Ο κορωνοϊός αποκαλύπτει ένα ασύμμετρο διεθνές σύστημα

Μία από τις πιο δημοφιλείς απόψεις για τον κορωνοϊό τον τελευταίο καιρό είναι ότι δημιουργήθηκε από τις ΗΠΑ με προοπτική να πλήξει την αγορά της Κίνας. Αν πράγματι ίσχυε κάτι τέτοιο, θα επρόκειτο για ένα από τα πιο ηλίθια σχέδια στην ιστορία της ανθρωπότητας. Και αυτό γιατί, όπως ήταν απολύτως προβλέψιμο, ο ιός διαδόθηκε και στον υπόλοιπο κόσμο και πλέον προκαλεί σαρωτικά πλήγματα και στην αμερικανική οικονομία.

Βέβαια, είναι γεγονός ότι στις αρχές του φαινομένου η Δύση προσπάθησε να το εργαλειοποιήσει και ενέταξε την επικοινωνιακή του εκμετάλλευση στη στρατηγική απομόνωσης (containment) της Κίνας που εφαρμόζει τον τελευταίο καιρό.

Ετσι, πλήθος θεωριών συνωμοσίας εξαπολύθηκαν εναντίον της Κίνας, ρατσιστικές «ερμηνείες» του φαινομένου επιχείρησαν να δαιμονοποιήσουν τον ίδιο τον κινεζικό λαό, ενώ η αποφασιστική διαχείριση του ιού από τις κινεζικές Αρχές αντιμετωπίστηκε με απέχθεια από τα δυτικά ΜΜΕ, ως «αντιδημοκρατική» και «αυταρχική» συμπεριφορά, η οποία υποτίθεται πως ποτέ δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί στη «δημοκρατική Δύση».

Ομως, μερικούς μήνες μετά, η Κίνα δείχνει να είναι έτοιμη να εξαλείψει το πρόβλημα. Η οικονομία της επλήγη αλλά άντεξε, ενώ η συνοχή της κοινωνίας της μάλλον βγαίνει ενισχυμένη μετά από αυτήν τη δοκιμασία, όπως και η σταθερότητα του πολιτικού συστήματος, μιας και τα δρακόντεια μέτρα δείχνουν ότι είχαν την επιδοκιμασία της μεγάλης πλειοψηφίας του κινεζικού λαού.

Από πλευράς τους, οι δυτικές χώρες φαίνεται πως τελικώς παίρνουν τα ίδια ή και πιο σκληρά μέτρα. Απλώς το πράττουν κατόπιν εορτής.

Οι Κινέζοι, με την τιτάνια προσπάθεια που κατέβαλαν, προσέφεραν στην Ευρώπη ένα υπερπολύτιμο χρονικό περιθώριο τριών περίπου μηνών ώστε να προετοιμαστούν για την απολύτως προβλέψιμη έλευση του ιού.

Και οι ευρωπαϊκές χώρες δεν έκαναν απολύτως τίποτα.

Και ενώ πολλά μπορούν να λεχθούν αναφορικά με τις καταστροφές που επέφερε η λογική της ιδιωτικοποίησης της δημόσιας υγείας και η επικράτηση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου που άφηνε τα πάντα να «αυτορυθμιστούν» χάρη στους «νόμους της Αγοράς», εντούτοις φαίνεται ότι υπάρχει κάτι πιο βαθύ ακόμη.

Το σημαντικότερο από όλα φαίνεται πως είναι η απόλυτη ανικανότητα των ευρωπαϊκών χωρών να κάνουν οποιουδήποτε είδους στρατηγικό σχεδιασμό, ακόμη και αν το πρόβλημα είναι μπροστά στα μάτια τους.

Ενδέχεται λοιπόν να εισερχόμαστε σε ένα νέο είδος διεθνούς συστήματος που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ασύμμετρα πολυπολικό (asymmetrical multipolar). Δηλαδή, ενώ χώρες όπως η Κίνα διαμορφώνουν πολύ στιβαρές γεωπολιτικές ταυτότητες, πολλές χώρες του δυτικού κόσμου δείχνουν να υπολειτουργούν σε σημείο αυτοεξάλειψης. Η εξέλιξη αυτή διαμορφώνει μια πρωτοφανή γεωπολιτική δυσαρμονία στο διεθνές σύστημα, για τις συνέπειες της οποίας μόνον εκτιμήσεις μπορεί να γίνουν σήμερα.

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι αναπληρωτής καθηγητής Γεωπολιτικής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Διδάσκει επίσης Γεωγραφία της Ασφάλειας στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών