Ο κορωνοϊός άλλαξε την ατζέντα

Στη διπλωματία της κρίσης επενδύει ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στη βάση της οποίας προκάλεσε τη χθεσινή τηλεδιάσκεψη με τον γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ και τον βρετανό πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον. Η συνομιλία προγραμματίστηκε με αιχμή τη μεταναστευτική κρίση που η Αγκυρα δημιούργησε στον Εβρο, ανοίγοντας τα σύνορά της για να περάσουν πρόσφυγες και μετανάστες στην Ευρώπη, και δεν είχε ιδιαίτερα αποτελέσματα. Επιδίωξη του Ερντογάν ήταν να δείξει στην ΕΕ ότι μπορεί να την παρακάμψει και να επιβάλει τις θέσεις του, συνομιλώντας με τους ισχυρούς, συνεπικουρούμενος από τον Τζόνσον. Αλλωστε η διάσκεψη επιδιώχθηκε και ανακοινώθηκε από τον τούρκο πρόεδρο αμέσως μετά την «ήττα» του στις Βρυξέλλες, κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ και την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, όπου απέτυχε υπό συνθήκες ακραίου εκβιασμού μέσω της εργαλειοποίησης του Μεταναστευτικού και απειλής αποσταθεροποίησης της Ελλάδας να ικανοποιήσει – τουλάχιστον προς το παρόν – τις διεκδικήσεις του προς την ΕΕ.

Ωστόσο και αυτή η συνομιλία δεν έδειξε να αποδίδει τα μέγιστα για την Τουρκία, αφού στον φόβο για το Μεταναστευτικό προστίθεται πλέον και η έντονη ανησυχία για τη διαχείριση της πανδημίας του κορωνοϊού από την Αγκυρα, η οποία αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη καχυποψία στην Ευρώπη. Οι πληροφορίες άλλωστε ότι η Τουρκία παίρνει μέτρα στο στράτευμα, κλείνει στρατιωτικές σχολές και ακυρώνει ασκήσεις έχουν εντείνει τους φόβους για το τι πραγματικά συμβαίνει στη χώρα. Ο αριθμός των κρουσμάτων που ανακοινώνονται θεωρείται εξαιρετικά περιορισμένος, ενώ χιλιάδες είναι σε καραντίνα και άγνωστο ακόμα παραμένει πόσοι έχουν πραγματικά νοσήσει και ενδεχομένως δεν έχουν εντοπιστεί ή δεν ανακοινώνονται για λόγους σκοπιμότητας, ακόμα και πόσοι θάνατοι οφείλονται στον κορωνοϊό και αποδίδονται σε καρδιακά νοσήματα και άλλες αιτίες. Ερωτηματικά τίθενται και συνολικά για τα μέτρα που λαμβάνει η Αγκυρα και τι επιπτώσεις θα μπορούσε να έχει αυτό.

Ερντογάν, Μέρκελ, Μακρόν και Τζόνσον έθεσαν επί τάπητος στη συζήτησή τους – σύμφωνα με την ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας – ενδεχόμενες «κοινές προσπάθειες για την καταπολέμηση της εξάπλωσης του κορωνοϊού, για ανθρωπιστική βοήθεια στη συριακή επαρχία Ιντλίμπ, το μεταναστευτικό ζήτημα, την κατάσταση στη Λιβύη και τις σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ».

οικονομική βοήθεια. Ο τούρκος πρόεδρος επανέλαβε τις απαιτήσεις του για οικονομική βοήθεια και την αναθεώρηση της συμφωνίας ΕΕ – Τουρκίας του 2016 για το Μεταναστευτικό, με όχημα την κρίση στον Εβρο, την απελευθέρωση της βίζας, την τελωνειακή ένωση με την ΕΕ, καθώς και την εξασφάλιση στήριξης στο Συριακό. Παράλληλα ενημέρωσε τους συνομιλητές του για τη συμφωνία με τη Ρωσία όσον αφορά τη Συρία και ζήτησε πληροφορίες για τις συναντήσεις Μέρκελ και Μακρόν με τον στρατάρχη Χαφτάρ. Η στάση Μέρκελ και Μακρόν αναμένεται να φανεί στη Σύνοδο Κορυφής στις 26 Μαρτίου, ωστόσο εκτιμάται ότι δύσκολα θα υποχωρήσουν εάν δεν υπάρξει διάθεση εκτόνωσης της κρίσης, δεδομένων τόσο των προηγούμενων δηλώσεών τους, όσο και των αντιδράσεων στο εσωτερικό Γαλλίας και Γερμανίας, όπου ο Ερντογάν θεωρείται αναξιόπιστος συνομιλητής και το ενδεχόμενο ενός νέου μεταναστευτικού κύματος τρομάζει.

Η εικόνα του Ερντογάν ότι μπορεί να καλεί σε συνομιλίες ισχυρούς του πλανήτη για να επιβάλλει τις θέσεις του είχε σκοπό η Τουρκία να παρουσιαστεί ως μια περιφερειακή δύναμη με αποφασιστικό ρόλο και λόγο, που έχει τη δυνατότητα να απαιτεί και να κερδίζει, μετατρέποντας το Προσφυγικό – Μεταναστευτικό από «πληγή» για το εσωτερικό του ακροατήριο σε «υπερόπλο». Ενα μήνυμα που ο Ερντογάν θέλει να περάσει και στο εσωτερικό του, τη στιγμή που η οικονομία συνεχίζει να βυθίζεται στην κρίση, η πολιτική στη Συρία προκαλεί αντιδράσεις και χιλιάδες κόσμου στη χώρα βρίσκονται σε αδιέξοδο.

Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ, όπου θα φανεί εάν κατέστη δυνατό να υπάρξει συμφωνία Βρυξελλών – Αγκυρας για το Μεταναστευτικό και με τι ανταλλάγματα προς όλες τις πλευρές.