Γιατί αγαπάμε {CR}τον Κώστα Βουτσά

Αγαπάμε, όχι αγαπήσαμε. Σε χρόνο ενεστώτα. Για όσο, τουλάχιστον, θα υπάρχουν οι ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου. Και τα βίντεο από τις εμφανίσεις του σε τηλεοπτικές εκπομπές, όταν έμπαινε στο πλατό – στα 80 του, στα 85 του χρόνια – υπό τους ήχους και με την κίνηση του «Φστ, μπόινγκ!». Κώστας Βουτσάς, ετών 89. Αλλά συγχρόνως και 29 (ή λίγο μεγαλύτερος) ως τσαχπίνης και καταφερτζής στο «Ο Θόδωρος και το δίκανο». Και 39 στο «Ο δασκαλάκος ήταν λεβεντιά», με τις πρώτες ρυτίδες γύρω από τα μάτια του. Κώστας Βουτσάς χωρίς ηλικία.

Στα δημοσιεύματα που ακολούθησαν τον θάνατό του επικράτησαν οι αναφορές ότι μας θύμιζε τη νιότη μας. Ο Βουτσάς όμως δεν μας θύμιζε ακριβώς τη νιότη μας. Ηταν η νιότη μας. Ετσι όπως, στις ώριμες πια ηλικίες μας, την κουβαλάμε εντός μας για να συμφιλιώνει το τώρα με αυτό που ήμασταν κάποτε. Μεγαλώσαμε μαζί του αλλά κι εκείνος μεγάλωνε μαζί μας. Ο χρωστήρας του χρόνου έβαφε τα χαρακτηριστικά του αλλά ξαφνικά, σε ένα ζάπινγκ, πέφταμε πάνω στη φιγούρα του έξαλλου νεανία με τη μαρινιέρα από το «Κορίτσια για φίλημα». Και οι δύο αυτές εικόνες γίνονταν ένα πράγμα. Μία συμπυκνωμένη συνέχεια. Που μας εξοικείωνε με την ιδέα ότι αφού γερνάει ο Βουτσάς, όλοι θα γεράσουμε.

Πρόσωπο οικείο, ρόλοι ανθρώπων της διπλανής πόρτας. Ηταν σαν τον ξάδελφο ή τον θείο που όλοι θα θέλαμε να έχουμε. Οχι σαν τον αδελφό ή τον πατέρα. Οι πρώτου βαθμού συγγένειες είναι συχνά ασφυκτικές. Τον Βουτσά θα τον προτιμούσαμε σε χαλαρές αποστάσεις, από αυτές που αφήνουν περιθώρια για σκανταλιές και μικροσυνωμοσίες. Δεν ήταν ποτέ πρότυπο, δεν υπήρξε είδωλο για τους θεατές του. Ηταν όμως «σύμμαχός» τους. Μια λεπτή, πολύτιμη σχέση μεταξύ σταρ και κοινού που όσοι είναι σε αυτήν τη δουλειά ξέρουν πολύ καλά την αξία της.

Δεν ενσάρκωσε ρόλους, ήταν οι ρόλοι του. «Παιδί» των μπουλουκιών και του «νούτικο» (ο αυτοσχεδιασμός των παλιών θεατρίνων που έπαιζαν χωρίς κείμενο) επένδυε στις ερμηνείες του κομμάτια του εαυτού του. Ανατρέποντας τη συνθήκη ότι οι κωμικοί ηθοποιοί είναι, στην ιδιωτική τους ζωή, μελαγχολικοί τύποι ο Βουτσάς και εκτός σκηνής ή οθόνης, ήταν ένας άνθρωπος που σκορπούσε το γέλιο. Τον θυμάμαι ακόμη και μέχρι πριν από λίγο καιρό (είχαμε το ίδιο στέκι) να παριστάνει, με γκριμάτσες και γρυλισμούς, την αριθμομηχανή όπως στο «Για ποιον χτυπά η κουδούνα». Ή να λέει εκείνο το «Αντε τώρα να ρημαδοφάμε» όπως στη «Χαρτοπαίχτρα».

Γι’ αυτά – και για άλλα που δεν χωράνε σε τούτο το κείμενο – αγαπάμε τον Κώστα Βουτσά. Γιατί ήταν αλαφροΐσκιωτος. Γιατί δεν προσπάθησε ποτέ να μας αποδείξει κάτι. Γιατί υπήρχε εκεί για να μας θυμίζει ότι η ζωή είναι ωραία. Και όταν έμαθα τον θάνατό του, θυμήθηκα αυτό που είχε πει η Μαλβίνα για τη Βουγιουκλάκη. Ε, αντίστοιχα, αφού πέθανε ο Βουτσάς, όλοι θα πεθάνουμε. Πώς όμως καταφέρνει ο μπαγάσας αυτό να το κάνει παρηγόρια;