Ο «προϋπολογισμός του κορωνοϊού»

Θα ήταν ο πρώτος προϋπολογισμός της «ελεύθερης» και «κυρίαρχης» Βρετανίας, όπως οι Brexiteers φαντασιώνονται τη χώρα τους έπειτα από την αποχώρησή της από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η παρουσίασή του από τον νεοφώτιστο «τσάνσελορ» (οι Βρετανοί αποκαλούν τον υπουργό Οικονομικών τους «καγκελάριο του θησαυροφυλακίου») Ρίσι Σούνακ επρόκειτο να σηματοδοτήσει την απαρχή της «εθνικής αναγέννησης» την οποία επαγγέλλεται ο Μπόρις Τζόνσον. Ωστόσο, ο «προϋπολογισμός του Brexit» έγινε, εν μια νυκτί, «προϋπολογισμός του κορωνοϊού», με την κυβέρνηση να ανακοινώνει ένα πακέτο 30 δισ. στερλινών για την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Πάνω από όλα, όμως, είναι ο προϋπολογισμός του Ντόμινικ Κάμινγκς, του αμφιλεγόμενου και μακιαβελικού συμβούλου του πρωθυπουργού και ιθύνοντος νου του Brexit, ο οποίος δείχνει να έχει τον απόλυτο έλεγχο της Ντάουνινγκ Στριτ και να μπορεί κυριολεκτικά να ανεβοκατεβάζει υπουργούς – όπως έκανε με τον προκάτοχο του Σούνακ, Σάτζιντ Τζάβιντ, ο οποίος παραιτήθηκε επειδή ο Κάμινγκς απαιτούσε (και τα κατάφερε) να ενοποιηθούν οι ομάδες συμβούλων του υπουργού Οικονομικών και του πρωθυπουργού. Ο «υπουργός μόνο κατ’ όνομα», όπως έχουν βαφτίσει τον 39χρονο Σούνακ οι βρετανικές εφημερίδες, ενσωμάτωσε στον προϋπολογισμό το προσωπικό όραμα του Κάμινγκς για το μέλλον της χώρας, το οποίο περνά μέσα από πακτωλό δαπανών: από το μπάλωμα κάθε λακκούβας που υπάρχει στους δρόμους και το πάγωμα στις αυξήσεις φόρων στο αλκοόλ έως την κατάργηση του ΦΠΑ στις σερβιέτες και στα ταμπόν. Πού θα βρεθούν αυτά τα χρήματα είναι μια αδιάφορη λεπτομέρεια…

«Πριν από ελάχιστες εβδομάδες, η αίσθηση ήταν ότι αυτό που πραγματικά χρειάζεται η βρετανική οικονομία είναι η στήριξη των επιχειρήσεων και η παροχή διαβεβαιώσεων ότι θα ξεπεραστεί η αβεβαιότητα του Brexit, δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις με την ΕΕ δεν ξεκίνησαν καλά. Αντ’ αυτού, λόγω της κρίσης του κορωνοϊού, δόθηκε έμφαση σε βραχυπρόθεσμα μέτρα, με την ελπίδα ότι θα αποτρέψουν τη βύθιση της οικονομίας στην ύφεση. Το Brexit ήταν σχεδόν εντελώς απόν» είπε στα «ΝΕΑ» η Βίκι Πράις, επικεφαλής οικονομολόγος στο Κέντρο Οικονομικών και Επιχειρηματικών Ερευνών (CEBR) του Λονδίνου.

Ο Σούνακ, ο οποίος διορίστηκε 27 ημέρες προτού παρουσιάσει τον προϋπολογισμό, υποσχέθηκε 600 δισ. για χρηματοδότηση έργων υποδομών την προσεχή πενταετία. Αποκηρύσσοντας τις θατσερικής φιλοσοφίας πολιτικές δημοσιονομικής συγκράτησης που εφάρμοσαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις των Συντηρητικών, ο φετινός προϋπολογισμός – που περιλαμβάνει το μεγαλύτερο πακέτο παροχών εδώ και σχεδόν 30 χρόνια – ανοίγει τη στρόφιγγα των δαπανών με προφανή στόχευση να γλυκαθούν οι ψηφοφόροι της εργατικής τάξης στη Βόρεια Αγγλία και στα Μίντλαντς που ψήφισαν για πρώτη φορά Τόρις χαρίζοντας στον Τζόνσον την αυτοδυναμία. Οπως παρατήρησε ο Τόρστεν Μπελ, επικεφαλής του θινκ τανκ Resolution Foundation, «ένας υπουργός των Συντηρητικών παρουσιάζει σχέδια για μεγαλύτερο κράτος από αυτό του Τόνι Μπλερ και περισσότερο δανεισμό από αυτόν του Γκόρντον Μπράουν (σ.σ.: πρωθυπουργοί των Εργατικών). Αυτή είναι η βρετανική πολιτική σκηνή του 2020».

Ωστόσο, η πολιτική του «πάρε, κόσμε» αναμένεται να εκτοξεύσει το δημόσιο χρέος στα 2 τρισ. στερλίνες έως το 2025. Και η βρετανική οικονομία κάθε άλλο παρά ακμάζει. Το τελευταίο τρίμηνο του 2019 η ανάπτυξη ήταν μηδενική, ενώ οι εκτιμήσεις του Γραφείου Ευθύνης Προϋπολογισμού κάνουν λόγο για αύξηση του ΑΕΠ μόλις κατά 1,4% κατά μέσο όρο την επόμενη πενταετία, και μάλιστα χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις του κορωνοϊού. «Ο προϋπολογισμός είχε στόχο να κατευνάσει τις αγορές. Αλλά δεν τα κατάφερε. Είναι πολύ πιθανό η οικονομία να συρρικνωθεί αυτό και το επόμενο τρίμηνο και η ανάπτυξη φέτος να μην έχει θετικό πρόσημο» σημείωσε η Πράις, επικεφαλής της Οικονομικής Υπηρεσίας της βρετανικής κυβέρνησης μεταξύ 2007 και 2010 και συγγραφέας του βιβλίου «Greekonomics».

Ο Πολ Τζόνσον, διευθυντής του Ινστιτούτου Δημοσιονομικών Μελετών, εκτίμησε ότι η κυβέρνηση ίσως χρειαστεί να πάρει πίσω ορισμένα από τα μέτρα που εξήγγειλε. Ακόμη και η Τερίζα Μέι, πρωθυπουργός έως τον περασμένο Ιούλιο, διαφώνησε με την κυβερνητική παροχολογία λέγοντας ότι «η συνετή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών είναι ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Συντηρητικού Κόμματος. Η κυβέρνηση δεν έχει δικά της χρήματα. Ξοδεύει τα χρήματα των πολιτών. Και οφείλει να το κάνει με σύνεση».