Θα προσβληθούμε – και λοιπόν;

O καθηγητής επιδημιολογίας του Χάρβαρντ Μαρκ Λίπσιτς ήταν πολύ προσεκτικός στη συνέντευξη που έδωσε στο Atlantic. Κάθε τόσο σταματούσε, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά με τους καθηγητές, κι έλεγε «να το πω διαφορετικά». Στο συμπέρασμά του, όμως, ήταν σαφής: «Το πιθανότερο αποτέλεσμα, κατά την άποψή μου, είναι ότι η ασθένεια δεν θα καταστεί δυνατό να περιοριστεί».

Ο λόγος είναι απλός: η πορεία μιας επιδημίας καθορίζεται από μια μεταβλητή που λέγεται ρυθμός αναπαραγωγής (R) και αφορά τον αριθμό των κρουσμάτων που προκαλεί κάθε νέο κρούσμα. Από τη στιγμή λοιπόν που μπορεί κάποιος να μεταδώσει τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 χωρίς καν να αισθάνεται τόσο άσχημα ώστε να μην πάει στη δουλειά, κάθε προσπάθεια να συγκρατηθεί η εξάπλωσή του μοιάζει καταδικασμένη σε αποτυχία. Ο δρ. Λίπσιτς προβλέπει λοιπόν ότι μέσα στους 12 επόμενους μήνες θα προσβληθεί το 40% με 70% των κατοίκων του πλανήτη. Οπως σπεύδει να προσθέσει όμως, δεν θα παρουσιάσουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι σοβαρά συμπτώματα. Πολλοί θα περάσουν την ασθένεια ελαφριά, ή και χωρίς καθόλου συμπτώματα. Είναι όπως με τη γρίπη, που μπορεί να είναι απειλητική για τους ανθρώπους μεγάλης ηλικίας ή με χρόνιες παθήσεις, αλλά για τους περισσότερους δεν απαιτεί καν ιατρική φροντίδα.

Δυστυχώς είναι πολύ νωρίς για ασφαλείς εκτιμήσεις. Δεν γνωρίζουμε καν αν η ύφεση που έχει σημειωθεί στην Κίνα λόγω των εξαιρετικά αυστηρών περιοριστικών μέτρων που ελήφθησαν είναι κάτι παροδικό ή μόνιμο. Οι περισσότεροι επιδημιολόγοι, πάντως, συμφωνούν ότι βρισκόμαστε μπροστά σε έναν πέμπτο «ενδημικό» κορωνοϊό. Στις τέσσερις προηγούμενες περιπτώσεις, η ανοσία που εμφάνισε ο πληθυσμός ήταν περιορισμένη. Αν λοιπόν η επιδημία εξακολουθήσει να έχει τα σημερινά χαρακτηριστικά, η γνωστή μας «περίοδος κρυολογήματος και γρίπης» θα γίνει «περίοδος κρυολογήματος, γρίπης και COVID-19».

Αντίθετα με τη γρίπη των πτηνών (Η5Ν1), που είχε ποσοστό θνησιμότητας 60%, η επιδημία που μπήκε στη ζωή μας τον τελευταίο καιρό φαίνεται πως σκοτώνει κατά μέσο όρο ένα ποσοστό 2% με 2,5% όσων προσβληθούν. Ομως αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί την επιστημονική κοινότητα. Γιατί από τη γρίπη των πτηνών έχουν πεθάνει τα τελευταία δεκαεπτά χρόνια σε όλο τον κόσμο μόλις 455 άτομα, ενώ από τη συνήθη γρίπη (που έχει ποσοστό θνησιμότητας κάτω από 0,1%) χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι.

Tα συμπεράσματα από όλες αυτές τις παρατηρήσεις δεν είναι πολύ ασφαλέστερα από τις προβλέψεις. Είναι βέβαιο ότι θα πληγούν οι πιο ευάλωτες κατηγορίες του πληθυσμού (ασθενείς, ηλικιωμένοι, μετανάστες), όπως και ότι θα δοκιμαστούν περισσότερο τα συστήματα υγείας των φτωχότερων χωρών. Εν τέλει, όμως, ο κορωνοϊός είναι κάτι που αφορά όλους μας. Οχι μόνο επειδή είναι πιθανό να ανήκουμε στο 40-70% που ενδεχομένως θα προσβληθεί. Αλλά και επειδή για τον επόμενο χρόνο, μέχρι να παρασκευαστεί το εμβόλιο, οφείλουμε να συμβάλουμε στην αποτροπή του πανικού.