Η γυναίκα στην εξουσία κάνει τη διαφορά

Στην σύγχρονη Ιστορία 58 χώρες είχαν αρχηγό κράτους μια γυναίκα. Τώρα πια 59, καθώς από χθες στο ύπατο αξίωμα της Ελλάδας βρίσκεται η Κατερίνα Σακελλαροπούλου. Αυτήν τη στιγμή 13 χώρες έχουν στην κορυφή της συνταγματικής τάξης, γυναίκα. Μαζί με εμάς είναι πλέον 14. Αλλά για εμάς είναι η πρώτη φορά.

«Εάν θέλεις κάτι να ειπωθεί, ζήτα το από έναν άνδρα. Εάν θέλεις κάτι να γίνει, ζήτα το από μια γυναίκα», ήταν η περίφημη φράση που συνόδευσε τη Μάργκαρετ Θάτσερ τη δεκαετία του ’80 όταν κυριαρχούσε όχι μόνο στη βρετανική πολιτική ζωή αλλά και στη διεθνή. Πέρα από μια έξυπνη, προκλητική ατάκα αυτό φαίνεται να έχει βάσεις στην πραγματικότητα. Μπορεί η Κατερίνα Σακελλαροπούλου να μην εξελέγη από τον λαό αλλά να επελέγη από τη Βουλή, όμως η διεθνής εμπειρία φαίνεται να πιστοποιεί πως η παρουσία μιας γυναίκας – εκλεγμένης ή όχι – σε ύπατα αξιώματα, κάνει τη διαφορά και μπορεί να επιφέρει σημαντικές αλλαγές.

Η ΑΦΕΤΗΡΙΑ. Χρειάζεται να πάμε πίσω στο 1966 και ενώ είχαν προηγηθεί δύο άλλες απόπειρες στη Μογγολία και την τότε Κεϋλάνη (σήμερα Σρι Λάνκα) για να δούμε, στη σύγχρονη εποχή, μια γυναίκα αρχηγό κράτους – την Ιντίρα Γκάντι, στην Ινδία. Ακολούθησαν η Γκόλντα Μέιρ το 1969 στο Ισραήλ και η Εβίτα Περόν στην Αργεντινή το 1974. Η θέση της γυναίκας άλλαζε και η πρόσβασή τους στην εξουσία γινόταν λίγο πιο εύκολη.

Ακόμα και σήμερα όμως, 6 δεκαετίες μετά οι γυναίκες στην εξουσία δεν έχουν αυξηθεί εντυπωσιακά. Τον Νοέμβριο του 2017 περίπου 300 γυναίκες πολιτικοί από 90 χώρες συναντήθηκαν στο Ρέικιαβικ, σε μια διάσκεψη που διοργάνωσε η ανεξάρτητη οργάνωση Γυναίκες Πολιτικοί Ηγέτες σε συνεργασία με το Συμβούλιο Γυναικών Παγκόσμιων Ηγετών, ένα δίκτυο για γυναίκες πρωθυπουργούς και προέδρους που έστησε πριν από 20 χρόνια η πρώην πρόεδρος της Ισλανδίας Βίγκντις Φινμπογκαντοτίρ, με πρόεδρο την Ντάλια Γκρυπουοσκάιτε, πρόεδρο της Λιθουανίας. Η διαπίστωση ήταν πως μόλις το 23% των πολιτικών παγκοσμίως είναι γυναίκες.

Εχει διαφορά άραγε σε μια χώρα εάν ηγέτης της είναι γυναίκα; Ναι, και σε διάφορα επίπεδα, μάλιστα. Καταρχήν, όπως δείχνουν οι μελέτες, η ύπαρξη μιας γυναίκας στο ύπατο αξίωμα αλλάζει σταδιακά πεποιθήσεις, νοοτροπίες και στερεότυπα για τον ίδιο το λαό της χώρας αυτής. Και σταδιακά, ίσως στις επόμενες ή μεθεπόμενες εκλογές αυτό έχει ως αποτέλεσμα τόσο το να θέσουν υποψηφιότητα περισσότερες γυναίκες όσο και να εκλεγούν περισσότερες.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ. Σ’ ένα δεύτερο επίπεδο, η παρουσία ισχυρών και αρκετών γυναικών στην εξουσία οδηγεί στην υιοθέτηση νόμων που αφορούν κυρίως κοινωνικά θέματα, ζητήματα προστασίας ευάλωτων ομάδων και παιδιών, νόμων που δημιουργούν έναν πιο ισχυρό κοινωνικό ιστό. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, που φλερτάρουν τα τελευταία χρόνια με την πιθανότητα να εκλεγεί στην προεδρία ή στην αντιπροεδρία για πρώτη φορά γυναίκα, η θηλυκή παρουσία στο Κογκρέσο έχει οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές, κυρίως σε νόμους που αυξάνουν την άδεια ή την αποζημίωση της άδειας ή νόμους που προβλέπουν πιο αυστηρές ποινές για τη βία εις βάρος γυναικών. Μάλιστα στο Κογκρέσο οι γυναίκες μέλη προωθούν διπλάσιο αριθμό νομοσχεδίων σε σύγκριση με τους άνδρες συναδέλφους τους.

Η ύπαρξη περισσότερων και πιο ισχυρών γυναικών στην πολιτική ζωή μιας χώρας, οδηγεί και περισσότερες γυναίκες στις κάλπες. Για παράδειγμα στη Λιβερία, όπου η πρόεδρος Ελεν Τζονσον-Σιρλίφ έσπασε τα παραδοσιακά ταμπού, οι γυναίκες μέσα σε μια τετραετία έφθασαν να αποτελούν το 50% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Κάτι που σημαίνει μεγαλύτερη κοινωνική συμμετοχή, όχι μόνο στα ανώτατα κλιμάκια αλλά σε όλες τις βαθμίδες της πολιτικής ζωής και κυρίως στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Ενας κύκλος δημιουργείται, λοιπόν, από τη στιγμή που μια γυναίκα ανέλθει σε ύπατο αξίωμα. Ακόμα και εάν έχει κυρίως συμβολικό ρόλο, όπως στο δικό μας πολίτευμα, η ύπαρξη μιας γυναίκας στο προεδρικό μέγαρο θα αλλάξει κλισέ, θα δημιουργήσει κλίμα, θα προτρέψει γυναίκες να συμμετέχουν περισσότερο, θα οδηγήσει πιο πολλές γυναίκες στην πολιτική και θα διαμορφώσει νέες πεποιθήσεις στην κοινωνία μας. Δεν είναι λίγα. Και μπορεί να σημαίνουν πολλά περισσότερα.