Μεταξύ απόγνωσης και ελπίδας

Διαβάζεις για την έκπληξη που έκαναν την Τρίτη οι ένοικοι μιας πολυκατοικίας στο κέντρο της Μαδρίτης, στη συνοικία Λαβαπιές, στην «Τσάρο», μια γειτόνισσά τους που έκλεινε την ημέρα εκείνη, μόνη και απομονωμένη μέσα στο διαμέρισμά της, τα 80ά της γενέθλια: της έφτιαξαν μια τούρτα, την άφησαν έξω από την πόρτα της κι έπειτα της φώναξαν να βγει στο πλατύσκαλο, ώστε να ακούσει όλους τους γείτονες να της τραγουδούν από τα παράθυρα το «Cumpleanos Feliz». Δύσκολα φτάνεις στο τέλος του σχετικού ερασιτεχνικού βίντεο με στεγνά τα μάτια.

Διαβάζεις για αυτούς τους εθελοντές του συλλόγου Maite στο Μπέργκαμο που ψωνίζουν τα απαραίτητα για τους πλέον ευάλωτους, τους ηλικιωμένους και όχι μόνο, που ζουν μόνοι, και τους τα πάνε σπίτι με ένα «Buongiorno!» τόσο βροντερό και ένα χαμόγελο τόσο πλατύ που για μια στιγμή λες «όλα θα πάνε καλά, είναι βέβαιο». Διαβάζεις για αυτό το «κιτ κορωνοϊού» που ανέβασε στη Γαλλία στο Ιντερνετ μια ομάδα ονόματι «Αλληλέγγυοι γείτονες», με ολόκληρους πίνακες προς εκτύπωση ώστε να μπορέσουν να οργανωθούν οι ένοικοι κάθε κτιρίου, οι κάτοικοι κάθε γειτονιάς, να ζητήσουν βοήθεια όσοι τη χρειάζονται και δεν την έχουν. Περισσότερες από 68.000 φορές κατέβασαν χρήστες το κιτ μέσα σε μόλις τρεις ημέρες και ο ιδρυτής της οργάνωσης, ένας δημοτικός σύμβουλος στο Παρίσι ονόματι Ατανάζ Περιφάν, έχει μια τόσο όμορφη σκηνή να περιγράψει από τη Δευτέρα: «Ημουν με τη Λουλού, τη θυρωρό, τον Φαμπιέν, έναν 30χρονο γείτονα, και την Τζένιφερ, μια κάτοικο της γειτονιάς. Είχαν πάει να ψωνίσουν για τη Μονίκ, μια ηλικιωμένη γειτόνισσα. Επιστρέφοντας, μπροστά στο κτίριο, της τραγουδήσαμε μια μικρή σερενάτα. Η Μονίκ άνοιξε το παράθυρό της: κατέβασε το πανέρι από το παράθυρο με έναν σπάγγο και της βάλαμε μέσα τα ψώνια».

Διαβάζεις για αυτή, την άλλη διαδικτυακή πρωτοβουλία στην Πολωνία, που πήρε τον τίτλο Το Ορατό Χέρι – ένα κλείσιμο του ματιού στο Αόρατο Χέρι, μια εκπομπή της κομμουνιστικής τηλεόρασης από την περίοδο 1960-1970, η οποία απευθυνόταν στους νέους κηρύσσοντας τις αξίες της αλληλοβοήθειας και της αλτρουιστικής συμπεριφοράς: άνθρωποι προσφέρονται μέσα από αυτή να αγοράσουν τα απαραίτητα για εκείνους που δεν μπορούν να βγουν καθόλου, προτείνουν στέγη για εκείνους που πρέπει να μπουν σε καραντίνα, δανείζουν αυτοκίνητα σε εκείνους που πρέπει να μετακινηθούν, προτείνουν διαδικτυακά ιδιαίτερα μαθήματα για τα παιδιά, μαθήματα ξένων γλωσσών ή γιόγκα ή να βγάλουν βόλτα τον σκύλο ή προσφέρονται απλώς για λίγη κουβέντα, λίγη ψυχολογική στήριξη, λίγη παρέα – ακόμα και νέοι, γενικά ψύχραιμοι, θεωρητικά υγιείς άνθρωποι που έχουν κλειστεί μόνοι στο σπίτι τη χρειάζονται.

Τα διαβάζεις όλα αυτά και άλλα πολλά, έξω και εδώ, και αναθαρρείς. Κι έπειτα διαβάζεις για τους διάσημους ή / και πλουσίους που σπεύδουν να κάνουν το τεστ του κορωνοϊού χωρίς να έχουν το παραμικρό σύμπτωμα, στερώντας το ουσιαστικά από κάποιον που το χρειάζεται, για αυτούς που δεν σέβονται ούτε τις επίσημες οδηγίες ούτε την κοινή λογική και κάνουν ανέμελες βόλτες έξω ή πάρτι στο σπίτι ή οτιδήποτε άλλο αντικοινωνικό μπορούν να σκεφτούν, για εκείνους που επιμένουν να στέκονται ανεύθυνα απέναντι στη μεγαλύτερη απειλή που έχουμε αντιμετωπίσει μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και αποκαρδιώνεσαι. Και κάπως έτσι, μεταξύ ελπίδας και απόγνωσης, βλέπεις και την ΕΕ να αποδεικνύει πόσο ευάλωτη είναι και αυτή τη φορά, και στον ιό, ευπαθής ομάδα και αυτή, λόγω των πολυάριθμων ανεπαρκειών της.

Χωρίς ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική υγείας, ξύπνησαν απ’ άκρη σ’ άκρη της αντανακλαστικά τύπου «έκαστος για τον εαυτό του»: η Κομισιόν χρειάστηκε να υπενθυμίσει σε ιδρυτικά κράτη όπως η Γαλλία και η Γερμανία ότι η απαγόρευση εξαγωγών ιατρικού υλικού προς άλλες χώρες της ΕΕ παραβιάζει τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Ναι, η ΕΕ έλαβε ομόφωνα την απόφαση να σφραγίσει, πλην εξαιρέσεων, τα εξωτερικά της σύνορα, σύνορα έχουν όμως επανεμφανιστεί μονομερώς τις τελευταίες ημέρες και εντός της ΕΕ, σε δέκα και πλέον σημεία, αφήνοντας πίσω απελπισμένους οδηγούς, παγιδευμένα αγαθά και ουρές χιλιομέτρων: χειρότερος όλων, ο κύριος «κινδυνεύει-ο-ευρωπαϊκός-χριστιανικός-πολιτισμός-μας» Βίκτορ Ορμπαν έφτασε σε σημείο να απαγορεύσει σε όλους τους ξένους, συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαίων πολιτών, την είσοδο ή επιστροφή στην ουγγρική επικράτεια. Χωρίς ενιαία οικονομική πολιτική, χωρίς ενίσχυση της ολοκλήρωσης στο δημοσιονομικό επίπεδο, χωρίς τραπεζική ένωση, χωρίς σύγκλιση των αγορών κεφαλαίων, η κάθε χώρα ενθαρρύνεται να συνεχίσει να ενεργεί με βάση τα δικά της συμφέροντα, χωρίς να ασχολείται με τα προβλήματα των γειτόνων της. Λες και έχει τελικά καμία διαφορά, στον παγκοσμιοποιημένο μας κόσμο, αν μιλάμε για τους γείτονες μιας πολυκατοικίας ή τους γείτονες της Ευρώπης.

«Αν είναι να σωθεί το ευρωπαϊκό σχέδιο, θα πρέπει να αντληθούν από αυτή την κρίση διδάγματα για το μέλλον», διαβάζεις στο κύριο άρθρο της «Monde». Λίγο να ψάξεις, θα βρεις και στο (πρόσφατο) παρελθόν την ίδια αυτή προειδοποίηση, ακόμα και στην ίδια εφημερίδα, μεταξύ απόγνωσης κι ελπίδας και αυτή, ότι ίσως προλάβουμε, έστω τώρα, να βάλουμε μυαλό.