Οδηγός για τις χειρουργικές μάσκες

Τις εποχές όπου καταγράφεται έξαρση της εποχικής γρίπης αλλά και ιώσεων που προσβάλλουν το αναπνευστικό, είναι σημαντικό οι ασθενείς που εκδηλώνουν βήχα ή άλλα συμπτώματα που «μαρτυρούν» ότι νοσούν να φορούν μάσκα. Με εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα τις ώρες που βρίσκονται απομονωμένοι σε ένα δωμάτιο.

Αυτή είναι η σύσταση των ειδικών του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ έπειτα από αιτήματα τόσο των επαγγελματιών υγείας όσο και των πολιτών για σχετικές διευκρινίσεις. Και προσθέτουν ότι η χρήση μάσκας δεν προτείνεται γενικά ως προστατευτικό μέτρο σε χώρους πέραν των υγειονομικών μονάδων.

Και αυτό διότι, όπως δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα, δεν αποτελεί ισχυρή ασπίδα προστασίας. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τους ενηλίκους που έχουν μολυνθεί από τον ιό της γρίπης, υπάρχει η πιθανότητα μετάδοσης ακόμη και ένα 24ωρο πριν από την εκδήλωση των συμπτωμάτων αλλά και 5-6 ημέρες μετά την εμφάνισή τους.

Λαμβάνοντας υπόψη το παραπάνω δεδομένο, αντιλαμβάνεται κανείς ότι η χρήση μάσκας (π.χ. όταν συνυπάρχει κανείς με ένα συμπτωματικό άτομο) πιθανόν να μην περιορίζει αποτελεσματικά τη μετάδοση του ιού. Μάλιστα, η διάρκεια μετάδοσης από παιδιά είναι από μία έως και επτά ημέρες, ενώ από ανοσοκατεσταλμένους μπορεί να φτάσει ακόμη και τις δέκα ημέρες.

Και καθώς μια μεμονωμένη παρέμβαση δεν δύναται να προσφέρει απόλυτη προστασία από τους ιούς της γρίπης, οι ειδικοί επιμένουν στην αναγκαιότητα δημιουργίας ενός «πλέγματος» στρατηγικών, στο οποίο προκρίνονται ο εμβολιασμός, αλλά και η λήψη αντιιικών φαρμάκων, όταν κρίνεται απαραίτητο, σε συνδυασμό με τη λήψη μη φαρμακευτικών μέτρων.

Συνεπώς, στρατηγικές που αφορούν την κοινότητα «όπως είναι, για παράδειγμα, το κλείσιμο των σχολείων» σε μονάδες όπου καταγράφονται αυξημένα κρούσματα, αλλά και η ενδελεχής καθαριότητα των επιφανειών σε σχολεία ή χώρους εργασίας, είναι εξίσου σημαντικές για την  αναχαίτηση της εξάπλωσης του ιού της γρίπης.

Μέτρα υγιεινής

Και βέβαια, τα μέτρα υγιεινής όταν τηρούνται από εκείνους που εμφανίζουν ύποπτα συμπτώματα υψώνουν ακόμη ένα σημαντικό φράγμα ενάντια στη μετάδοση των ιών. Στο πλαίσιο αυτό, οι ειδικοί επιμένουν ότι οι ασθενείς πρέπει να:

• Καλύπτουν τη μύτη και το στόμα τους όταν βήχουν και φτερνίζονται.
• Χρησιμοποιούν χαρτομάντιλο για την αποβολή εκκρίσεων, το οποίο αμέσως μετά τη χρήση του πρέπει να πετούν στα σκουπίδια.
• Πλένουν τακτικά τα χέρια τους (είτε με άφθονο νερό και σαπούνι ή να τρίβουν τα χέρια τους με αλκοόλ σε περίπτωση μη εύκολης πρόσβασης σε βρύση) – ιδίως μετά την αποβολή εκκρίσεων.

Σημειώνεται ότι – σύμφωνα πάντα με τις συστάσεις των ειδικών του CDC – οι ασθενείς που έχουν διαγνωστεί με γρίπη ή παρουσιάζουν ύποπτα συμπτώματα σε περιόδους έξαρσης, θα πρέπει να παραμένουν στο σπίτι τους έως ότου πέσει ο πυρετός αλλά και ένα 24ωρο μετά την απουσία του συγκεκριμένου συμπτώματος (εφόσον δεν έχουν λάβει αντιπυρετικό). Αντίστοιχα, θα πρέπει να έχει περιοριστεί σημαντικά ο βήχας.

Εάν για κάποιον λόγο τα άτομα που εμφανίζουν ανησυχητικά συμπτώματα δεν μπορούν να παραμείνουν σπίτι τους, τότε κρίνεται αναγκαία η χρήση μάσκας. Η σύσταση αυτή ισχύει για τις νέες μητέρες που εμφανίζουν συμπτώματα ενόσω φροντίζουν τα μωρά τους.

Πάντως, και όπως σημειώνουν οι ίδιοι, δεν μπορεί να γίνει αντίστοιχα σύσταση «για χρήση μάσκας από ασυμπτωματικά άτομα που κυκλοφορούν στην κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών, με στόχο την πρόληψη πιθανής έκθεσής τους στον ιό».

Στην περίπτωση πάντως που «τα μη εμβολιασμένα άτομα υψηλού κινδύνου αποφασίσουν να κάνουν χρήση μασκών κατά τη διάρκεια περιόδων όπου καταγράφεται έξαρση, θα πρέπει να τις φορούν οποτεδήποτε βρίσκονται σε δημόσιο χώρο ή συγχρωτίζονται με άλλα μέλη της οικογενείας».

Τι συστήνουν οι ειδικοί

«Η απλή χειρουργική μάσκα αποτελεί έναν φυσικό φραγμό σε υγρά και μεγάλα σταγονίδια του αναπνευστικού. Εφόσον χρησιμοποιείται σωστά, προστατεύει από τη μετάδοση αναπνευστικών νοσημάτων που μεταδίδονται με σταγονίδια» υπογραμμίζουν οι ειδικοί του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Οι ίδιοι δε, σε ένα διαφωτιστικό δελτίο Τύπου που εξέδωσαν πρόσφατα, με αφορμή την αυξημένη ζήτηση που παρατηρείται (και) στη χώρα μας λόγω της εποχικής γρίπης αλλά και του νέου κορωνοϊού, διευκρινίζουν πότε πρέπει να γίνεται χρήση μάσκας και προσφέρουν χρήσιμες οδηγίες για τη σωστή εφαρμογή τους.

Η απλή χειρουργική μάσκα πρέπει να εφαρμόζεται:

∙ Σε κάθε περίπτωση λοίμωξης του αναπνευστικού συστήματος.

∙ Σε κάθε περίπτωση φροντίδας ασθενούς με λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος.

∙ Σε κάθε περίπτωση επίσκεψης σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας στη διάρκεια πανδημίας ή στην κορύφωση της εποχικής γρίπης.

Περιγραφή των στρωμάτων

Το εξωτερικό στρώμα της μάσκας είναι χρωματιστό και απωθεί τα υγρά έτσι ώστε στην περίπτωση εκτίναξης αίματος ή άλλων βιολογικών υγρών αυτά να μην εισέλθουν στο ανώτερο αναπνευστικό σύστημα. Αν αυτή η πλευρά τοποθετηθεί προς τα μέσα, οι υδρατμοί που παράγονται από την εκπνοή παραμένουν επάνω της και δημιουργούν αίσθημα πνιγμονής. Το εσωτερικό στρώμα είναι άσπρο και σκοπό έχει να απορροφά τους υδρατμούς της εκπνοής. Το φιλτράρισμα των μικροοργανισμών γίνεται από το μεσαίο στρώμα, το οποίο δεν είναι ορατό.