένος κατ’ οίκον εγκλεισμός των ημερών με ώθησε σε δύο ασυνήθεις επιλογές: στην «ήσυχη» επιλογή της ανάγνωσης βιβλίου (μακριά από τη θορυβώδη νοσηρότητα ήχων και εικόνων) και στην επιλογή «ανοικείων» – πέραν των στενών αναγνωστικών μου ενδιαφερόντων και έξεων – αναγνωσμάτων.

Ετσι, την περασμένη Κυριακή πήρα από περίπτερο του κέντρου (είχα πάει μπας και βρω αντισηπτικά ή μάσκες…) μαζί με το κυριακάτικο «Βήμα» το μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη «Στου Χατζηφράγκου». Παρόρμηση της στιγμής θαρρώ… Βυθίστηκα στην ανάγνωσή του. Το περασμένο μεγαλείο της «χαμένης πατρίδας», η νοσταλγία της μυθικής παιδικής ηλικίας στις χαμένες γειτονιές «του Χατζηφράγκου», το ιδιόλεκτο άκουσμα, χαρμόλυπο βάλσαμο ψυχής. Δεν ξέρω οι αύρες τις ψυχής σε τι λόγο θα με στείλουν στο εξής. Προσδοκώ πάλι τη «λαλιά που θα αναπαύσει το σώμα του μαρτυρίου με το λίγο βάμμα του γλαυκού στα χείλη…».

g

Μαριάννα Κάλμπαρη, σκηνοθέτρια

1. Μμμ. Είναι πολλές. Από κλασικές θα ήθελα άμεσα να ξαναδώ την «Περσόνα» του Μπέργκμαν και από σύγχρονες θα ήθελα να δω τα «Παράσιτα» που όλο ανέβαλλα και δεν πρόλαβα να δω στο σινεμά (και δεν φαντάζομαι ότι υπάρχουν online).

2. Η «Πανούκλα» του Καμί. Την είχα διαβάσει και την ξεκίνησα πάλι σήμερα το πρωί. Βοηθάει… αλήθεια. Μην τη φοβάστε. Και κάτι «μεγάλο»: «Πόλεμος και ειρήνη» του Τολστόι.

4. Το «Pandemic» για ενημέρωση, πληροφόρηση και παρηγοριά. «Call my agent» για να ξεχαστώ και να διασκεδάσω.

5. «Μη βγεις. Μη φοβάσαι. Κάνε υπομονή. Χαμογέλα. Θα περάσει. Πάρε ή στείλε μήνυμα για ό,τι χρειαστείς»

6. Τον θάνατο του ναρκισσισμού. Το τέλος της  αλαζονείας, της επιπολαιότητας, της ανοησίας. Τη δύναμη της αλληλεγγύης. Την παρηγοριά της τέχνης και της λογοτεχνίας. Την ταπεινοφροσύνη. Την αγάπη. Την απλότητα. Τη στωικότητα. Το χιούμορ. Την πίστη σε ένα καλύτερο αύριο.

g

Σπύρος Γραμμένος,

τραγουδοποιός

1. Ολους τους «Νονούς». Λέγαμε χρόνια με μια παρέα να κάνουμε μια Νονιάδα. Τώρα είναι ευκαιρία.

2. Την «Τριλογία της Μασσαλίας» του  Ζαν-Κλοντ Ιζό, που ψάχνω από το καλοκαίρι να βρω τον χρόνο.

3. Ξανά και ξανά τα τραγούδια των αγώνων τραγουδιού τις Κέρκυρας του 1981.

4. Το «Ορκιστείτε παρακαλώ» με τον Γιάννη Μιχαλόπουλο και την Βίνα Παπαδοπούλου.

5. «Δυναμώστε την μουσική βρε παιδιά».

6. Την αλληλεγγύη και τον σεβασμό.

g

ΑΚΥΛΛΑΣ ΚΑΡΑΖΗΣΗΣ,

ηθοποιός

6. Ανοιξιάτικο βράδυ στην πόλη. Οι δρόμοι άδειοι, αραιά και που ένας περαστικός, ακόμη σπανιότερα ένα αυτοκίνητο. Τα παράθυρα στις πολυκατοικίες φωτισμένα κίτρινα, σιλουέτες περνούν μπροστά από βιβλιοθήκες, σκοτεινιάζουν με φόντο ένα λαμπατέρ, χάνονται όταν κάθονται στον καναπέ, σ’ ένα γραφείο ή ξαφνικά εμφανίζονται στο διπλανό παράθυρο της κουζίνας ή του υπνοδωματίου. Τα τζάμια σταματούν τους ήχους, τις ομιλίες, τις φωνές, τη μουσική, τα κλάματα, τη σιωπή. Οι σκέψεις μένουν έτσι κι αλλιώς κρυφές.

Θυμάμαι τον τίτλο μιας ταινίας (αμερικανικής νομίζω): «Τρόμος πάνω απ’ την πόλη». Απομόνωση. Αναγκαστική. Η αίσθηση ότι επιτέλους (ξανα)ζούμε ιστορικές στιγμές. Ο ναρκισισμος του κινδύνου, του φόβου. Η υποκριτική παρηγοριά ότι απ’ αυτό θα βγει κάτι καλό. Η ταρτούφικη ανακάλυψη της ανάγνωσης, της μουσικής, της ενδοσκόπησης. Δεν κάνω τίποτα. Διαβάζω ελάχιστα, σχεδόν δεν ακούω μουσική, ψάχνω με ελεγχόμενη μανία τα νεότερα για την αρρώστια στο Διαδίκτυο σε δύο γλώσσες. Υπνοβατώ μέσα στο σπίτι μου, δίπλα στους δικούς μου, και στο μυαλό μου βγάζω φιλιππικούς εναντίον του κονφορμισμού και της κατανάλωσης. Κοιμάμαι πολύ ανήσυχα μέχρι το μεσημέρι. Δεν περιμένω να ανακαλύψουμε τίποτα σαν κοινωνία μετά απ’ όλο αυτό. Κι αυτό, όπως και η κρίση, θα ενσωματωθεί στη συλλογική μεταφυσική μας: ανάπτυξη, παραγωγή, κατανάλωση σε υγειονομικά ελεγμένο περιβάλλον. Και θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για το σχεδόν σωματικό δικαίωμά μας σε μια επίπεδη, ρηχή ευτυχία, που κρύβει μέσα της αόρατες τις αληθινές συμφορές.

g

Ορέστης Ανδρεαδάκης,

διευθυντής Φεστιβάλ Κινηματογράφου

1. Πριν από δύο χρόνια αγόρασα έναν σκληρό δίσκο, κόλλησα πάνω του μια ετικέτα που γράφει ΜΕΤΑ και άρχισα να στοιβάζω ταινίες και σειρές που είναι για «μετά»: μετά το τέλος του φεστιβάλ, μετά τα Χριστούγεννα, μετά τις διακοπές, μετά το άγχος, μετά τη φασαρία. Δεν είναι δευτεροκλασάτες βέβαια. Το αντίθετο, υπάρχουν και αριστουργήματα ανάμεσά τους. Είναι όμως οι μη απαραίτητες για τη δουλειά, οι μη επείγουσες. Δεκάδες ώρες κινουμένων εικόνων παρκαρισμένες σε ένα limbo αβεβαιότητας, σε μια βασανιστική αναμονή θέασης. Σε ένα ΜΕΤΑ που δεν ερχόταν. Ειλικρινά σας λέω δεν τον άνοιξα ποτέ αυτόν τον σκληρό δίσκο. Μέχρι που αυτό το ΜΕΤΑ ήρθε και στρογγυλοκάθισε στο σπίτι μου. Και ξαφνικά ο δίσκος άνοιξε αποκαλύπτοντας έναν ολόκληρο κόσμο που είχε ανάγκη τη σιωπή για να γίνει ορατός.

2. Ο γιατρός Μπερνάρ Ριέ – πρωταγωνιστής της «Πανούκλας» του Καμί – είναι ο αγαπημένος μου ήρωας από όλη την ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Τον γνώρισα στα ελληνικά όταν ήμουν 16 χρονών σε μια έκδοση ΒΙΠΕΡ, τον ξαναβρήκα στο Παρίσι και τον άκουσα να μιλάει τη γλώσσα του και δεν τον έχασα ποτέ. Τον έχω φανταστεί με δεκάδες διαφορετικά πρόσωπα και ρούχα και τον έχω δει μέσα σε εντελώς διαφορετικά ντεκόρ. Πάντα όμως είναι ο ίδιος: ο απόλυτος ήρωας, ο άνθρωπος «που χρειάστηκε να κάνει ο ίδιος και που, χωρίς άλλο, θα έπρεπε να κάνουν, παρά τον τρόμο και τα ακούραστα όπλα του, παρά τους προσωπικούς τους σπαραγμούς, και όλοι οι άνθρωποι που, μην μπορώντας να γίνουν Αγιοι και μη θέλοντας να υποταχθούν στις μάστιγες, πασχίζουν να είναι γιατροί». Τι τελευταίες μέρες διαβάζω – ξανά και ξανά – τα λόγια του Μπερνάρ Ριέ σαν άσκηση αυτοπειθαρχίας και ενσυναίσθησης, σαν ξεχασμένο μάθημα πολιτικής σκέψης και ανθρωπισμού.

Γιώργος Μουχταρίδης

Διευθυντής Pepper 96,6 FM

1. Το «Δυστυχώς απουσιάζατε», την πιο πρόσφατη ταινία του Ken Loach, που μια πλευρά της απηχεί πολύ έντονα τις μέρες που ζούμε ως κοινωνία, πολιτισμός και οικονομίες. Και μια από τις ταινίες του Woody Allen – όποια πέσει το μάτι μου, με προτίμηση το «Radio Days» ή το «Match Point».

2. Το «21 Μαθήματα για τον 21ο Αιώνα» ενός από τους κορυφαίους διανοητές της εποχής μας, του Γιουβάλ Νόα Χαράρι, που υποστηρίζει ότι τα προβλήματα είναι παγκόσμια και απαιτούν παγκόσμιες λύσεις! Για αλλαγή το πρώτο μέρος της τριλογίας των Χρονικών του Bοb Dylan με τίτλο «Η Ζωή Μου», στο οποίο ο κορυφαίος ποιητής της ροκ αφηγείται τις ιστορίες της ζωής του στη Νέα Υόρκη του 1960 και του 1970.

3. Το «Breaking Bad», αν και δεν μου φτάνει ένα σαββατοκύριακο.

4. Παρά την επαγγελματική διαστροφή που έχω με τις καινούργιες μουσικές που κυκλοφορούν τις μέρες αυτές ξαναγυρίζω σε πολύ αγαπημένα άλμπουμ που όταν τα ακούω νιώθω οικειότητα, ασφάλεια και απόλαυση. «Moondance» του Van Morrisson (το τραγούδι «Into the mystic» είναι βάλσαμο), «Sketches of Spain» του Miles Davis, «Love and hate» του Michael Kiwanuka, «Born To Run» του Bruce Springsteen, «Everyday Robots» του Damon Albarn, «Nothing Like the Sun» του Sting, «The Boatman’s Call» του Nick Cave,« I’m Your Man» του Leonard Cohen, «Automatic For The People» των REΜ.

5. We are not the same, but we ARE ONE!

6. Τη δύναμη και την επίγνωση ότι στη ζωή μας μπορούμε να σταματάμε έστω και για λίγο τον χρόνο που μοιάζει ότι τρέχει. Δεν πάει πουθενά ο χρόνος – εμείς γράφουμε την ιστορία της ζωής μας. Να ανακαλύψουμε επίσης το πόσο λίγο διαφέρουμε μεταξύ μας, πόσο λίγα μας χωρίζουν. Αυτά που όντως μας χωρίζουν είναι και αυτά που κάνουν τις ζωές μας πιο ενδιαφέρουσες και γοητευτικές. Να ανακαλύψουμε πόση χαρά παίρνουμε από την παρέα, την αγκαλιά, το χαμόγελο, την ικανότητά μας να μοιραζόμαστε τις ιστορίες μας και τις ζωές. Αν κάτι μου λείπει αυτές τις μέρες είναι η επαφή. Μέσα στον γενικό χαμό και τη μαυρίλα μας δόθηκε και ένα δώρο. Ας μην το ξεχάσουμε αυτό!

Σοφία Πάσχου,
σκηνοθέτρια
1. Τώρα αρχίζω να συνειδητοποιώ την καραντίνα γιατί δυστυχώς έτσι όπως έχουμε κάνει τις ζωές μας και τρέχουμε συνεχώς σε τόσες δουλειές, ξεχνάμε λίγο τον εαυτό μας. Ξαφνικά όμως σταμάτησαν όλα και μένεις εσύ με τον εαυτό σου. Στην αρχή πρέπει να ξαναγνωριστείς, ποια είσαι, πού είσαι. Μετά τις πρώτες μέρες έχει αρχίσει να μ’ αρέσει γιατί χάνεται εντελώς ο χώρος και ο χρόνος. Αυτές τις ημέρες, είδα τα «Παράσιτα» που ήθελα να τα δω στο σινεμά, αλλά κατάφερα από το σπίτι. Ισως βέβαια πρέπει να δω και τον «Ναυαγό» για να πάρω λίγο έμπνευση. Είδα επίσης μια αγαπημένη μου ταινία του Ζακ Τατί, «Ο θείος μου». Γενικά μ’ αρέσουν οι παλιές κωμωδίες όπως ο «Στρατηγός» του Μπάστερ Κίτον. Οι αδερφοί Μαρξ είναι όμως οι αγαπημένοι μου. Θυμάμαι πολύ έντονα τα φοιτητικά μου χρόνια στο Λονδίνο που δεν ήξερα κανέναν το πρώτο τρίμηνο και δεν είχα τι άλλο να κάνω, αφού είχα δει τα μουσεία, έβλεπα τέτοιες κωμωδίες παλιές και γέλαγα τόσο πολύ. Αρα νομίζω ότι μοιάζει αυτή η φάση με τότε. Είδα και το «Avatar». Αν και την είχα δει ξανά παλιότερα, τώρα έπεσα πάνω της και την ξαναβλέπω, γιατί όλο αυτό είναι κάπως αισιόδοξο. Υπάρχει αυτή η φύση που θέλω να ξαναβγώ.
Ξαναδιάβασα τη «Μεταμόρφωση» του Φραντς Κάφκα που ήταν από τα αγαπημένα μου βιβλία και τώρα το ξανάπιασα. Ακόμα, η αγαπημένη μου Ξένια Καλογεροπούλου μού είχε δώσει ένα βιβλίο «Ο αναρριχόμενος βαρόνος» του Καλβίνο πριν κάποιον καιρό και τώρα έχω αρχίσει και το διαβάζω.