«Ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;»

Θα πρέπει να ήταν η δεκαετία του ’90. Τότε μαινόταν η σύγκρουση Βαρδινογιάννη και Κόκκαλη. Είχα ρωτήσει λοιπόν τον Χρήστο Λαμπράκη αν θεωρούσε ότι η σύγκρουση αυτή μπορούσε να βλάψει την κυβέρνηση.

– Γιατί να την βλάψει; Οσο τσακώνονται μεταξύ τους τα διάφορα συμφέροντα, η κυβέρνηση δεν έχει κανένα πρόβλημα. Πρόβλημα θα έχει αν ενωθούν εναντίον της!

Ηταν μια σοφή παρατήρηση από έναν άνθρωπο που ήξερε το παιχνίδι της εξουσίας σαν την τσέπη του.

Η απορία «Ποιος κυβερνά αυτό τον τόπο;» ή (κατά μία άλλη εκδοχή…) «Ποιος επιτέλους κυβερνά αυτή τη χώρα;» αποδίδεται στον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Τοποθετείται περίπου στο 1963, μετά τη δολοφονία Λαμπράκη.

Το είπε; Δεν το είπε; Κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα. Συνήθως οι «μεγάλες φράσεις» του Καραμανλή ήταν μάλλον δημιουργήματα του καραμανλικού περιβάλλοντος, χωρίς αυτό να σημαίνει φυσικά ότι τις έβγαζαν από το μυαλό τους.

Προσωπικά είχα δύο φορές την ευκαιρία να τον ρωτήσω αν το είπε και πώς το είπε, αλλά δυσκολεύομαι να καταλάβω τι μου απάντησε. Μάλλον ότι αυτό ήταν το γενικότερο νόημα των πραγμάτων κι ότι (όπως πάντα) είχε δίκιο.

Μεταξύ μας, άνευ σημασίας. Η φράση είναι πολύ ωραία για να την υποβάλουμε σε τεστ αυθεντικότητας. «Se non e vero, e molto ben trovato» έλεγε ο Giordano Bruno.

Δημιούργησε άλλωστε σχολή. Δεν είναι λίγοι όσοι αυτοσχέδιοι πολιτικοί ντετέκτιβ ψάχνουν έκτοτε «ποιος κυβερνά αυτή τη χώρα», βέβαιοι ή υποψιασμένοι ότι πάντως δεν την κυβερνά η κυβέρνησή της.

Στον ίδιο Καραμανλή άλλωστε αποδίδεται και άλλη μεταγενέστερη διατύπωση όταν έλεγε (με ελάχιστα κολακευτικούς χαρακτηρισμούς) ότι τη χώρα κυβερνούσαν δύο εκδότες, ο Λαμπράκης και η Ελένη Βλάχου.

Με την πάροδο των χρόνων, ο ανιψιός του διεύρυνε τον αριθμό των υπόπτων σε «πέντε νταβατζήδες» που «κάνουν κουμάντο» (Οκτώβριος 2004).

Είναι αλήθεια ότι μετά τις εκλογές του 2000 που έχασε ο νεότερος Καραμανλής είχε ανακηρύξει αντίπαλό του τη «διαπλοκή», την οποία ο Κ. Σημίτης υπηρετούσε (υποτίθεται) ως «αρχιερέας». Τα «διαπλεκόμενα συμφέροντα» ήταν άλλωστε μια βολική έννοια στην οποία είχε ήδη αποδώσει την πτώση του από την κυβέρνηση ο πατήρ Μητσοτάκης (Οκτώβριος 1993).

Η θεωρία ότι τη χώρα δεν την κυβερνά η εκλεγμένη κυβέρνησή της αλλά κάποιοι μυστηριώδεις υποχθόνιοι σπόνσορες άρεσε, πούλησε και άντεξε στον χρόνο.

Μόλις προ ημερών ο Αλ. Τσίπρας αναρωτιόταν «Τι γραμμάτια εκπληρώνει ο κ. Μητσοτάκης σε εκείνους που τον έκαναν Πρωθυπουργό;» (17/2/2020). Λες κι ο Μητσοτάκης δεν έγινε Πρωθυπουργός επειδή τον ψήφισε το 39,9% των έγκυρων ψηφοδελτίων κι έβγαλε 158 βουλευτές αλλά επειδή τον έκαναν κάποιοι… «γραμματιοσυλλέκτες».

Στις 18/4/2019 το τότε Μέγαρο Μαξίμου πανηγύριζε επειδή «ο πραγματικός αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Βαγγέλης Μαρινάκης διαπιστώνοντας προφανώς την ανεπάρκεια του κ. Μητσοτάκη αποφάσισε να εμφανιστεί δημόσια». Την ίδια ημέρα, το ίδιο ακριβώς υποστήριξε κι ο πρώην Πρωθυπουργός μιλώντας στην Καλαμάτα.

Ομολογώ ότι δεν βρήκα πουθενά στην παγκόσμια βιβλιογραφία καταγραφή κάποιου ανάλογου φαινομένου ή μιας ανάλογης πεποίθησης.

Πιο κοντά στην ιδέα είναι ο σκοτεινός μύθος της «παγκόσμιας κυβέρνησης των Εβραίων» που αποτυπώνεται στα πλαστά «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών». Ακολουθούν οι Μασόνοι, οι Ιλουμινάτι, ο «Διακόσιες Οικογένειες» στη Γαλλία, οι «Επτά Αδελφές» εταιρείες που συγκροτούσαν το καρτέλ του πετρελαίου και (πιο πρόσφατα) οι ολιγάρχες – παρόλο που κανείς δεν έχει ποτέ εξηγήσει ποιοι είναι, πόσοι είναι και υπέρ ποιου δραστηριοποιούνται…

Το 2014 το 45% των Ρώσων δήλωναν πεπεισμένοι πως ο κόσμος ελέγχεται από μια «ορισμένη οργάνωση» που αποτελείται από ολιγάρχες, Αμερικανούς, Εβραίους και Μασόνους. Προφανώς δυσκολευόμενοι να επιλέξουν κυβερνήτες, τους έβαλαν όλους μαζί στην κυβέρνηση και ξεμπέρδεψαν.

Πάμε πίσω στην Ελλάδα.

Ο συλλογισμός μου είναι απλός. Αν μετέχεις στη γενικότερα παρανοϊκή αντίληψη ότι κυβέρνηση δεν είναι αυτό που ψηφίζουμε, που επαινούμε ή βρίζουμε, και με το οποίο ζούμε αλλά κάτι άλλο, σκιώδες, αφανέρωτο και παρασκηνιακό, τότε οδηγείσαι εκ των πραγμάτων στη θεωρία «των αρμών της εξουσίας».

Η οποία στηρίζεται όχι σε μία, αλλά σε δύο θεμελιώδεις παρανοήσεις.

Πρώτον, στην παρανόηση ότι υπάρχει μια εξουσία. Ευτυχώς δεν υπάρχει. Η δημοκρατία είναι κατ’ εξοχήν ένα πεδίο που συγκροτείται από διαφορετικές, ανταγωνιστικές και συνήθως συγκρουόμενες εξουσίες. Που εξισορροπούνται κι αλληλοελέγχονται.

Δεύτερον, στην παρανόηση ότι υπάρχει μια κυβέρνηση η οποία μπορεί να κάνει κάτι παραπάνω από την άσκηση της εκτελεστικής εξουσίας και μάλιστα αυστηρά στο πλαίσιο του Συντάγματος. Ευτυχώς ούτε τέτοια κυβέρνηση υπάρχει διότι δεν υπάρχει «παραπάνω εξουσία».

Φυσικά οι βολικές αυταπάτες πεθαίνουν τελευταίες. Γιατί βολικές; Επειδή αν τις πιστεύεις, τότε δεν ευθύνεται η κυβέρνησή σου για όσα έκανε ή δεν έκανε, αλλά φταίνε κάποιοι ακατονόμαστοι που την εμπόδισαν ή της επέβαλαν τις επιλογές τους.

Να γυρίσω λοιπόν στον Καραμανλή του 1963. Αν όντως κάποιος άλλος κυβερνούσε τότε τη χώρα, ήταν ευθύνη του νόμιμου πρωθυπουργού που του επέτρεπε να το κάνει.

Οπως ήταν ευθύνη του νεότερου Καραμανλή να εξουδετερώσει τους «πέντε νταβατζήδες» που κατήγγελλε.

Οπως ήταν δουλειά του Μητσοτάκη πατρός να διατηρήσει την ενότητα του κόμματός του για να μην πέσει.

Ακριβώς όπως ήταν υποχρέωση του πρώην πρωθυπουργού να κυβερνήσει τεσσεράμισι χρόνια με τον Στουρνάρα, με την αντιπολίτευση, με το Συμβούλιο της Επικρατείας, με τους ολιγάρχες, με τον Τύπο και με όποιους άλλους φίλους ή αντιπάλους.

Δεν του ζήτησε κανείς να διαλέξει. Ως εκ τούτου θα τον βοηθούσε περισσότερο να αφήσει στην άκρη διάφορες σαπουνόφουσκες ώστε να προετοιμάσει το κόμμα του και τον εαυτό του να κυβερνήσουν καλύτερα. Αν και όταν ο ελληνικός λαός τούς καλέσει ξανά στην εξουσία.