Η μάσκα

Στο βιβλίο του Εντγκαρ Αλαν Πόε «Η Μάσκα του Κόκκινου Θανάτου», το βασίλειο του πρίγκιπα Πρόσπερο πλήττεται από μια τρομερή επιδημία που σκοτώνει τον μισό πληθυσμό. Ο πρίγκιπας μαζεύει τότε χίλιους φίλους του σε ένα απομονωμένο αβαείο γεμάτο με προμήθειες, τις οποίες προφανώς έχει κλέψει από τους αγρότες, και σφαλίζει τις πόρτες. Αυτοί θα σωθούν, η τύχη των άλλων είναι δικό τους πρόβλημα.

Το σύνθημα «ΜΕΝΩ ΣΠΙΤΙ», που δονεί την Ιταλία, σύντομα θα έρθει και στην Ελλάδα. Οσοι μπορούν να δουλεύουν από το σπίτι, και να αποφεύγουν χώρους με πολύ κόσμο, θα το κάνουν. Υπάρχει όμως μια κατηγορία εργαζομένων που δεν έχουν αυτή την πολυτέλεια. Που η φύση της δουλειάς τους είναι τέτοια, ώστε θα συνεχίσουν να την κάνουν όχι μόνο αγνοώντας τον κίνδυνο να εκτεθούν στον ιό, αλλά ακόμη κι αν παρουσιάσουν συμπτώματα οι ίδιοι. Είναι οι «Απαρατήρητοι», όπως τους χαρακτηρίζει η Αγγελική Σπανού στο ομώνυμο βιβλίο της (εκδ. ΠΟΛΙΣ). Είναι οι εργαζόμενοι της «gig economy», όπως λέγεται αυτή η νέα οικονομία που χαρακτηρίζεται από ευέλικτες και προσωρινές μορφές εργασίας. Είναι οι ντελιβεράδες που θα μας φέρνουν την πίτσα.

Στα συμβόλαια που έχουν υπογράψει, αναφέρονται ως «ανεξάρτητοι εργολάβοι». Καμιά σχέση: σηκώνουν όλο το κόστος και τους κινδύνους που έχει η διαχείριση μιας επιχείρησης, ενώ η εταιρεία για την οποία εργάζονται διατηρεί τον έλεγχο και τα περισσότερα κέρδη. Η αμερικανίδα δημοσιογράφος Εμιλι Γκεντελσμπέργκερ δούλεψε στην Amazon, στην Uber και στα McDonald’s για τις ανάγκες του βιβλίου της On the Clock. Αρρώστησε; Δικό της πρόβλημα. Κέρδιζε λιγότερα από τον κατώτατο μισθό; Δικό της πρόβλημα. Τι θα έκανε λοιπόν αν ξεσπούσε μια επιδημία, κολλούσε κάτι από έναν πελάτη και έπρεπε να πληρώσει το νοίκι σε δύο εβδομάδες; Θα πήγαινε για δουλειά.

Με άλλα λόγια, γράφει η Γκεντελσμπέργκερ στην Washington Post, τα κίνητρα της ευέλικτης και χαμηλά αμειβόμενης οικονομίας συγκλίνουν για να δημιουργήσουν τις ιδανικές συνθήκες διάδοσης μιας επιδημίας.

Υστερα από έξι μήνες απομόνωσης, ο πρίγκιπας αποφασίζει να κάνει ένα πάρτι μεταμφιεσμένων για να ανυψώσει το ηθικό των φίλων του. Ερχονται καλεσμένοι με ευφάνταστες μάσκες και στολές, έρχεται κι ένας που έχει ντυθεί θύμα του Κόκκινου Θανάτου. Είναι ματωμένος και σιωπηλός. Ο πρίγκιπας γίνεται έξαλλος, ορμάει να τον σκοτώσει με ένα σπαθί και τότε η στολή πέφτει κάτω, κενή. Ενας – ένας, με πρώτο τον Πρόσπερο, μολύνονται όλοι από την επιδημία. Στο τέλος, γράφει ο Πόε, «η κυριαρχία του Σκότους και της Σήψης και του Κόκκινου Θανάτου είναι απόλυτη».

Δεν θα φτάσουμε εκεί, φυσικά. Αρκεί να αντιμετωπίζουμε τις μεγάλες κρίσεις, είτε αφορούν την υγεία είτε την οικονομία, με κοινωνική συνείδηση και συλλογικό τρόπο. Γιατί όσο κι αν επιμένουμε ότι ένα πρόβλημα δεν μας αφορά, θα βρει τον τρόπο να μας διαψεύσει.