Η πανδημία, {LF}οι αμφισβητήσεις και η επόμενη μέρα

Στο πιο κρίσιμο σταυροδρόμι της 12χρονης διαδρομής του στο τιμόνι της Εκκλησίας της Ελλάδος βρίσκεται αυτήν την περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού, όπως όλα δείχνουν, ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος.

Ο τρόπος που χειρίστηκε την πρωτοφανή παγκόσμια κρίση, η οποία «πλήγωσε» και την Εκκλησία – καθώς όλες οι ιερές ακολουθίες τελούνται χωρίς πιστούς – αλλά και πώς θα τη διαχειριστεί το επόμενο διάστημα εκτιμάται ότι θα σημαδέψουν την υστεροφημία του. Αλλά θα κρίνουν σίγουρα και αν για πρώτη φορά θα ξεκινήσει μία σοβαρή αμφισβήτηση προς το πρόσωπό του ή αν θα ηγείται χωρίς αντιπολίτευση.

Στα 72 του και ενώ βρισκόταν μόλις δύο χρόνια στο τιμόνι της Εκκλησίας της Ελλάδος βρέθηκε αντιμέτωπος με το ξεκίνημα της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας. Ολοι τότε επικρότησαν τη στάση της Εκκλησίας και του ηγέτη της που έβαλαν πλάτη για την ανακούφιση όσων υπέφεραν. Τώρα, στα 82 του πια, ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος κλήθηκε ξανά να αντιμετωπίσει μία νέα κρίση, την πανδημία του κορωνοϊού. Μόνο που αυτή τη φορά δεν είχε απλώς να αντιμετωπίσει μία νέα κρίση αλλά και μία σύγκρουση της Εκκλησίας με τον ίδιο της τον εαυτό.

Ο Ιερώνυμος και οι 12 μητροπολίτες της παρούσας Διαρκούς Ιεράς Συνόδου (ΔΙΣ) ήταν αυτοί που θα έπρεπε να αποφασίσουν – για πρώτη φορά στα χρονικά της Εκκλησίας της Ελλάδος – να κλείσουν οι ναοί για τους πιστούς για να μην εξαπλωθεί ο κορωνοϊός. Δύσκολα εν μέσω Σαρακοστής, Χαιρετισμών και λίγο πριν από το Πάσχα θα δεχόταν οποιοσδήποτε ιεράρχης κάτι τέτοιο. Πόσω μάλλον να το εισηγηθεί κιόλας. Τις πρώτες ημέρες της εμφάνισης του κορωνοϊού η Διαρκής Ιερά Σύνοδος και ενώ ήδη δεχόταν σφοδρή κριτική για το θέμα της θείας κοινωνίας, προχώρησε στην ανακοίνωση απλών συστάσεων στους πιστούς.  Οι πιέσεις από την κυβέρνηση – το πρώτο διάγγελμα Μητσοτάκη είχε σαφείς παραινέσεις αν όχι αιχμές για την Εκκλησία – και τους επιστήμονες καθώς ο ιός εξαπλωνόταν γίνονταν όλο και πιο ασφυκτικές. Ο Αρχιεπίσκοπος στην πρώτη  δήλωση-παρέμβασή του δεν έκρυψε την ενόχλησή του αλλά ως ισορροπιστής και εκ της θέσεώς του, ως πρόεδρος της Συνόδου, αλλά και εκ χαρακτήρος συγκάλεσε νέα έκτακτη Σύνοδο.

ΣΗΜΑΔΙΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗΣ. Ηδη όμως πριν από αυτή την έκτακτη Σύνοδο είχαν αρχίσει να εκδηλώνονται κάποια πρώτα σημάδια αμφισβήτησης και αντίδρασης από ιεράρχες, μολονότι όχι επισήμως αλλά εμπράκτως, για τον τρόπο που η ΔΙΣ και ο ίδιος χειρίστηκαν το θέμα.

Κάποιοι μητροπολίτες, ανάμεσά τους ο Μεσογαίας Νικόλαος, του οποίου το όνομα παίζει πάντα ανάμεσα στους εν δυνάμει «υποψηφίους» για την επόμενη μέρα στην Αρχιεπισκοπή, ο Αλεξανδρουπόλεως Ανθιμος, ο Κερκύρας Νεκτάριος, ανακοίνωσαν από μόνοι τους μέτρα περιορισμού των ιερών ακολουθιών. Για ακόμη μία φορά στην Ιερά Σύνοδο ο Αρχιεπίσκοπος, όπως φανερώνει και η νέα απόφασή της, επιχείρησε να ομογενοποιήσει τις δύο ισχυρές τάσεις. Η μία υποστήριζε ότι η Σύνοδος δεν πρέπει να πάρει απόφαση να κλείσουν οι ναοί και η άλλη ότι η Εκκλησία πρέπει να πάρει μέτρα περιορισμού. Το αποτέλεσμα γνωστό. Η κυβέρνηση αποφάσισε να απαγορεύσει την είσοδο στους πιστούς σε ναούς όλων των θρησκειών και δογμάτων και η Σύνοδος επικρίθηκε επειδή πήρε μία μεσοβέζικη απόφαση. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί και για να να γίνουν αντιληπτές και οι ισορροπίες ότι ο μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος, από τα «δυνατά χαρτιά» της Ιεραρχίας, και μέλος της ΔΙΣ ήταν υποστηρικτής της άποψης για «ανοιχτές Εκκλησίες».

Υπό αυτά τα δεδομένα ακολούθησε ένα νέο μήνυμα του Αρχιεπισκόπου με το έξυπνο μότο «Κάνουμε κάθε σπίτι και μια μικρή εκκλησία» σε μία εμφανή προσπάθεια να βγει μπροστά και ίσως να συσπειρώσει την Ιεραρχία.

Απομένει όμως λιγότερο από ένας μήνας από τη Μ. Εβδομάδα και το Πάσχα και φαίνεται ότι κάποιοι στην Ιεραρχία μπορεί και να περιμένουν στη γωνία τον Αρχιεπίσκοπο. Ανάσταση με κλειστές εκκλησίες για τους πιστούς δεν έχει ξαναγίνει και κάποιοι ετοιμάζονται να το χρεώσουν εμμέσως πλην σαφώς στον Αρχιεπίσκοπο. Η εγκύκλιος του μητροπολίτη Μεσογαίας Νικόλαου, την περασμένη Κυριακή, είναι ενδεικτική. Υποστηρίζει ότι η «απαγόρευση της λατρείας είναι λάθος που πρέπει να διορθωθεί».