Οι προϋπολογισμοί ξαναγράφονται, δεν ισχύουν οι δημοσιονομικοί κανόνες

«Ο ουρανός είναι το όριο». Αυτό το μήνυμα προσπαθεί να στέλνει η οικονομική και η πολιτική ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης αναφορικά με τη λήψη αποτελεσματικών μέσων αντιμετώπισης των συνεπειών της πανδημίας. Η φράση «ό,τι χρειαστεί» γίνεται πράξη τόσο από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (με παροχή ρευστότητας 1 τρισ. ευρώ) όσο και από την Κομισιόν που ενεργοποίησε το πιο δυνατό δημοσιονομικό  «όπλο», δηλαδή την κατάργηση του Συμφώνου Σταθερότητας.

Εν ολίγοις, δεν υπάρχει όριο στη λήψη μέτρων τόνωσης των οικονομιών και ως εκ τούτου στα ποσά των δαπανών για την αντιμετώπιση των συνεπειών του κορωνοϊού. Στην ουσία οι προϋπολογισμοί σε όλη την ευρωζώνη – μεταξύ αυτών και της Ελλάδας – ξαναγράφονται χωρίς να ισχύουν οι δημοσιονομικοί κανόνες για τα κράτη – μέλη, αλλά ούτε και για την Ελλάδα τα πλεονάσματα ύψους 3,5%. Η κίνηση της Κομισιόν να αναστείλει τη Ρήτρα Γενικής Διαφυγής ακολούθησε την απόφαση του Eurogroup της περασμένης Δευτέρας (16 Μαρτίου), που επιτρέπει δαπάνες σε συγκεκριμένους τομείς. Σήμερα συνεδριάζουν οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης για αποτίμηση των επιπτώσεων, με παράλληλο θέμα τις κρατικές ενισχύσεις, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα παρουσιάσει το πρόγραμμα αγοράς 750 δισ. ευρώ. Την Τρίτη, όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος του Eurogroup Μάριο Σεντένο, συνεδριάζει, μέσω νέας τηλεδιάσκεψης, η Ευρωομάδα για να εξετάσει επιλογές «για την προσθήκη νέας γραμμής άμυνας».

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ. Οι μεγάλες ανατροπές σε στόχους ανάπτυξης και πρωτογενή πλεονάσματα – ως αποτέλεσμα των αναθεωρήσεων σε έσοδα και έξοδα – ξαναγράφουν τον προϋπολογισμό του 2020. Η εγκατάλειψη του στόχου του 3,5% και ο ορισμός ενός νέου όταν θα καταλαγιάσει η κρίση επιτρέπουν στην Ελλάδα την αύξηση των δαπανών της για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας. Η Αθήνα, λοιπόν, πέραν των μέτρων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, ύψους 3,8 δισ. ευρώ, θα διαθέσει ακόμη περίπου 3 δισ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό, με το συνολικό «μπαζούκας» να ανέρχεται στα 10 δισ. ευρώ.

Ως συνέπεια της κρίσης ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας προβλέπει μηδενική ανάπτυξη το 2020, αντί 2,4%. Η πιθανότερη εκδοχή είναι η αρνητική επίπτωση τα δύο πρώτα τρίμηνα του 2020, η οποία θα αντισταθμιστεί μερικώς τα δύο τελευταία τρίμηνα. Η ΤτΕ αναφέρει πως η προσαρμογή του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα σε χαμηλότερα επίπεδα συνεπάγεται οφέλη, αρκεί να μην είναι τέτοια η μείωση που να ανατρέπει τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.