Φόβος από {LF}το παρελθόν

Ας μιλήσουμε με αριθμούς. Τα κρούσματα του κορωνοϊού στην Κίνα έχουν ξεπεράσει ήδη τις 80.000. Οι νεκροί τις 2.500. Μιλάμε δηλαδή για ένα ποσοστό θνησιμότητας 3% περίπου. Για να το δούμε συγκριτικά, οι κακοήθειες, για παράδειγμα, παρουσιάζουν πολύ υψηλότερα ποσοστά. Ενώ οι θάνατοι από άλλου είδους λοιμώξεις όπως οι πνευμονίες, οι εγκεφαλίτιδες, οι μηνιγγίτιδες, κινούνται περίπου στα ίδια επίπεδα. Ας το δούμε και αλλιώς. Αναλογικά με τους πληθυσμούς των δύο χωρών, οι νεκροί από γρίπη φέτος στη Ελλάδα, είναι σχεδόν τετραπλάσιοι από τα θύματα του κορωνοϊού στην Κίνα. Ας πάμε τώρα στην Ιταλία που έφερε τον κορωνοϊό στο κατώφλι του δικού μας σπιτιού. Τα εφτά, μέχρι χθες το βράδυ, θύματα ανήκουν όλα σε ομάδες υψηλού κινδύνου είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω χρόνιων παθήσεων. Μήπως λοιπόν είναι κάπως αδικαιολόγητος, λίγο υπερβολικός αυτός ο πανικός, αυτός ο τρόμος πάνω από τη Γη;

Η «καραντίνα»

Οχι, δεν είναι. Διότι, κατά κανόνα, οι άνθρωποι δεν φοβόμαστε αυτόν καθαυτόν τον κίνδυνο αλλά τις προβολές του. Και, στην προκειμένη περίπτωση, αυτές οι προβολές μας γυρίζουν πολύ πίσω και μας πάνε πολύ βαθιά όχι μόνο στον χρόνο αλλά και στα μύχια της ψυχής μας. Ανασύρουν λέξεις που χρησιμοποιήσουμε πλέον μόνο μεταφορικά όπως η «καραντίνα» (αναφέρεται στις σαράντα ημέρες που έπρεπε να μείνει ένας άρρωστος σε απομόνωση). Οι κραυγές των ανθρώπων πάνω από την ερημωμένη Ουχάν, οι ασθενείς που τους τραβάνε, σέρνοντάς τους, έξω από τα σπίτια τους μοιάζουν με αναφορές σε έναν Νεομεσαίωνα. Και αν ο εξωτισμός αυτών των σκηνών ήταν κάπως καθησυχαστικός για «εμάς του Ευρωπαίους», τα πλάνα από τη «νεκρή ζώνη» της via Monte Napoleone στο Μιλάνο και οι ακυρώσεις σημαντικών εκδηλώσεων στην Ιταλία (με ανυπολόγιστες ακόμη οικονομικές συνέπειες) μας φέρνουν στον νου κείμενα για την πανούκλα του 14^ου αιώνα, για εξιλαστήριες τελετές, για ανθρώπους που αυτομαστιγώνονταν για να διώξουν την αμαρτία και περιγραφές από το Δεκαήμερο του Βοκάκιου. Ολα αυτά που αφήσαμε πίσω όταν ο πολιτισμός μας άνοιξε τον βηματισμό του.

Ο πολιτισμός μας

Βεβαίως και δεν εννοώ ότι θα ζήσουμε ανάλογες καταστάσεις. Θεωρώ ότι το σύστημα υγείας του δυτικού κόσμου μπορεί να αντιμετωπίσει μια επιδημία – για τον πανικό, ειδικά στη χώρα μας, δεν είμαι και τόσο σίγουρη. Ωστόσο, αυτός ο περίφημος πολιτισμός μας δεν είναι βασιλόπιτα μοιρασμένη σε ίσα κομμάτια. Κανείς από εμάς δεν θέλει να φαντασθεί τι θα γίνει αν ο κορωνοϊός «χτυπήσει» την Αφρική. Ισως τότε συνειδητοποιήσουμε τη σχετικότητα του Μεσαίωνα.