Τι συμβαίνει στη Γαλλία – 2

Ενώ η κυβέρνηση Μακρόν πασχίζει να αλλάξει ό,τι πρέπει να αλλάξει στη Γαλλία (δεν είναι καθόλου εύκολο: επικρατεί αντισυστημική λύσσα), την περασμένη εβδομάδα, ο Πιοτρ Παβλένσκι, Ρώσος πρόσφυγας, ακτιβιστής και καλλιτέχνης της περφόρμανς (αυτές οι τρεις ιδιότητες αντιστοιχούν σε τρεις θλιβερές σημερινές πραγματικότητες), κυκλοφόρησε στο Διαδίκτυο πορνογραφικό βίντεο του υποψηφίου του κυβερνητικού κόμματος για τη δημαρχία του Παρισιού, Μπενζαμέν Γκριβό. Αν και το περιεχόμενο του βίντεο δεν έχει σημασία -ο Γκριβό δεν παραβίασε κανένα νόμο- έγινε, αναπόφευκτα, γνωστό ότι απευθυνόταν αυνανιζόμενος, μέσω Facebook, σε μια 29χρονη η οποία, surprise!, ήταν βαλτή – από τον Παβλένσκι (και με την οποία, τον τελευταίο χρόνο, ο Παβλένσκι μοιράζεται την πολυτάραχη ζωή του· τουτέστιν, αυτο-ακρωτηριασμούς, μεθύσια και μαχαιρώματα). Ο 36χρονος Ρώσος, αν και από την πλευρά του έχει παραβιάσει πολλούς νόμους, ανακρίθηκε αλλά δεν συνελήφθη. Έχει καλούς φίλους: εκπροσώπους των Κίτρινων Γιλέκων (που, την περασμένη Δευτέρα, διαδήλωσαν υπέρ του), στελέχη της άκρας αριστεράς και Ουκρανούς εξεγερμένους που ίσως είναι ελαφρώς νεοναζί.

Το μήνυμά του αναρτώντας το βίντεο ήταν ΚΑΤΩ ΟΙ ΥΠΟΚΡΙΤΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ: ο Γκριβό είναι παντρεμένος και πατέρας τριών παιδιών -άρα, προδίδει την οικογένειά του και τις αξίες που εκπροσωπεί. Ο Ρώσος, που δείχνει να αγνοεί εντελώς το νομικό και στο εθιμικό σύστημα στη Γαλλία (μόνο οι Καθολικοί, ένα είδος υπό εξαφάνιση, «εκπροσωπούν» τις οικογενειακές αξίες), έχει πείσει τις γαλλικές αρχές ότι είναι θύμα του Πούτιν και σταυροφόρος της ελευθερίας (για να το αποδείξει έβαλε φωτιά στην πρόσοψη υποκαταστήματος της Τράπεζας της Γαλλίας -ΚΑΤΩ ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: συμπεραίνω ότι ο Παβλένσκι κάνει στο Παρίσι ό,τι δεν μπορούσε να κάνει στην Πετρούπολη). Η περίπτωσή του ανακινεί το ζήτημα της ποιότητας των ατόμων που παριστάνουν τους πρόσφυγες, και του καθαγιασμού τους (πρόκειται για ιερά πρόσωπα, ανέγγιχτα από νομική άποψη), ενώ ανακινεί πολλά ακόμη ζητήματα γύρω από το «τι συμβαίνει στη Γαλλία»: την υπερβολική επιείκεια των αστυνομικών και δικαστικών αρχών έναντι των μικροεγκληματιών και το χαμηλό επίπεδο του επαναστατικού θεάματος που στήνουν άτομα σαν τον Παβλένσκι. Επανάσταση με ναρκισσιστική διαταραχή, μανία δημοσιότητας, αήθης εκμετάλλευση του ψηφιακού κόσμου: εκδικητές, πολιτικοί κομπιναδόροι, ακροαριστεροδεξιοί ζηλωτές, χάκερς, πράκτορες του Πούτιν από το εργοστάσιο των τρολ της Πετρούπολης, μηδενιστές από ερεβώδη γκρουπούσκουλα fringe politics· κανείς πολιτικός δεν μπορεί να κάνει τη δουλειά για την οποία εξελέγη· κάθε του ολίσθημα, πραγματικό ή φανταστικό, κάθε παραδρομή ηθικής ή αισθητικής φύσεως, κάθε «μυστικό» μπορεί να γίνει θανάσιμο όπλο «αναρχικών ζευγαριών» όπως ο Παβλένσκι και η φίλη του. Στο ψηφιακό λιντσάρισμα υπάρχει ατιμωρησία και λείπουν τα όρια: η τεχνολογία γίνεται το όχημα της ανθρώπινης βλακείας. Αλλά βεβαίως δεν «φταίει» η τεχνολογία: είναι απλώς το μεταμοντέρνο θέατρο μιας προαιώνιας βαρβαρότητας.

Πολλοί Γάλλοι σχολιάζουν την ελαφρότητα του υποψηφίου δημάρχου: είναι μια λανθασμένη εστίαση· σαν να δείχνει ο σοφός το φεγγάρι κι εμείς να κοιτάμε το δάχτυλο. Το ότι ο Γκριβό είναι ελαφρόμυαλος δεν τον βγάζει από τη θέση του θύματος. Εξάλλου, όπως οι περισσότεροι σημερινοί πολιτικοί μοιάζει με τους ψηφοφόρους του· περίπου όπως οι εγκληματίες που τείνουν να μοιάζουν με τα θύματά τους. Η κατάρρευση της αυθεντίας, η πολτοποίηση του δημοκρατικού πολιτεύματος, κατάργησε κι εδώ τα όρια, εφόσον κατάργησε την αριστεία.

Παραλλήλως, οι κοινωνίες μας εκδηλώνουν όλο και μεγαλύτερη ηδονοβλεπτικότητα μαζί με ηθικολογία, συμπεριφορά που δικαιολογούν μέσω μιας έμμονης και διεστραμμένης ιδέας για τη διαφάνεια. Η ηθικολογία, ως ολοκληρωτικό χαρακτηριστικό, αίρει το όριο μεταξύ του ατόμου και του πλήθους: στον κομμουνισμό τούς ανθρώπους παρακολουθούσε η KGB και η Stasi· άλλωστε, για πολλές δεκαετίες έμεναν σε κοινοβιακά διαμερίσματα, όπου, εκ των πραγμάτων, ο ιδιωτικός χώρος ήταν αδιανόητος. Το ότι, μέχρι πρότινος, η λέξη privacy δεν μεταφραζόταν στα ελληνικά δίνει πληροφορίες για τον ελληνικό καθημερινό ολοκληρωτισμό, για την απουσία προσωπικής σφαίρας στην κοινότητα, στη γειτονιά και στο ίδιο το σπίτι όπου επί πολλές δεκαετίες συνωστίζονταν τρεις γενιές. Το έθιμο επιζεί· το δικαίωμα στο «μυστικό» δεν αναγνωρίζεται: το «μυστικό» ισοδυναμεί με ντροπή, με αίσχος.

Επιστρέφω στην πολύπαθη Γαλλία όπου οι νόμοι περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής δεν κινητοποιήθηκαν με την δέουσα δριμύτητα εναντίον του Πιοτρ Παβλένσκι. Παρ’ όλ’ αυτά, προθυμοποιήθηκε να εκπροσωπήσει ο Ζουάν Μπρανκό, δικηγόρος του Ζαν-Λυκ Μελανσόν, μεγαλομανής αναρχικός και συντάκτης ενός περιβόητου πολεμικού φυλλαδίου με τίτλο «Λυκόφως». Η ρητορική του Μπρανκό εναντίον της προεδρίας Μακρόν (πρόκειται για μορφή εξαλλοσύνης με αφρούς), περί «αποσύνθεσης», «κακοφορμισμένης κοινωνίας», «τυραννίας» και ιερότητας του κοινωνικού μίσους, μας φέρνει κυριολεκτικά στη Ζώνη του Λυκόφωτος. Εν πάση περιπτώσει, επειδή υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι ο εν λόγω δικηγόρος είναι μπλεγμένος στην υπόθεση του βίντεο, ο Δικηγορικός Σύλλογος δεν του επέτρεψε να εκπροσωπήσει τον Παβλένσκι. Ο Μπρανκό φαίνεται πιο έξαλλος απ’ ό,τι συνήθως και τώρα φοβάμαι ότι θα σκοτώσει κάποιον.

Ο Μπενζαμέν Γκριβό απέσυρε την υποψηφιότητά του. Ίσως ανακουφίστηκε· δεν είχε καμιά ελπίδα να εκλεγεί. Μπαίνω στον πειρασμό να μπω στη θέση του: νομίζω πως δεν θα υπέκυπτα σε εκβιαστές· δεν θα έκανα τη χάρη κανενός. Θα διατηρούσα την υποψηφιότητα και θα βάδιζα μέσα και πάνω στη λάσπη. Μέχρι την τελική ήττα. Η République en Marche τον αντικατέστησε με το πιο συμπαθητικό μέλος της γαλλικής κυβέρνησης: την υπουργό Υγείας Ανιές Μπυζέν. Πλην όμως, η κυρία Μπυζέν, εγκαταλείποντας το υπουργείο για να ξεκινήσει τη δική της απέλπιδα προεκλογική εκστρατεία για τη δημαρχία (οι εκλογές είναι υπερβολικά κοντά: στις 15 και στις 22 Μαρτίου), εκφώνησε ομιλία παραθέτοντας τον Τσόρτσιλ, λες και κηρύχτηκε παγκόσμιος πόλεμος, και στη συνέχεια έβαλε τα κλάματα. Δεν μπόρεσα να καταλάβω τι τη συγκίνησε τόσο· ήταν υπουργός επί δύο χρόνια, όχι για μια ολόκληρη ζωή. Οι σημερινοί πολιτικοί βουρκώνουν με το παραμικρό. Ίσως πραγματικά έχουν χειροτερέψει· σίγουρα έχουμε χειροτερέψει εμείς οι πολίτες.