Τον Απρίλιο τα πρώτα πειράματα σε ανθρώπους

Περίπου 35 εταιρείες και ακαδημαϊκά ινστιτούτα έχουν αποδυθεί σε αγώνα δρόμου για τη δημιουργία εμβολίου για τον Covid-19 και τουλάχιστον 4 εξ αυτών έχουν προχωρήσει σε δοκιμές σε πειραματόζωα. Το πρώτο από αυτά, που φτιάχθηκε από τη εταιρεία βιοτεχνολογίας Moderna στη Βοστώνη, θα ξεκινήσει πειράματα σε ανθρώπους τον Απρίλιο.

Αυτή η, άνευ προηγουμένου, ταχύτητα οφείλεται εν μέρει στις πρώτες κινεζικές προσπάθειες να καταγραφεί η γενετική ακολουθία του Sars-CoV-2, του ιού που προκάλεσε τον Covid-19. Η Κίνα δημοσιοποίησε τα στοιχεία στις αρχές Ιανουαρίου, επιτρέποντας σε ερευνητικές ομάδες σε όλο τον κόσμο να αναπτύξουν τον ιό και να μελετήσουν πώς εισβάλλει στα ανθρώπινα κύτταρα και οδηγεί στη νόσο.

Υπάρχει όμως και άλλος λόγος για την ταχύτητα αυτή. Αν και κανείς δεν θα μπορούσε να προβλέψει ότι η επόμενη μολυσματική ασθένεια που θα απειλήσει τον πλανήτη θα προκληθεί από κορωνοϊό – η γρίπη είναι εκείνη που θεωρείτο πιο επικίνδυνη -, οι εμβολιολόγοι εργάζονταν ήδη πάνω σε «πρωτότυπα» παθογόνων. «Η ταχύτητα με την οποία προχωρά το εμβόλιο αυτό βασίζεται στο ότι έχουμε επενδύσει πολύ χρόνο στο να κατανοήσουμε πώς θα αναπτύξουμε εμβόλια για άλλους κορωνοϊούς», λέει ο Ρίτσαρντ Χάτσετ, πρόεδρος της μη κερδοσκοπικής εταιρείας Συμμαχία για Καινοτομίες Επιδημιολογικής Προετοιμασίας που έχει έδρα το Οσλο και πρωτοστατεί στις προσπάθειες χρηματοδότησης και συντονισμού για την ανάπτυξη εμβολίου για τον Covid-19.

Οι αρχικές δοκιμές για το εμβόλιο του Covid σταμάτησαν καθώς προτιμήθηκαν πιο καινοτόμες τεχνολογίες και την περασμένη εβδομάδα ανακοινώθηκε η χρηματοδότηση με 4,4 εκατομμύρια δολάρια της συνεργασίας μεταξύ της εταιρείας Novavax και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. «Η εμπειρία μας με την ανάπτυξη εμβολίων είναι ότι ποτέ δεν μπορείς να γνωρίζεις πού θα προκύψει κάποιο εμπόδιο», εξηγεί ο Χάτσετ, καθώς το στάδιο όπου συνήθως παρουσιάζονται προβλήματα είναι οι δοκιμές στους ανθρώπους, οι οποίες ετοιμάζονται να ξεκινήσουν.

Οι κλινικές δοκιμές συνήθως γίνονται σε τρία στάδια. Το πρώτο αφορά μερικές δεκάδες υγιείς εθελοντές στους οποίους δοκιμάζεται το εμβόλιο για να διαπιστωθούν οι αρνητικές επιπτώσεις. Στο δεύτερο, στο οποίο συμμετέχουν μερικές εκατοντάδες άτομα από περιοχές που έχουν πληγεί από την ασθένεια, αναζητείται η αποτελεσματικότητα του εμβολίου, ενώ στο τρίτο στάδιο εμβολιάζονται δοκιμαστικά κάποιες χιλιάδες άτομα.

Η δοκιμή σε ανθρώπους είναι ουσιώδες στάδιο και γι’ αυτό οι κλινικές δοκιμές δεν μπορούν να επισπευσθούν. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο εάν έχουν εγκριθεί παλαιότερα παρόμοια προϊόντα. Για παράδειγμα, για το ετήσιο εμβόλιο της γρίπης επικαιροποιούνται μόνο κάποιες μονάδες κάθε χρόνο. Αντίθετα, ο Sars-CoV-2 είναι ένα νέο παθογόνο για τους ανθρώπους και δεν έχουν δοκιμαστεί πολλές από τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία του εμβολίου. Αρα αντιμετωπίζεται ως νέο εμβόλιο και όπως λένε οι ειδικοί: «Παρότι χρειάζεται να το φτιάξουμε το συντομότερο δυνατόν, είναι σημαντικό να ακολουθήσουμε όλα τα στάδια».