Τι να δείτε, τι να ακούσετε, τι να διαβάσετε

ΤΙ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ

^{Βαγγέλης Προβιάς, συγγραφέας}

Νομίζω πως σημαντικότερη ωφέλεια του διαθέσιμου ελεύθερου χρόνου, εκτός από την προφανή ευκαιρία να διαβάζουμε περισσότερο, είναι η δυνατότητα μεγαλύτερης συγκέντρωσης. Οταν δεν μπορείς να πας στη δουλειά, στο γυμναστήριο, στην παρουσίαση του φίλου, στο ριγιούνιον, γλιτώνεις την υπερφόρτωση ερεθισμάτων, την κόπωση, όσα κάνουν πρόκληση το διάβασμα ενός βιβλίου, ακόμη και εύκολου. Συνεπώς, τώρα που το μυαλό δεν βομβαρδίζεται με ερεθίσματα, πολλές μετακινήσεις και υπερπληθώρα επικοινωνίας σκοπεύω να αναλάβω συστηματικά διαβάσματα – πρότζεκτ. Εχουμε και λέμε:

Θα πιάσω τους πέντε τόμους με τα άπαντα του Παπαδιαμάντη (εκδ. Δόμος) και θα διαβάσω όχι όλα (προς Θεού!), αλλά ενδεικτικά έργα του με τη σειρά που γράφτηκαν. Για να παρατηρήσω την εξέλιξη της τέχνης του σκιαθίτη παππού μας.

Θα αδράξω την ευκαιρία να διαβάσω βιβλία ιστορικά, πολιτικά, σχετικά με τη διδασκαλία της γραφής, ψυχολογίας, γενικά όχι μυθοπλασίας – με ξεκούραστο μυαλό είμαι πιο δεκτικός στα πολύπλοκα μηνύματα και επιχειρήματά τους και θα διδαχθώ καλύτερα.

Χάρη στον ελεύθερο χρόνο και το καθαρό μυαλό θα βουτήξω στη σπουδαία χαρά του ξαναδιαβάσματος. Θα απολαύσω εκ νέου λοιπόν την εύγλωττη γαλήνη μερικών σπουδαίων συγγραφέων: Αντόν Τσέχοφ, Γουίλιαμ Τρέβορ, Μέριλιν Ρόμπινσον, Ε.Μ. Φόρστερ, Ρέιμοντ Κάρβερ.

Ακόμη, θα διαβάσω κάποια έργα σύνθετα, πολυεπίπεδα, που με γοήτευσαν με το μεγαλείο τους. Θα κάνω παύσεις όμως στα ιδιαίτερα γοητευτικά σημεία για να τα απολαύσω περισσότερο και να προσπαθήσω να αποκωδικοποιήσω γιατί με συγκινούν: «Αδελφοί Καραμάζοφ», «Αννα Καρένινα», «Δόκτωρ Ζιβάγκο», «Μαγικό βουνό» (εύχομαι να μην προλάβω και τα τέσσερα!).

Ευκαιρία να προσπαθήσω να καταλάβω γιατί μερικές ιερές αγελάδες της λογοτεχνίας είναι ιερές – θα πιάσω πάλι αναγνωρισμένους συγγραφείς που δεν με συγκίνησαν. Αν και τώρα δεν με κερδίσουν, θα πάνε οριστικά στο πυρ το εξώτερο…

Είμαστε τυχεροί που έχουμε το Ιντερνετ: θα δω τις καλύτερες ταινίες – μεταφορές λογοτεχνικών έργων. Οπωσδήποτε θα δω τις εξαιρετικές μεταφορές των σπουδαίων κλασικών μυθιστορημάτων της ρωσικής λογοτεχνίας από τους ίδιους τους Ρώσους. Αξίζουν!

Θα εξερευνήσω περισσότερα τοπία από τον υπέροχο κόσμο της ελληνικής λογοτεχνίας. Θα διαβάσω τη θαυμάσια νεότερη γενιά, θα ξαναδιαβάσω κλασικά διαμάντια. Ενδεικτικά αναφέρω από την πρόσφατη παραγωγή, που έχει πολλά καλά νέα βιβλία: τα «Καύκαλα» του Γιώργου Θάνου, τη «Γλυκιά πενικιλίνη» της Μαρίνας Παπαγεωργίου (αμφότερα εκδόσεις Ιωλκός), το «Patriot» του Μιχάλη Μαλανδράκη (Πόλις), το «24» του Γιάννη Γορανίτη (Πατάκης). Από παλιότερους θα ξαναβουτήξω στον Κώστα Ταχτσή και στη Ζυράννα Ζατέλη, στα διηγήματα του Δημήτρη Χατζή, του Γιώργου Σκαμπαρδώνη, του Ανδρέα Μήτσου, στον Θεόδωρο Γρηγοριάδη.

Τέλος, θα ξεσκαρτάρω τη βιβλιοθήκη μου από βιβλία που διάβασα και ξέρω ότι δεν θέλω να έχω και από εκείνα που γνωρίζω ότι δεν θα τα διαβάσω ποτέ. Νομίζω η επόμενη μέρα θα φέρει πολλές πολύ τακτοποιημένες βιβλιοθήκες! Μένουμε σπίτι, τακτοποιούμε τα ράφια και (εύχομαι) τα μυαλά μας! Και αν όλα αυτά ακούγονται πολλά (και είναι!) υπενθυμίζω το ωραίο αυτό: στόχευε τα αστέρια, τουλάχιστον δεν θα πιάσεις λάσπη!

Ο Βαγγέλης Προβιάς είναι συγγραφέας και εισηγητής σεμιναρίων δημιουργικής γραφής. Η τελευταία του συλλογή διηγημάτων «Πλατεία Μεσολογγίου» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ολκός

ΤΙ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ

^{Πέννυ Μπαλτατζή, τραγουδοποιός}

Το άλμπουμ «Una mattina» του Einaudi. Το «Perfect» του Ed Sheeran. Το CD «Τεμπέλης δράκος» του Γιώργου Χατζηπιερή. Ennio Morricone. Henry Μancini. James Βlake. Billie Εilish. Σοπέν. Μότσαρτ. Και λίστες άπειρες με soul, jazz και pop από το Spotify.

Γενικότερα ακούω καθετί που με ηρεμεί, με εμπνέει, χαλαρώνει το μωρό μου ή το διασκεδάζει.

Θέλω να βρω ξανά εκείνη την εφηβική ανεμελιά του ακούσματος στη μουσική… Την αγνή και αληθινή απόλαυση.

Μανώλης Φάμελλος, τραγουδοποιός

Πρωτοείδα τον Father John Misty ή κατά κόσμον Josh Tillman ως ντράμερ των Fleet Foxes και τώρα ανακαλύπτω τη δισκογραφία του που δεν είναι ακόμα μεγάλη αλλά ιδιαίτερα περιεκτική για όποιον θέλει και μπορεί να εμβαθύνει. Αλλο νέο και ελπιδοφόρο σχήμα είναι οι γοητευτικά λοξοί Crumb από τη Βοστώνη, ενώ μου αρέσουν και τα τελευταία που άκουσα των Wood Brothers, Margo Price, Sharon Van Etten. Θέλω για την ώρα να αφήσω τα περασμένα στη θέση τους, όπως λέει και ένας πάντα επίκαιρος φιλόσοφος, το μέλλον ολοένα μας πλησιάζει καθώς το παρελθόν απομακρύνεται. Ας προετοιμαστούμε για το καλοκαίρι.

ΤΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ

^{Γιάννης Ζουμπουλάκης,}

^{κριτικός «ΝΕΩΝ» – «ΒΗΜΑΤΟΣ»}

Από τότε που πέρασα (και ευτυχώς ξεπέρασα) την άκρως εκνευριστική φάση του «κολλήματος» στις τηλεοπτικές σειρές, βλέπω μόνον επιλεκτικά και μόνο σειρές της μιας σεζόν. Είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσες, δεν «ξεχειλώνουν» και δεν σε κάνουν να μασάς τα νύχια σου περιμένοντας πότε θα έρθει η ώρα κι η στιγμή του επόμενου κύκλου. Με χαρά (όσο μπορείς να το πεις χαρά στις δύσκολες μέρες που διανύουμε) είμαι έτοιμος να ξαναδώ το καταπληκτικό «Τσερνόμπιλ», τη βραβευμένη σειρά του 2019, που μιλά για μια ανθρώπινη τραγωδία που συνέβη στη Σοβιετική Ενωση στα μέσα της δεκαετίας του 1980 και κατά κάποιο τρόπο, έστω μακρινό, αντανακλά μια κατάσταση που όλοι, νομίζω, βιώνουμε σήμερα. Αν ο πλανήτης ήταν υγιέστερος, φαινόμενα όπως του κορωνοϊού ίσως να μην έρχονταν τόσο ωμά μπροστά μας αλλάζοντας ριζικά τη ζωή μας. Και ο πλανήτης δεν είναι υγιής ακριβώς επειδή εμείς οι άνθρωποι δίνουμε στη φύση το δικαίωμα να μας εκδικηθεί. Το «Τσερνόμπιλ» είναι ένα καλό παράδειγμα.

Η αλήθεια είναι ότι έχω μια σχετική περιέργεια να ξαναδώ κάποια έργα που σχετίζονται με πανδημίες ή και να δω καινούργια στο ίδιο θέμα. Δεν μπορώ να εξηγήσω το «γιατί». Ισως να οφείλεται σε επαγγελματική διαστροφή, με την έννοια ότι με ενδιαφέρει πραγματικά να δω κατά πόσο οι δημιουργοί αυτών των έργων υπήρξαν όντως προφητικοί. Ουκ ολίγες φορές με έχουν χλευάσει λέγοντάς μου ότι «εσύ του σινεμά ζεις στον κόσμο σου, αλλού είναι η ζωή». Αναρωτιέμαι τι θα πουν σήμερα αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι άπαξ και δουν π.χ. το «Contagion» του Στίβεν Σόντερμπεργκ, μια ταινία που σχεδόν επακριβώς περιγράφει την κατάσταση που ζούμε σήμερα. Μέχρι και οι νυχτερίδες παίζουν ρόλο στο σενάριο. Εχω βγάλει ήδη το DVD.

Αλλά και πιο παλιές ταινίες είχαν πράγματα να πουν, πάντα κάτω από την ομπρέλα της καθαρής ψυχαγωγίας. Aνατρέxoντας στη συλλογή των DVD μου ανακαλύπτω το «Omega Man» του Μπόρις Σάγκαλ, μια ταινία του 1971 με ελληνικό τίτλο «Ο άνθρωπος που αντίκρισε την κόλαση» (τέτοιους πομπώδεις τίτλους έδιναν τότε). Ο Τσάρλτον Ιστον είναι ο επιστήμονας ο οποίος προσπαθεί να βρει το αντίδοτο που θα σώσει ό,τι έχει απομείνει στη Γη από μια πανδημία. Περιπέτεια αλλά με κάτι παραπάνω, μια οικολογική φιλοσοφία ίσως, αν και ο πρωταγωνιστής είναι όπως πάντα άχαρος.

Και μετά λέω να πάω λίγο στα πιο σύγχρονα, των ημερών μας, κι αυτό διότι πού και πού σερφάρω στο Netflix, και πάλι λόγω επαγγέλματος. Με ενδιαφέρει κυρίως η «Βροχή» («The rain»), η πρώτη δανέζικη πρωτότυπη σειρά της πλατφόρμας. Σε αυτή την περίπτωση είναι η βροχή που μεταδίδει τον ιό στη Σκανδιναβία, όπου δύο αδέρφια, έξι χρόνια μετά την απομόνωσή τους, αποφασίζουν ν’ αφήσουν την ασφάλεια του καταφυγίου και να μπουν στην περιπέτεια μιας επικίνδυνης περιπλάνησης εις αναζήτησιν ιχνών ζωής. Φεύγοντας από το σκανδιναβικό κρύο, λέω να βρεθώ για λίγο στην καυτή έρημο της Αυστραλίας όπου διαδραματίζεται το «Φορτίο» («Cargo»). Κι άλλος όλεθρος, μία ακόμη πανδημία. Ενας πατέρας (Μάρτιν Φρίμαν) μολυσμένος από τον ιό αναζητά απεγνωσμένα νέο σπίτι για την κόρη του αλλά και έναν τρόπο να την προστατεύσει από τη δική του μεταβαλλόμενη φύση. Παλιότερα θα έλεγα «μακριά από μας». Σήμερα δεν ξέρω στ’ αλήθεια τι να πω…