Ο λαϊκός ήρωας {LF}της κωμωδίας

Χαρούμενο παιδί, προσωποποίηση της ευτυχίας, λάμψη στο βλέμμα, καλοσύνη στην καρδιά, αιώνια νιότη, διαρκής εφηβεία. Ολα κατάφερε να τα περάσει στην ερμηνεία του, αφήνοντας το δικό του ίχνος στο κινηματογραφικό πανί και στις θεατρικές σκηνές. Ο Κώστας Βουτσάς άφησε χθες την τελευταία του πνοή στο νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν τις τελευταίες 20 ημέρες. Απόλαυσε ζωή πυκνής καλλιτεχνικής δημιουργίας, έντασης και ευτυχίας.

Γεννήθηκε ως Κωνσταντίνος Σαββόπουλος τον Δεκέμβριο του 1931 στην Αθήνα. Καταγόταν από προσφυγική οικογένεια, η οποία μετοίκησε στη Θεσσαλονίκη από τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης – σήμερα ανήκουν στο έδαφος της Τουρκίας. Αναγκάστηκε να δουλέψει σκληρά από μικρό παιδί για να βοηθήσει την οικογένειά του και τον πατέρα του που πάλευε για την επιβίωση ως εργάτης στην οδοποιία. Στην Κατοχή, μαζί με άλλα «Αετόπουλα» της ΕΠΟΝ, ο Κώστας Βουτσάς μοίραζε προκηρύξεις στους κινηματογράφους.

Η επιθυμία να γίνει ηθοποιός ρίζωσε από μικρή ηλικία. Οταν ξεκαθαρίστηκε μέσα του ο επαγγελματικός προσανατολισμός του, γράφτηκε στη Δραματική Σχολή του Μακεδονικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Εκεί εμφανίστηκε στη θεατρική σκηνή για πρώτη φορά με τοπικούς και στη συνέχεια με περιοδεύοντες θιάσους. Την είσοδό του στο σινεμά την οφείλει στον Γιώργο Λαζαρίδη που του έδωσε έναν ρόλο το 1953 στην κωμωδία «Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται».

Κινηματογράφος. Ερχεται στην Αθήνα, όπου εγκαταστάθηκε οριστικά στο τέλος της δεκαετίας του ’50. Η σταρ της εποχής Καλή Καλό τού πρότεινε να εμφανιστεί μαζί της στο θέατρο Περοκέ. Το νήμα τής πορείας του Κώστα Βουτσά αναλαμβάνει να ξετυλίξει ο Αλέκος Σακελλάριος, ο οποίος του έδωσε έναν μικρό ρόλο στην ταινία του «Η κυρά μας η μαμή» (1958). Ηταν το εισιτήριο για να ενταχθεί στη Φίνος Φιλμ. Η καταξίωση έρχεται τρία χρόνια αργότερα με τη συμμετοχή του στις ταινίες «Η Αλίκη στο Ναυτικό» του Αλέκου Σακελλάριου και «Ο σκληρός άνδρας» του Γιάννη Δαλιανίδη. Επειτα από αυτόν τον κωμικό ρόλο τον εμπιστεύτηκε στη δραματική ταινία «Ο κατήφορος», που βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες στο τέλος της ίδιας χρονιάς. Το φιλμ σημείωσε τεράστια εισπρακτική επιτυχία, εκτόξευσε την πορεία της Ζωής Λάσκαρη, του Νίκου Κούρκουλου, φυσικά του Κώστα Βουτσά και εδραίωσε τον Γιάννη Δαλιανίδη ως έναν από τους εμπορικότερους σκηνοθέτες του ελληνικού σινεμά.

Η συνέχεια της διαδρομής του Κώστα Βουτσά γράφεται μέσα από πολλές κωμωδίες, όπου ξεχώρισε για την ιδιαίτερη ερμηνεία του. Μερικές από τις ατάκες του επαναλαμβάνονται ακόμη σήμερα: «Εχω και κότερο, πάμε μια βόλτα;», «Κααατίνα, σαλαμάκι», «Φσσστ, μπόινγκ!», «Αψού, γείτσες!». Η χειμαρρώδης ερμηνεία του, ο αυθορμητισμός του, οι φάπες του στον Σωτήρη Τζεβελέκο και τον Αλέκο Τζανετάκο έφτιαξαν σχολή. Τεμπέλης γιος στη «Χαρτοπαίχτρα», μικροαστός στο «Ανθρωπάκι», νιόπαντρος στη «Νύχτα γάμου», λαϊκός ποδοσφαιριστής στο «Μια κυρία στα μπουζούκια», μικροαπατεώνας στον «Γόη», γιαλαντζί Αραβας στο «Ξυπόλητος πρίγκηψ», Ράμογλου με κότερο στο «Κορίτσια για φίλημα».

Ο Κώστας Βουτσάς δεν έμεινε έξω από την επέλαση των βιντεοταινιών τη δεκαετία του ’80. Εκανε όμως και το πέρασμά του από τον νέο ελληνικό κινηματογράφο. Αναμετρήθηκε σε ταινίες του σκηνοθέτη Βασίλη Βαφέα, με πιο απαιτητικούς ρόλους. Τιμήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης το 1984 για την ερμηνεία του μικροαστού λογιστή στο φιλμ του Βαφέα «Ο έρωτας του Οδυσσέα». Η ταινία το 1985 εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Δεκαπενθήμερο Σκηνοθετών του Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών, ενώ έναν χρόνο μετά προβλήθηκε από την ΕΡΤ ως μίνι σειρά.

ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. Στη μικρή οθόνη εμφανίστηκε το 1973 για πρώτη φορά στο σίριαλ του Κώστα Πρετεντέρη «Ονειροπαρμένος» (ΕΡΤ), στο «Ημερολόγιο ενός θυρωρού» (ΥΕΝΕΔ, 1979) και στη σειρά «Ο Ανδροκλής και τα λιοντάρια του» (ΕΡΤ, 1985). Στο θέατρο πρωταγωνίστησε σε κωμωδίες του Νίκου Τσιφόρου («Αγάπη μου παλιόγρια» – που γυρίστηκε και ταινία με τον ίδιο και την Ξένια Καλογεροπούλου -, «Οι απάνω και οι κάτω»), του Κώστα Πρετεντέρη («Ο νονός μου ο διάβολος», «Ο καπετάν Κώστας στο Πόρτο – Λιμπερτά»), του Ασημάκη Γιαλαμά (Μπαμπά, ποιος είναι ο μπαμπάς μου;»), αλλά και σε έργα των Μολιέρου («Ο αρχοντοχωριάτης») και Ντάριο Φο («Οποιος κλέβει ένα πόδι κερδίζει στην αγάπη»). Ο Κώστας Βουτσάς έπαιξε, επίσης, σε κωμωδίες του Αριστοφάνη («Θεσμοφοριάζουσες», «Σφήκες», «Ορνιθες») με μεγάλη επιτυχία στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.

Αγαπούσε τις γυναίκες, τις θαύμαζε. Εχει παντρευτεί τέσσερις φορές: με την ηθοποιό και χορεύτρια Ερρικα Μπρόγιερ, με την οποία απέκτησε μία κόρη, τη Σάντρα. Ο δεύτερος γάμος με την επιχειρηματία Θεανώ Παπασπύρου τού έδωσε δύο κόρες, τη Θεοδώρα και τη Νικολέτα. Η τρίτη φορά που ανέβηκε τα σκαλιά της εκκλησίας ήταν με την ηθοποιό Εύη Καραγιάννη και η τέταρτη με την επίσης ηθοποιό Αλίκη Κατσαβού, με την οποία έχει αποκτήσει έναν γιο, τον Φοίβο.

ΞΕΝΙΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ

«Δεν τον έχω δει ποτέ κατσούφη»

Συναντηθήκαμε στην πρώτη ταινία που κάναμε «Η κυρά μας η μαμή» στην οποία ήταν κομπάρσος. Παίξαμε στη σκηνή που ήμασταν μια μεγάλη παρέα και κάναμε μπάνιο στη θάλασσα. Νόμιζα ότι ήταν πιο μικρός και ούτε καν ηθοποιός. Επειτα συναντηθήκαμε σε πάρα πολλές ταινίες και διασκεδάσαμε πολύ. Υπάρχει όμως μια ταινία που τη χαρήκαμε όλοι, ήταν η «Αγάπη μου παλιόγρια». Τη θυμάμαι έντονα γιατί ήταν δύσκολη περίοδος για μένα επειδή μόλις είχα κάνει μια αποβολή και ήμουν σε κακό χάλι. Είχα ζοριστεί, αλλά ήταν τόσο κεφάτος ο Κώστας και γλυκός, που με βοήθησε να το ξεπεράσω. Γυρίσαμε την ταινία σε δεκαπέντε μέρες. Ηταν πάντα γελαστός. Δεν τον έχω δει ποτέ κατσούφη είτε στο γύρισμα είτε στο πλατό. Μου έκανε εντύπωση το κέφι που είχε πάντα, και ευγενικός. Το μάτι του έλαμπε από χαρά και ευτυχία. Ηταν η προσωποποίηση της ευτυχίας. Είχε ένα έμφυτο ταλέντο. Ανήκε σε εκείνους του ηθοποιούς οι οποίοι όταν γύριζαν ένα πλάνο, το πρώτο τους μπορεί να ήταν και το καλύτερο. Είχε αυτό το αυθόρμητο, το δικό του στυλ, το απολύτως ζωντανό.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

«Εχουμε ζήσει 60 χρόνια μαζί»

Με τον Κώστα έχουμε ζήσει μια ζωή ολόκληρη. Πρώτη φορά συναντηθήκαμε το 1963 όταν κάναμε την ταινία «Ο φίλος μου ο Λευτεράκης». Εν συνεχεία παίξαμε στο Μετροπόλιταν σε ένα μιούζικαλ των Γκούφα – Ανδρεόπουλου, το οποίο δεν είχε πάει τόσο καλά. Εκτοτε τον συνάντησα σε δεκαπέντε επιθεωρήσεις και πριν έξι χρόνια κάναμε περιοδεία με το έργο των Γιώργου Βάλαρη και Στέλιου Παπαδόπουλου «Το μήλο». Τελευταία φορά που τον είδα ήταν στην πρεμιέρα της «Γυναίκας από την Πάτρα». Θυμάμαι ότι ήταν ένας άνθρωπος που δεν ήξερε τη λέξη μελαγχολία, στενοχώρια. Ηταν έξω καρδιά και απέφευγε κάθε κακή είδηση. Είχε δίψα για ζωή, πάντα γελαστός, δείγμα ότι ήταν καλός άνθρωπος. Ο Κώστας ήταν μεγαλόκαρδος και είχε βοηθήσει πολύ κόσμο. Είχε δώσει όλη του την ψυχή στο να μοιράζει το γέλιο. Ως ηθοποιός διέθετε ένα προσόν που εγώ δεν το είχα. Πίστευε ότι για να γίνεις αγαπητός στον κόσμο πρέπει να φτιάξεις έναν γνωστό τύπο. Να λένε, π.χ., «πάμε να δούμε τον Κώστα που κάνει εκείνο ή το άλλο». Ηταν η σωστή νοοτροπία τότε. Εγώ είχα βγει από το Θέατρο Τέχνης με τη σαφή ερμηνευτική οδηγία ότι κάθε ρόλος πρέπει να είναι διαφορετικός από τον άλλο. Μου έλεγε: «Αν δεν τυποποιηθείς, δεν θα τα πας καλά». Και πράγματι εκείνη την εποχή δεν είχα πάει καθόλου καλά. Ο Κώστας κράτησε τον τύπο του ζωηρού, του γελαστού, του αιώνιου εφήβου. Για μένα ο Κώστας θα υπάρχει πάντα στην καρδιά μου και στις αναμνήσεις μου. Εχουμε ζήσει 60 χρόνια μαζί.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΕΣΣΑΛΑΣ

«Τιμούσε και την Επίδαυρο»

Για μένα δεν ήταν μόνο συνεργάτης. Ηταν φίλος και οικογένεια. Είχαμε πάει μαζί στην Επίδαυρο το 1987 με τις «Σφήκες» του Αριστοφάνη και το 1991 με τους «Ορνιθες» σε μουσική Θόδωρου Αντωνίου. Είχαν προηγηθεί το 1985 οι «Θεσμοφοριάζουσες» που παίξαμε στον Λυκαβηττό και αργότερα στο Ηρώδειο σε μουσική Θάνου Μικρούτσικου – σκηνογράφος και ενδυματολόγος ήταν ο Αλέκος Φασιανός. Ο Κώστας νομίζω ότι είχε το δικαίωμα από τον Αριστοφάνη – επιτρέψτε μου να το πω αυτό – αυτό που κάνει να μην είναι χυδαίο και φθηνό. Είχε σκέψη και τιμούσε και τον χώρο της Επιδαύρου. Ηταν αυθόρμητος και είχε την ικανότητα να μιλάει με τα κείμενα. Μπορούσε να βάζει σε κείμενα του Αριστοφάνη δικές του προσθήκες να μοιάζουν ότι ήταν πάντα εκεί γραμμένα. Η επικαιρότητα του Αριστοφάνη γινόταν πιο σύγχρονη με όσα συμπλήρωνε ο Κώστας με τον αυθορμητισμό του, την αλήθεια του και την επικοινωνία του με τον κόσμο χωρίς χυδαιότητα. Από τότε τον αγάπησα πολύ.

ΜΙΜΗ ΝΤΕΝΙΣΗ

«Σε περιμένω {LF}να κάνουμε {LF}την ταινία»

Συνεργαζόμασταν δέκα χρόνια. Παίζαμε το «Ανθος του κάκτου», έπειτα είχαμε την προετοιμασία της «Σμύρνης» στην οποία παίξαμε τρία χρόνια και τώρα ετοιμαζόμασταν να αρχίσουμε την ταινία. Ημασταν οικογένεια. Ημουν η τελευταία που τον είδε στο νοσοκομείο. Μπήκα στην εντατική όπου ήταν διασωληνωμένος και του είπα: «Κώστα αν με ακούς θέλω ν’ ανοίξεις τα μάτια σου για να το δω, γιατί σε περιμένω να κάνουμε την ταινία. Δεν γίνεται να είσαι άλλο στο κρεβάτι». Ανοιξε τα μάτια του και χειροκροτήσαμε με την κόρη του. Οσο παίζαμε τη Σμύρνη κάθε βράδυ για τρία χρόνια και ενώ είχε τελειώσει ο ρόλος του ξανά έκλαιγε εκτός σκηνής. Μου έλεγε «Αχ Μιμή τι μου έχεις κάνει με αυτό το έργο! Μου άνοιξες πληγές και τώρα προσπαθούμε να τις κλείσουμε». Θυμόταν τα παιδικά του χρόνια – ήταν παιδί προσφύγων -, αυτά που άκουγε στη μεγάλη φτώχεια που πέρασε. Είχαμε ζήσει συγκλονιστικές στιγμές. Θυμάμαι επίσης πώς αντιμετώπιζε το θέατρο. Είχαμε πάει στη Θεσσαλονίκη και ο Κώστας είχε 38 πυρετό. Του είχα πει να «μην έρθεις στην παράσταση κάτσε να ξεκουραστείς. Θα έρχεσαι στην πρώτη σκηνή και μετά θα λέω εγώ τα λόγια σου». Και μου απάντησε: «Τι λες; Να πιστεύει ο κόσμος ότι ο Βουτσάς πληρώνεται τσάμπα;».