Γκριζάρει ξανά τα Ιμια και άλλα νησιά

Mε τον πιο επίσημο τρόπο η Αγκυρα γκριζάρει εκ νέου τα Ιμια – καθώς και άλλα νησιά του Αιγαίου – αφού ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με δηλώσεις ισχυρίστηκε ότι είχε προειδοποιήσει την Αθήνα να μην προχωρήσει φέτος σε επετειακές εκδηλώσεις στα Ιμια για να μην προκληθεί ένταση, αλλιώς «η Τουρκία θα αντιδρούσε διαφορετικά».

Η νέα πρόκληση του Ερντογάν δείχνει ότι η Τουρκία, 24 χρόνια μετά το θερμό επεισόδιο των Ιμίων που εγκαινίασε την τουρκική θεωρία των γκρίζων ζωνών, επιμένει να επικαιροποιεί και να παγιώνει αυτή τη διεκδίκηση.

Ο τούρκος πρόεδρος μιλώντας σε δημοσιογράφους έπειτα από τη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματός του ανέφερε συγκεκριμένα πως «φέτος δεν ζήσαμε κρίση στα Ιμια (σ.σ.: ο Ερντογάν τα αποκάλεσε Καρντάκ) γιατί τηρήσαμε μια συγκεκριμένη στάση. Δηλώσαμε πως αν γίνει κάποια κίνηση όπως στο παρελθόν τότε θα απαντήσουμε διαφορετικά και θα δείτε πως αν η Ελλάδα δεν κάνει κάτι στα Ιμια δεν θα γίνει και από την πλευρά μας». Ομως ο Ερντογάν δεν περιορίστηκε σ’ αυτό, αλλά προχώρησε και στο γκριζάρισμα κι άλλων νησιών χωρίς να προσδιορίσει ποια εννοεί. Πρόσθεσε στη συνέχεια των ίδιων δηλώσεών του ότι ο υπουργός Αμυνας της Τουρκίας «πιθανότατα θα καλούσε τον έλληνα υπουργό Αμυνας για να τον ευχαριστήσει και για να συνεχιστεί αυτή η διαδικασία στα Ιμια και στα υπόλοιπα νησιά».

Το γκριζάρισμα των Ιμίων και άλλων νησιών από την Τουρκία δεν είναι βέβαια κάτι καινούργιο. Το τελευταίο διάστημα η Αγκυρα έχει επαναφέρει όλες τις γνωστές διεκδικήσεις της στο τραπέζι. Τούρκοι αξιωματούχοι αλλά και του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών ισχυρίζονται ότι υπάρχουν νησιά στο Αιγαίο των οποίων δεν έχει καθοριστεί η κυριαρχία με τις διεθνείς συνθήκες.

Επικοινωνία Ακάρ – Παναγιωτόπουλου. Εν μέσω των αλλεπάλληλων τουρκικών προκλήσεων των τελευταίων μηνών ο υπουργός Αμυνας της Τουρκίας Χουλουσί Ακάρ επικοινώνησε χθες τηλεφωνικά με τον έλληνα υπουργό Νίκο Παναγιωτόπουλο ενόψει της συνάντησης που θα έχουν στο περιθώριο της Συνόδου των υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, την ερχόμενη εβδομάδα, αλλά και της συνέχισης του διαλόγου για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.

Το τηλεφώνημα έγινε από τον Ακάρ στις 10.30 το πρωί, αλλά η Αθήνα προς το παρόν κρατάει χαμηλούς τόνους αποτιμώντας ως θετικό το γεγονός ότι υπάρχει και παραμένει ανοιχτό το κανάλι επικοινωνίας με την Τουρκία σε επίπεδο υπουργών. Τόσο στο Μαξίμου όσο και στο υπουργείο Αμυνας έχουν επισημάνει πολλές φορές πως, παρά την επιθετικότητα που επιδεικνύει η Αγκυρα, καλό είναι να μένουν ανοιχτοί οι δίαυλοι των κυβερνητικών επαφών με την Τουρκία ακόμη και σε περιόδους έντασης.  Οπως ανακοίνωσε το ελληνικό υπουργείο Αμυνας, «κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας των δύο υπουργών έγινε συζήτηση για την επικείμενη Σύνοδο των υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες στις 12-13 Φεβρουαρίου 2020, καθώς επίσης και ενόψει της συνέχισης του διαλόγου για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που θα διεξαχθεί στην Αθήνα μεταξύ 17-21 Φεβρουαρίου 2020». Πανομοιότυπη δε ήταν και η ανακοίνωση που εξέδωσε το τουρκικό υπουργείο Αμυνας. Μένει να φανεί αν η νέα αυτή επικοινωνία των δύο υπουργών θα έχει κάποιο αποτέλεσμα. Συμπτωματικό ή όχι, πάντως, χθες στο Αιγαίο έπειτα από πάρα πολύ καιρό η τουρκική πτητική δραστηριότητα στο FIR Αθηνών ήταν μηδενική. Eν ολίγοις, δεν υπήρξε καμία παραβίαση.

Το πρώτο τετ α τετ Παναγιωτόπουλου – Ακάρ είχε πραγματοποιηθεί στα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες, ξανά στο περιθώριο της Συνόδου υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ. Παραμονές της συνάντησης δε οι Τούρκοι είχαν προχωρήσει σε έξι υπερπτήσεις στο Αιγαίο. Η διαχυτικότητα του Ακάρ σε εκείνο το πρώτο ραντεβού είχε προκαλέσει εντύπωση, σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», στον έλληνα υπουργό. Το κλίμα ήταν καλό και βέβαια ο Νίκος Παναγιωτόπουλος δεν είχε χάσει την ευκαιρία να θέσει στον ομόλογό του το θέμα της τουρκικής προκλητικότητας στο Αιγαίο. Οι δυο τους είχαν συζητήσει και το ενδεχόμενο επανέναρξης των συνομιλιών για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης με χρονικό ορίζοντα τον περασμένο Δεκέμβριο. Ομως, μετά την υπογραφή του τουρκολιβυκού συμφώνου και την κλιμάκωση της τουρκικής προκλητικότητας, η επανέναρξη των συνομιλιών ήταν αδύνατο να συμβεί.

Τα ΜΟΕ και τι επιδιώκει η Αθήνα.
Στο νέο τετ α τετ με τον Ακάρ ο Νίκος Παναγιωτόπουλος προεξοφλείται ότι θα θέσει εκ νέου στον τούρκο υπουργό τα ζητήματα των τουρκικών παρανομιών σε Αιγαίο και Μεσόγειο. Ειδικά δε για το θέμα της επανεκκίνησης των συνομιλιών των στρατιωτικών επιτροπών των δύο χωρών – το πιθανότερο στις 17-21 Φεβρουαρίου στην Αθήνα – για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης ο υπουργός Αμυνας θα μεταφέρει στον Ακάρ ότι δεν μπορεί κάθε φορά με την επανέναρξη του διαλόγου των δύο χωρών να γίνεται ένα σημαντικό βήμα και μετά, με ευθύνη της Τουρκίας και λόγω της προκλητικότητάς της, να πηγαίνουμε ξανά δύο βήματα πίσω.

Πρόθεση της Αθήνας σε ό,τι αφορά τα ΜΟΕ είναι, σύμφωνα με πληροφορίες, να ισχύσουν πράγματα που είχαν συμφωνηθεί και παλαιότερα. Δηλαδή να τηρηθεί το μορατόριουμ των στρατιωτικών ασκήσεων, να διατηρηθεί ο δίαυλος επικοινωνίας σε επίπεδο αρχηγών ΓΕΕΘΑ και να συνεχιστεί η πολιτική αντιμετώπιση των γεγονότων στρατιωτικής έντασης προκειμένου να ελαττωθεί η πιθανότητα πρόκλησης θερμού επεισοδίου.

Σημειώνεται ότι οι επαφές στο πλαίσιο των ΜΟΕ είχαν ξεκινήσει πέρυσι μετά την επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στην Αγκυρα (Φεβρουάριος 2019). Πληροφορίες αναφέρουν όμως ότι στη δεύτερη συνάντηση των στρατιωτικών επιτροπών, που είχε γίνει στην Αθήνα, οι Τούρκοι είχαν επιχειρήσει να βάλουν στο τραπέζι όλες τις γνωστές διεκδικήσεις τους.