Η πολιτική του Τραμπ, οι Βρυξέλλες και το Πεκίνο

Το πολιτικό σύνθημα του Ντόναλντ Τραμπ «Πρώτα η Αμερική» θεωρείται ως παραίτηση από την παγκόσμια ηγεμονία, ως η πένθιμη κωδωνοκρουσία της μεταπολεμικής παγκόσμιας τάξης που οι ΗΠΑ διαμόρφωσαν και διατήρησαν. Υπάρχει αλήθεια σε αυτή την άποψη. Ταυτόχρονα, όμως, αυτή η στάση αποτελεί αναστροφή παραδοσιακών αμερικανικών αξιών. Η αναγνώριση ότι το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα ήταν η εξαίρεση και όχι ο κανόνας προκαλεί ανησυχητικά ερωτήματα για τη φύση της αμερικανικής ηγεσίας και το μέλλον της πολυμερούς παγκόσμιας τάξης μετά τον Τραμπ.

Ως μια πλούσια σε πηγές ηπειρωτική οικονομία που διαχωρίζεται από την Ευρώπη και την Ασία από δύο μεγάλους ωκεανούς, οι ΗΠΑ φλέρταραν πάντα με τον απομονωτισμό. Από τον Τόμας Τζέφερσον, που ήθελε συμμαχίες χωρίς δεσμεύσεις, έως το δόγμα Μονρό, που δεν ήταν μόνο η επιβεβαίωση της αμερικανικής κυριαρχίας στο δυτικό ημισφαίριο αλλά και μια προσπάθεια να κρατηθούν οι ΗΠΑ εκτός των ευρωπαϊκών πολέμων.

Εφτασε η υπαρξιακή απειλή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου για να βγουν οι ΗΠΑ από την απομονωτική τους τάση, τουλάχιστον προσωρινά. Ομως θα ήταν αφελές να πιστέψουμε ότι αυτό ήταν «το τέλος της ιστορίας» – ότι οι ΗΠΑ θα ασκούν αυτού του είδους την παγκόσμια ηγεσία επ’ άπειρον. Η αυξανόμενη οικονομική ανασφάλεια μαζί με την αδυναμία της κάποτε κυρίαρχης λευκής πλειοψηφίας να προσαρμοστεί στην πραγματικότητα μεγαλύτερης κοινωνικοοικονομικής ποικιλίας ήταν αρκετές για να επιστρέψει η αμερικανική πολιτική στη μονομερή, απομονωτική της τάση.

Ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ – όποιος και εάν είναι – δεν θα δεσμευτεί στο ελεύθερο εμπόριο, στην οικοδόμηση συμμαχιών και πολυμερών κανόνων όπως οι πρόεδροι στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Πια μπορούμε να προσβλέπουμε σε πολυμερείς συμφωνίες χωρίς τις ΗΠΑ. Και σ’ αυτό πρέπει θα πρωτοστατήσουν οι Βρυξέλλες και το Πεκίνο.