Στο Ζάππειο, μια μέρα, περιπατούσα

Ενας φουστανελοφόρος κι ένας αστός συζητούν μπροστά στους Στύλους του Ολυμπίου Διός. Μια ομάδα εύπορων Αθηναίων ποζάρουν με τις ρακέτες τους στο γήπεδο του τένις μετά το τέλος του αγώνα τους. Μπροστά στην Ακαδημία ο Κωλοσούρτης, το ατμοκίνητο τρένο, ξεκουράζεται μέχρι να ξεκινήσει το επόμενο δρομολόγιό του για το Φάληρο. Στιγμές μιας Αθήνας στα τέλη του 19ου αιώνα. Εικόνες μιας πόλης άγνωστης, στο μεταίχμιο δύο πολιτισμικών επιρροών που διαμόρφωσαν τη σημερινή της ταυτότητας και τώρα φαίνονται πολύ μακρινές. Ολα αυτά τα στοιχεία αναμοχλεύει το ντοκιμαντέρ «Η Αθήνα από την Ανατολή στη Δύση 1821 – 1896» που άρχισε χθες να προβάλλεται στο Μουσείο Μπενάκη στην οδό Κουμπάρη. Στον ίδιο χώρο σήμερα θα πραγματοποιηθούν και τα εγκαίνια της ομότιτλης φωτογραφικής έκθεσης με το υλικό της ταινίας που έρχεται για πρώτη φορά στο φως.

Η σκηνοθέτρια κι επιμελήτρια Μαρία Ηλιού, μαζί με τον ιστορικό Αλέξανδρο Κιτροέφ, μετά το ντοκιμαντέρ «Σμύρνη, η καταστροφή μιας κοσμοπολίτικης πόλης, 1900-1922» που επίσης είχε παρουσιαστεί το 2012 στο Μουσείο Μπενάκη, ανεβάζουν τον πήχη και στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην ιστορία της ελληνικής πρωτεύουσας. Περνώντας 15 χρόνια έρευνας στην Αμερική, τον Καναδά, την Αυστραλία, την Ευρώπη και φυσικά την Ελλάδα, φέρνουν τώρα στο κοινό, εικόνες της Αθήνας που βρίσκονταν ξεχασμένες σε κλειστά αρχεία. «Με το ντοκιμαντέρ και την έκθεση έχω έναν διπλό στόχο. Αφενός ν’ ανακαλύψω την εικόνα της πόλης κι αφετέρου να διηγηθώ την ιστορία έχοντας κατά νου ότι είναι και η ιστορία της Ελλάδας», ανέφερε η Ηλιού στη χθεσινή παρουσίαση του πρότζεκτ της.

Αξιοποιώντας γκραβούρες και φωτογραφίες από αμερικανικά αρχεία όπως το Packard Humanities Institute, το Getty, η Βιβλιοθήκη του Αμερικανικού Κογκρέσου, των Πανεπιστημίων Χάρβαρντ, Πρίνστον, εικόνες από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, το Εθνικό και Ιστορικό Μουσείο, τη Βουλή των Ελλήνων μαζί με ντοκουμέντα από ιδιωτικές συλλογές και ιδρύματα, το ντοκιμαντέρ στήνει μια αφήγηση για το πώς σχηματίστηκε η Αθήνα. Την αφήγηση υποστηρίζουν ιστορικοί από την Ελλάδα, την Ευρώπη και την Αμερική που μιλάνε για τα πολλαπλά είδωλα της πόλης του 19ου αιώνα. Αυτή άλλωστε είναι και η καινοτομία που επιχειρούν να κάνουν η Ηλιού με τον Κιτροέφ στη δουλειά τους. Να φέρουν μια νέα αφήγηση για το πώς η Αθήνα από την οθωμανική πόλη των αρχών του 1800 μεταμορφώθηκε σε μια νεοκλασική ευρωπαϊκή πόλη που φιλοξένησε με επιτυχία τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες της σύγχρονης εποχής. «Είναι πολύ δύσκολο να γράψεις την ιστορία μιας πόλης. Εδώ παρουσιάζουμε την όψη και την αίσθηση της πόλης, την καλλιτεχνική της ζωή και την κληρονομιά της Ακρόπολης», επισημαίνει ο ιστορικός.

Το οπτικό κομμάτι του ντοκιμαντέρ «ντύνεται» ηχητικά από πρωτότυπη μουσική και τραγούδια που ετοίμασε ο Νίκος Πλατύραχος, παντρεμένα με μελωδίες από την Αθήνα της εποχής. Ακόμα, η μοντέρ Αλίκη Παναγή χρησιμοποίησε ήχους της εποχής όπως φωνές ζώων και θορύβους του δρόμου για να ζωντανέψει την ιστορία της πόλης.

INFO

«Η Αθήνα από την Ανατολή στη Δύση, 1821 – 1896».{LF}Από 12/2 έως 26/4 στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού (Κουμπάρη 1, Αθήνα, τηλ. 210-3671000, είσοδος 8 ευρώ για το ντοκιμαντέρ {LF}ή την έκθεση – 15 ευρώ ενιαίο)