Καλώς ήρθατε στο ΕΜΣΤ!

«Επιτέλους!». Αυτή ήταν η λέξη που βρισκόταν στα χείλη των περισσοτέρων από όσους βρέθηκαν χθες το μεσημέρι στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην ανεπίσημη πρώτη του μουσείου που δικαίως έχει αποκτήσει το προσωνύμιο «Γεφύρι της Αρτας». Το αλλοτινό «κουφάρι» του πρώην εργοστασίου Φιξ που εξακολουθεί ακόμη και αυτή τη στιγμή να μην ανήκει στον φορέα που στεγάζει αλλά στην Αττικό Μετρό (επίκειται η μεταβίβαση), 16 χρόνια μετά τα προγραμματισμένα εγκαίνιά του ως Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, τη θητεία 14 υπουργών Πολιτισμού, δύο έκπτωτες διευθύντριες, τρεις διαφορετικούς χώρους στέγασης, αμέτρητες νομικές εμπλοκές, μία παραλίγο χαμένη δωρεά 3 εκατ. ευρώ και με μεταβατική διοίκηση, υποδέχτηκε τους πρώτους του επισκέπτες – μαθητές από σχολείο της Πλάκας, δημοσιογράφους και ανθρώπους της τέχνης – στα τρίτα (ή τέταρτα;) κατά σειρά εγκαίνιά του. Αυτή τη φορά οριστικά, καθώς για πρώτη φορά είναι στη θέση της η μόνιμη συλλογή – 172 έργα 78 ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών από τα συνολικά 1.300 που έχει στην κατοχή του το ΕΜΣΤ -, αλλά όχι επίσημα, καθώς αυτά θα πραγματοποιηθούν πριν από το Πάσχα. Μέχρι τότε θα έχει τοποθετηθεί και ο νέος διευθυντής με διετή θητεία, ενώ μέσα στο 2020 θα προκηρυχθεί η θέση με διεθνή διαγωνισμό σε αντίθεση με την υπό σύσταση θέση του διοικητικού διευθυντή, ο οποίος θα διοριστεί.

Ολα έμοιαζαν να είναι στη θέση τους στο κόστους 44,6 εκατ. ευρώ μουσείο. Από τους υπαλλήλους στην υποδοχή έως το pop up καφέ που θα λειτουργεί στο ισόγειο, μέχρι ο ανάδοχος που βγήκε από τον σχετικό διαγωνισμό να εγκατασταθεί στο καφέ και το εστιατόριο του μουσείου. Κι από τον κατάλογο που κατάφερε να φτάσει με μικρή καθυστέρηση στα χέρια των πρώτων επισκεπτών ως το πωλητήριο που διαθέτει από τσάντες και ομπρέλες με το λογότυπο του ΕΜΣΤ έως ακουστικά και μεταλλικά καλαμάκια.

Πάνω από την είσοδο μας καλωσορίζει ένα έργο του Νίκου Αλεξίου. Η διαδρομή μπορεί να ξεκινά από τον δεύτερο όροφο του λευκού και ευρύχωρου κτιρίου – στο υπόγειο έχει εγκατασταθεί το χρονολόγιο της πολύπαθης ιστορίας του ΕΜΣΤ από το 2000 έως σήμερα -, ωστόσο έργα δεν λείπουν κι από χώρους που δεν έχουν αμιγώς εκθεσιακό χαρακτήρα, όπως το κλιμακοστάσιο, όπου μπορεί να δει κάποιος από μικρογλυπτά του Μαρκ Χατζηπατέρα ως τα «μπετονένια» μαξιλάρια του Ανδρέα Αγγελιδάκη.

Επί της υποδοχής στον δεύτερο όροφο – στο μεσοπάτωμα και στον πρώτο φιλοξενούνται εκπαιδευτικά προγράμματα και βιβλιοθήκη – ο εκ των πρωτεργατών της ανανέωσης του εικαστικού λεξιλογίου της ελληνικής μεταπολεμικής τέχνης Νίκος Κεσσανλής με τους (ζωγραφικούς) «Τοίχους» του και η εγκατάσταση της Μόνας Χατούμ με παλιά αντικείμενα που βρήκε εγκαταλελειμμένα στο εργοστάσιο Φιξ προϊδεάζουν για τη δυστοπική εικόνα που δημιουργούν «Η επιστροφή της Ακρόπολης» του Κέντελ Γκιρς με τα αγκαθωτά συρματοπλέγματα και ο διάδρομος με τις κραυγές και τα βογκητά που ακούγονται από την εγκατάσταση του Μάκη Φάρου. Για να ακολουθήσουν το εμβληματικό «Κουτσό» του Βλάση Κανιάρη, η «Φρίζα» του Χρόνη Μπότσογλου, το διάτρητο σπίτι με τις φιγούρες που το συνθέτουν – το «Mappemonde» – του Γιώργου Λάππα.

Στον τρίτο όροφο, η «Σχεδία» – από τις σημαντικές στιγμές του μετρ της βιντεοτέχνης Μπιλ Βιόλα -, τα τρία τελάρα με τις κορδέλες περιτυλίγματος του Παύλου, απέναντι στην εγκατάσταση του Κώστα Βαρώτσου. Ο λαβύρινθος με καθρέφτες του Λουκά Σαμαρά (μπορείτε να πατήσετε πάνω χωρίς παπούτσια) έρχεται σε αντίθεση με τα σκοτεινά ταμπλό του Κώστα Τσόκλη, ο γυναικείος κόσμος της Σιρίν Νεσάτ μέσα από την τριπλή βιντεοπροβολή «Μάχντοχτ» συναντά το «Επιτοίχιο» – έναν άνδρα που μοιάζει να πυροβολείται από έναν προβολέα – του Γκάρι Χιλ, ενώ στο project room περιμένει τους επισκέπτες μια έκπληξη: το ωραιότερο έργο ίσως που είδαμε στην τελευταία Μπιενάλε της Βενετίας, της Λαρίσα Σανσούρ, το ασπρόμαυρο δικάναλο βίντεο «In Vitro» που καταπιάνεται με το βάρος της νοσταλγίας και του παρελθόντος. Το έργο θα παραμείνει στο ΕΜΣΤ για τέσσερις μήνες και εν συνεχεία θα μεταφερθεί στο ΜΟΜus της Θεσσαλονίκης.

Στον τελευταίο όροφο, τα «Ιστία» της Μπίας Ντάβου και τα «Κυκλαδικά βιβλία» της Χρύσας συνυπάρχουν με τις κρεμασμένες μεταξοτυπίες σε μια απλώστρα της Νίκης Καναγκίνη αλλά και «Το πλοίο της ζωής μου» του Ιλία Καμπακόφ που μας αποχαιρετά από την πρώτη αυτή παρουσίαση του ΕΜΣΤ, το οποίο στήθηκε βάσει της μουσειολογικής μελέτης της τέως διευθύντριας του μουσείου Κατερίνας Κοσκινά (αντικατέστησε εκείνη της ιδρυτικής διευθύντριας Αννας Καφέτση) που εφαρμόστηκε από την προσωρινή διοίκηση των Δημήτρη Αντωνακάκη και Συραγούς Τσιάρα.