Λογοτεχνικές «προφητείες» για τις επιδημίες

Σύμφωνα με μία θεωρία συνωμοσίας που διαδίδεται στο Διαδίκτυο ο αμερικανός συγγραφέας Ντιν Κουντζ προέβλεψε την επιδημία του κορωνοϊού το 1981. Το διήγημά του «The Eyes of Darkness» κάνει αναφορά σε έναν φονικό ιό που ονομάζεται «Wuhan-400» και προοιωνίζεται τα δεινά της επαρχίας της Κίνας όπου εμφανίστηκε η νόσος Covid-19. Αλλά δεν υπάρχουν άλλες ομοιότητες με την πραγματικότητα: ο «Wuhan-400» περιγράφεται ότι είναι φονικός ιός με ποσοστό 100%, που αναπτύχθηκε σε εργαστήρια έξω από την πόλη ως το «τέλειο» βιολογικό όπλο.

Οι ιστορίες για την ασθένεια και τις επιδημίες εμφανίζονται στη λογοτεχνία από την «Ιλιάδα» του Ομήρου, όπου ο θυμωμένος θεός Απόλλωνας στέλνει με το βέλος του τον λοιμό στο στρατόπεδο των Αχαιών. Επτά αιώνες αργότερα η πανώλη πλήττει την Αθήνα του Περικλή αφανίζοντας το ένα τέταρτο του πληθυσμού και ο ιστορικός Θουκυδίδης αποδίδει την αιτία της επιδημίας στον Απόλλωνα, ο οποίος έδειξε την εύνοιά του με αυτόν τον τρόπο προς την αντίπαλη πόλη – κράτος, τη Σπάρτη. Η ερμηνεία του Θουκυδίδη δεν λαμβάνει υπόψη την απουσία συνθηκών υγιεινής στην υπερπληθυσμένη Αθήνα, πολιορκημένη από τον στρατό των Σπαρτιατών, οι οποίοι στρατοπεδεύουν ελεύθερα στην ύπαιθρο. Για τον ιστορικό, αιτία είναι ο θεός.

Από τότε μέχρι σήμερα η επιστήμη έχει εξελιχθεί. Κατανοούμε τις μεταδοτικές ασθένειες πολύ καλύτερα και έχουμε μεγαλύτερο οπλοστάσιο ιατρικής και υγιεινής για να την καταπολεμήσουμε. Αλλά σε ένα σημείο δεν έχουμε προχωρήσει καθόλου. Εχουμε ακόμα την τάση να βλέπουμε κάποιον άλλον παράγοντα να προκαλεί τις πανδημίες μας. Αυτή η διάμεση κατάσταση μέσω ενός άλλου παράγοντα είναι εμφανής σε πολλές φανταστικές επιδημίες που έχουν προκαλέσει στην ανθρωπότητα οι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας. Και στη θέση των θεών έχουμε τους εξωγήινους, όπως στην ανατριχιαστική τρομακτική και ευφυή ιστορία της Αλις Σέλντον «The Screwfly Solution» (1977), όπου μία νέα ασθένεια προκαλεί τους άνδρες να αρχίσουν να φονεύουν τις γυναίκες μαζικά. Μερικές φορές η μάστιγα των άλιεν είναι λιγότερο επιλεκτική. Στο «Out of Space» του Χ.Φ. Λάβκραφτ (1927), μια εξωγήινη λοίμωξη φθάνει μέσω μετεωρίτη, ερημώνει τη Γη και τρελαίνει τους ανθρώπους. Στο φιλμ «The Andromeda Strain» (1969) του Μάικλ Κράιτον η παγκόσμια μόλυνση πέφτει από το Διάστημα. Αυτό το μικρόβιο μεταλλάσσεται διαρκώς καθώς οι επιστήμονες της Γης προσπαθούν να το καταπολεμήσουν. Θα ήμασταν καταδικασμένοι αν ο μικροβιακός μηχανισμός στο τέλος της ιστορίας δεν μεταλλασσόταν σε μία καλοήθη μορφή. Στο φεμινιστικό αριστούργημα της Τζοάνα Ρας «The Female Man» (1975) ο ιός «Whileaway» κάνει φυλετική επιλογή εξαλείφοντας όλους τους άνδρες και δημιουργώντας μια ουτοπία για τις γυναίκες που έχουν επιζήσει και οι οποίες αναπαράγουν με παρθενογένεση ζώντας αρμονικά. Στο τέλος του μυθιστορήματος ο υπαινιγμός δείχνει πως η ανδροκτόνος μάστιγα κατασκευάστηκε από μία γυναίκα επιστήμονα . Σε αυτήν την περίπτωση μη δίνετε σημασία στο αντιβακτηριακό πλύσιμο των χεριών. Είναι η πατριαρχία που πρέπει να καθαρίσουμε.