Η ΕΕ έχει χάσει το ηθικό πλεονέκτημα

Η Τουρκία είχε μπει κατά το παρελθόν στον δρόμο της ένταξης στην ΕΕ. Οι απελπισμένοι πρόσφυγες που έχουν παγιδευτεί στα σύνορά της αντικατοπτρίζουν μία διαλυμένη σχέση. Η Τουρκία κυβερνάται σήμερα από τον χειρότερο δυνατό ιδεολογικό συνδυασμό – έναν υπερεθνικισμό ανάμεικτο με ισλαμισμό ανάμεικτο με λαϊκισμό ανάμεικτο με αυταρχισμό. Από την άλλη πλευρά, στις σχέσεις της με την Τουρκία και την προσέγγισή της στους πρόσφυγες, η ΕΕ έχει χάσει το ηθικό πλεονέκτημα. Ολα έχουν γίνει συναλλαγή, αντιπραγματισμός.

Η συμφωνία του 2016 ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Αγκυρα προέβλεπε, μεταξύ άλλων, τρία δισεκατομμύρια ευρώ, δικαίωμα ταξιδιών χωρίς θεώρηση για τους τούρκους πολίτες στην ΕΕ, την αναζωογόνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και έναν ανθρωπιστικό οδικό χάρτη που θα βοηθούσε τη μετεγκατάσταση μεγάλων αριθμών Σύρων. Σε ένα πρόσφατο tweet της, ωστόσο, η Κέιτι Πίρι, η εισηγήτρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία, που ασκούσε ανέκαθεν, και δικαίως, δριμεία κριτική για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία, κατήγγειλε την ΕΕ ότι δεν τήρησε τις δεσμεύσεις της. Μόλις 25.000 Σύροι έχουν μετεγκατασταθεί τα τελευταία τρία χρόνια ανά την ΕΕ. Υπάρχουν κοντά 3,5 εκατομμύρια πρόσφυγες στην Τουρκία.

Η ΕΕ οικοδομήθηκε πάνω σε αξίες. Φιλελεύθερες, δημοκρατικές, πλουραλιστικές και προοδευτικές αξίες. Τι μπορεί όμως να σημαίνει πλέον η Ευρώπη σε μία χώρα όπως η Τουρκία, όπου έχουν κλείσει 180 ΜΜΕ, όπου έχουν συλληφθεί περισσότεροι από 150 δημοσιογράφοι, όπου έχουν μηνυθεί, αποπεμφθεί ή δικαστεί περισσότεροι από 1.100 ακαδημαϊκοί επειδή υπέγραψαν ένα ψήφισμα ειρήνης; Τι σημαίνει η Ευρώπη σε μία χώρα όπου οι φόνοι γυναικών αυξήθηκαν κατά 1.400% μεταξύ 2002 και 2009, όπου βουλευτές προσπαθούν να μειώσουν τις ποινές που επιβάλλονται σε βιαστές ανήλικων κοριτσιών αρκεί να συμφωνήσουν να παντρευτούν τα θύματά τους;

H Ελίφ Σαφάκ είναι συγγραφέας και πολιτική επιστήμονας