Διαδικτυακά ψέματα την εποχή της καραντίνας

Είναι τα μηνύματα που βρίσκεις στο messenger του Facebook από διάφορους συνήθεις υπόπτους που έλκονται από τη συνωμοσιολογία. Είναι οι αναρτήσεις που γίνονται viral και εισχωρούν συχνά και σε ενημερωτικές ιστοσελίδες. Ή ιστοσελίδες που καμώνονται, τέλος πάντων, τις ενημερωτικές. Μερικές μοιάζουν, εκ πρώτης όψεως, αληθοφανείς, κι αυτές συχνά κατασκευάζονται με δόλια κίνητρα. Αλλες κινούνται ανερυθρίαστα στη σφαίρα του παραλόγου. Στην αρχή γελάς και διερωτάσαι «Μα ποιος τα φαντάζεται αυτά;». Τα απορρίπτεις ως περιθωριακά. Και όμως. Είναι μερικά από τα τελευταία hoax της εποχής του κορωνοϊού κι είναι πολύ πιο δημοφιλή από όσο νομίζεις.

1. Δεν πέρασαν ούτε 24 ώρες από την ανακοίνωση των τελευταίων περιορισμών στην κυκλοφορία και το μήνυμα είχε ήδη φτάσει στο inbox: «Αν βγεις έξω μη κάνεις το λάθος να στείλεις στο 13033. Θα έχεις “καρφωθεί” μόνος σου. Αυτό περίμεναν αυτοί τόσο καιρό. Να τους δώσεις προσωπικά σου δεδομένα όπως αριθμό κινητού (μιας κ οι εταιρίες δεν τους το δίνουν) αριθμό ταυτότητας κ τόπο διαμονής ώστε να συμπληρώσουν στη βάση δεδομένων τους το τελευταίο στοιχείο που τους λείπει για να σε φακελώσουν πλήρως. Εφόσον θα ξέρουν το κινητό σου θα γνωρίζουν κ το σήμα GPS σου που βρίσκεσαι κάθε στιγμή οπότε όταν θα κατέβεις να διαμαρτυρηθείς για οτιδήποτε δε μπορείς να αρνηθείς πως δεν ήσουν εκεί η πως δεν ήσουν εσύ. Αφού θα ξέρουν το κινητό σου θα ξέρουν κ τον λογαριασμό σου στο Fb, Insta κλπ. Θα μπλοκάρουν όλους τους λογαριασμού σου όπως κ της κάρτας σου μέχρι να κάτσεις “φρόνιμα” στο σπίτι σου.. Μην αγνοείς αυτό το μήνυμα κ στείλτο σε όσους περισσότερους μπορείς». Η μαγκιά του συντάκτη εδώ είναι ότι δεν μας λέει ποιοι είναι αυτοί στους οποίους αναφέρεται, είναι όσο αόριστος πρέπει. Γιατί η σωστή η συνωμοσία θέλει και περιθώριο για λίγη φαντασία.

2. Το κείμενο, που αναπαράχθηκε σε πάρα πολλά sites και πάρα πολλές ομάδες του Facebook, ξεκινάει ως εξής: «Υπάρχει μια θεωρία ότι κάθε 100 χρόνια συμβαίνει μια πανδημία. Με την πρώτη ματιά, τίποτα δεν φαίνεται περίεργο, αλλά η ακρίβεια με την οποία συμβαίνουν αυτά τα γεγονότα είναι τρομακτική». Το «τρομακτική» προδίδει και το ύφος του υπόλοιπου κειμένου, που περιλαμβάνει τις «συνταρακτικές» αποδείξεις. Το μόνο τρομακτικό βέβαια είναι το πόσος κόσμος το πίστεψε, την εποχή που με μια απλή αναζήτηση μπορεί να διαπιστώσει ότι οι ημερομηνίες που αναφέρει είναι λάθος κι ότι έχει παραλείψει κάτι πανδημίες που δεν βόλευαν το στόρι.

3. «”Παρακαλούνται οι κύριοι και κυρίες πολίτες του Βελγίου να απέχουν από μη απαραίτητες σεξουαλικές δραστηριότητες άνω των 3 ατόμων”, δήλωσε η υπουργός Υγείας του Βελγίου Maggie de Block». Δεν το δήλωσε. Ποτέ. Αλλά για κάποιον λόγο, που όλοι μπορούμε να φανταστούμε αλλά όχι και να γράψουμε δημοσίως, αυτό το σατιρικό hoax έφτασε στη χώρα μας ακόμη και σε ενημερωτικές σελίδες ως «είδηση».

4. Τα hoaxes των ανύπαρκτων προληπτικών μεθόδων και θεραπειών είναι τόσο πολλά που θέλουν τεύχος ολόκληρο. «Ειδικοί γιατροί από την Ταιβάν ανακάλυψαν ότι αν πίνετε νερό κάθε 15 λεπτά. Το νερό θα παρασύρει τον κορωνοϊό από τον λαιμό σας στο στομάχι σας όπου θα τον σκοτώσουν τα πεπτικά οξέα». Και γιατί να μην του ρίξουμε λίγο λεμονάκι; «Μερικές γαργάρες με αλάτι επίσης αρκούν». Και πέρα από τα απαραίτητα της κουζίνας, θέλετε να πάμε και στα πιο βαριά; «Ο κινέζος ολιστικός γιατρός Μάο ανέφερε πως η ομάδα του θεράπευσε 50 μέτριες ως σοβαρές περιπτώσεις λοίμωξης με COVID-19 με υψηλή δόση ενδοφλέβιας βιταμίνης C». Αυτό το τελευταίο διακινήθηκε και από φαινομενικά άκακες σελίδες για θέματα διατροφής. Γενική αρχή: όπου βλέπετε «ειδικός γιατρός» τάδε που πλασάρει «φυσικές λύσεις» ή ανεπίσημες ή ομοιοπαθητικές θεραπείες που ανακάλυψε μόνος ή ανατρέχοντας στο επιστημονικό περιοδικό «Τα νέα του τσαρλατανισμού», τρεχάτε μακριά. Δεν είναι αστείοι, είναι απολύτως επικίνδυνοι.

5. Εξίσου μεγάλη είναι η κατηγορία που θα βαφτίζαμε «καταγγελίες με διεθνή καριέρα». Οι δημοφιλέστερες των τελευταίων ημερών αφορούν δραματικές ιστορίες από ανύπαρκτους γιατρούς από άλλες χώρες, με πιο πρόσφατη αυτή: «Ισπανός γιατρός ξεσπά σε λυγμούς μπροστά στην κάμερα καταγγέλλοντας πως “βγάζουμε τους αναπνευστήρες από 65χρονους και τους ναρκώνουμε για να πεθάνουν ανώδυνα και να ζήσουν οι πιο νέοι”». Το συγκεκριμένο βίντεο έκανε πραγματικά τον γύρο του κόσμου αναγκάζοντας τις ισπανικές Αρχές να διαψεύσουν. Οπως απεδείχθη ο «γιατρός» δεν είναι γιατρός και, όλως τυχαίως, είναι στέλεχος ακροδεξιού κόμματος.