«Ο κορωνοϊός ήδη αφήνει τα σημάδια του στην οικονομία»

Ασαφείς και αβέβαιες είναι ακόμη οι οικονομικές επιπτώσεις από την επιδημία του κορωνοϊού εκτιμά η Κάθριν Μαν, παγκόσμια επικεφαλής οικονομολόγος της Citibank. Η αμερικανίδα οικονομολόγος επεξηγεί ότι οι συνέπειες είναι ήδη εμφανείς σε ορισμένους τομείς, όμως, το αντίκτυπο της οικονομικής αναταραχής από την επιδημία σε χώρες, παραγωγικούς τομείς, επενδύσεις δεν μπορεί ακόμη να υπολογιστεί. Εκτιμά ότι οι απώλειες που βλέπουν ορισμένοι τομείς μπορεί να αντισταθμιστούν στη διάρκεια του έτους, όμως, το πλήγμα, που θα δεχτούν άλλοι, όπως ο τουρισμός, μπορεί να μην αναπληρωθεί τους μετέπειτα μήνες. Η οικονομολόγος της Citibank μίλησε στα «ΝΕΑ» ενόψει της συμμετοχής της στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Το μήνυμα, που θα απευθύνει από το βήμα του φόρουμ, αφορά προφανώς και την Ελλάδα. Ποιο θα είναι αυτό; «Οι προοπτικές ανάπτυξης είναι ανεπαρκείς για να τηρηθούν οι δεσμεύσεις προς τους πολίτες. Οι εμπορικές αντιξοότητες και η στασιμότητα της παγκοσμιοποίησης υπονομεύουν την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα. Η αβεβαιότητα αναστέλλει μελλοντικές επενδύσεις από τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις και μπορεί αντιθέτως να θέσει σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Η ισορροπημένη ανάπτυξη δημοσιονομικών, νομισματικών και διαρθρωτικών πολιτικών είναι ζωτικής σημασίας».

Ποιους κινδύνους βλέπετε για την παγκόσμια οικονομία και τι πιστεύετε ότι είναι απαραίτητο για να διατηρηθεί η ανάπτυξη καθώς αυξάνεται η αβεβαιότητα;
Πριν από το ξέσπασμα του κορωνοϊού, πιστεύαμε ότι τα σχετικά αντικειμενικά και υποκειμενικά δεδομένα έδειχναν προς μια μικρή ανοδική πορεία στην παγκόσμια ανάπτυξη, προωθούμενη από τις αναδυόμενες αγορές, στη Λατινική Αμερική έναντι της αργής ανάπτυξης και των υφέσεων του 2019, και στην Ασία, λόγω μιας διογκούμενης Κίνας και μιας αναβίωσης του εμπορίου τεχνολογίας. Επίσης, λόγω μιας μέτριας ενίσχυσης στην Ευρώπη, ιδίως στον τομέα της μεταποίησης, καθώς τα αποθέματα μειώνονταν και οι εμπορικές δυσκολίες διαλύθηκαν κάπως, αν και οι εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ παρέμεναν ανησυχητικές. Και λόγω μιας μικρής μόνο επιβράδυνσης στις ΗΠΑ, καθώς η δημοσιονομική ώθηση εξασθενούσε με αργούς ρυθμούς. Ορισμένες από αυτές τις παρατηρήσεις πρέπει τώρα να εξεταστούν έναντι των προκλήσεων που προκαλούνται στο εμπόριο και την ανάπτυξη από τις αβέβαιες επιπτώσεις του κορωνοϊού. Ορισμένοι τομείς, όπως η μεταποίηση και η παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού, θα μπορούσαν να έχουν πτωτικές τάσεις τους πρώτους μήνες του έτους, αλλά να ανακάμψουν στη συνέχεια. Το πλήγμα σε άλλες δραστηριότητες, όπως στον τουρισμό, μπορεί να μην αναπληρωθεί στα μετέπειτα τρίμηνα. Οι τιμές και ο όγκος των βασικών εμπορευμάτων επηρεάζονται ήδη, ενώ οι συνέπειες των επιπτώσεων σε χώρες, εμπόριο και επενδύσεις στην ενέργεια παραμένουν ασαφείς. Η έντονη πολιτική αβεβαιότητα, η οποία επιβραδύνει τα κίνητρα για επενδύσεις και κατανάλωση, παραμένει ένα πρόβλημα και έχει επιδεινωθεί από τον ιό. Η πολιτική για την κλιματική αλλαγή είναι κατακερματισμένη σε όλο τον κόσμο, ακόμη και εντός χωρών. Σαφής και σταθερή πολιτική θα βοηθούσε να προετοιμαστεί το έδαφος για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσιμης πρόκλησης. Η Ευρώπη έχει τη μεγαλύτερη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει την πρόκληση της κλιματικής αλλαγής για να συνασπιστεί γύρω από νέες πολιτικές, περιλαμβανομένων κανονισμών, φορολογίας και δαπανών, οι οποίες θα καθιστούσαν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παγκόσμιους ηγέτες στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Η χαλαρή νομισματική πολιτική φαίνεται ότι έχει διαδραματίσει θετικό ρόλο στην ενίσχυση της ανάπτυξης των οικονομιών. Θεωρείτε ότι μπορεί να συνεχιστεί και ποιους κινδύνους εντοπίζετε στη διατήρηση χαμηλών επιτοκίων;
Η νομισματική πολιτική υπήρξε ένα κρίσιμο συστατικό στοιχείο για την υποστήριξη της παγκόσμιας ανάπτυξης κατά την τελευταία δεκαετία, ακόμη και πέρυσι, ως αντιστάθμισμα των προκλήσεων του εμπορίου. Η πολύ ευνοϊκή νομισματική πολιτική δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο, καθώς μειώνει τις πληρωμές τόκων στο δημοσιονομικό χρέος. Η βασική πρόκληση σε πολλές προηγμένες οικονομίες, ειδικά στην Ευρώπη, είναι η εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Φυσικά, οι δημοσιονομικές επιλογές έχουν σημασία ώστε να αποφέρουν βελτιωμένα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα σε παραγωγικότητα και ανάπτυξη. Οι σταθερά πολύ χαλαρές πολιτικές μπορούν να δημιουργήσουν κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, στον βαθμό που ο δανεισμός, οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων και τα περιθώρια κέρδους, βασίζονται σε διαρκή πολιτική χαμηλών επιτοκίων.

Το χρέος έχει φτάσει σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο παγκοσμίως. Ανησυχείτε για τη συσσώρευση του χρέους και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί;
Μια μέτρηση, που χρησιμοποιείται συχνά για τον κίνδυνο του χρέους είναι ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ, ο οποίος έχει αυξηθεί δραματικά. Ωστόσο, μια καλύτερη μέτρηση είναι ο δείκτης εξυπηρέτησης του χρέους, ο οποίος συγκρίνει τις πληρωμές τόκων με το εισόδημα που δημιουργείται. Εάν ένα νοικοκυριό, μια επιχείρηση ή μια κυβέρνηση χρησιμοποιεί το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός της για να εξυπηρετήσει το χρέος της, περισσεύουν λιγότερα για κατανάλωση και επενδύσεις. Το προηγούμενο χρέος γίνεται βάρος, υπονομεύοντας το μέλλον. Είναι σημαντικό να εξετάσουμε πώς εξυπηρετούν το χρέος τους τα νοικοκυριά, οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις, αλλά και κάθε χώρα, ξεχωριστά. Υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση.

Θα συμμετάσχετε στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Ποιο θα είναι το βασικό σας μήνυμα;Οι προοπτικές ανάπτυξης είναι ανεπαρκείς για να τηρηθούν οι δεσμεύσεις προς τους πολίτες. Οι εμπορικές αντιξοότητες και η στασιμότητα της παγκοσμιοποίησης υπονομεύουν την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα. Η αβεβαιότητα αναστέλλει μελλοντικές επενδύσεις από τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις και μπορεί αντιθέτως να θέσει σε κίνδυνο τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Η ισορροπημένη ανάπτυξη δημοσιονομικών, νομισματικών και διαρθρωτικών πολιτικών είναι ζωτικής σημασίας. Το συγκεκριμένο μενού πολιτικής διαφέρει ανά χώρα, αλλά ένα κεντρικό δόγμα υποστηρίζει την παγκόσμια συμμετοχή, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει τις διανεμητικές προκλήσεις. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αποτελούν βασικό παράγοντα στην εξίσωση για την κινητοποίηση των κεφαλαίων που απαιτούνται για τη βελτίωση των προοπτικών ανάπτυξης, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα την κλιματική διάσταση.