Το 1821 στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Σελίδες από τη Χάρτα του Ρήγα με αναφορές στη Μάχη των Θερμοπυλών και τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας «συγκατοικούν» με θραύσματα από τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα και του Ερεχθείου που γλίτωσαν από τον λόρδο Ελγιν. Τα σπαράγματα του πρώτου κορινθιακού κιονοκράνου στην ιστορία που εμφανίστηκε στον βαριά λεηλατημένο «Παρθενώνα της Πελοποννήσου», τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες της Φιγαλείας, στέκουν πλάι στο πορτρέτο του Παπαφλέσσα, ο οποίος απεικονίζεται με αρχαιοπρεπή περικεφαλαία ως εξαρχαϊσμένος ήρωας. Η Ναυμαχία του Ναυαρίνου αποτυπώνεται πάνω σε ένα πορσελάνινο πολύχρωμο βάζο, οι λαβές του οποίου έχουν τη μορφή επιχρυσωμένων φτερωτών Νικών, ενώ ορισμένες από τις 60 φιλελληνίδες του Παρισιού εμφανίζονται σε λιθογραφία να συγκεντρώνουν χρήματα υπέρ του αγώνα των Ελλήνων κάτω από το έργο του Λουί Νταβίντ «Ο Λεωνίδας στις Θερμοπύλες».

Είναι μερικά μόνο στιγμιότυπα από τη νέα περιοδική έκθεση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου «Δι’ αυτά πολεμήσαμεν… Αρχαιότητες και Ελληνική Επανάσταση», με την οποία όχι μόνο ξεκινούν (έναν χρόνο νωρίτερα) οι εκδηλώσεις για την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, αλλά επιχειρείται ταυτοχρόνως η σύνδεσή της με τους εορτασμούς για τα 2.500 χρόνια από τη Μάχη των Θερμοπυλών και τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας. Για να επιτευχθεί το αφήγημα επιστρατεύτηκαν 52 έργα τέχνης: 26 αρχαιότητες και 26 δημιουργίες του 18ου και 19ου αι. οι οποίες έφτασαν στο μεγαλύτερο αρχαιολογικό μουσείο της χώρας από τη Βιβλιοθήκη και τη Συλλογή Εργων Τέχνης της Βουλής των Ελλήνων, το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, το Μουσείο Μπενάκη, το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, την Εθνική Πινακοθήκη και τις συλλογές Αντλερ και Βαρκαράκη.

Τα επαναστατικά κινήματα που προηγήθηκαν της Επανάστασης τον 17ο και 18ο αι., η ιδεολογική προετοιμασία του Αγώνα, η διαρπαγή των αρχαιοτήτων και η λαφυραγώγηση των μνημείων, ο φιλελληνισμός και η μέριμνα των Ελλήνων ήδη από την επαναστατική περίοδο για την προστασία τους αποτελούν τις τέσσερις βασικές ενότητες της λιτής έκθεσης, που πλαισιώνεται από μεγάλες προβολές λιθογραφιών εποχής, αποσκοπώντας, σύμφωνα με τους διοργανωτές, να λειτουργήσουν ως ένα «παράθυρο» στο φυσικό τοπίο της προεπαναστατικής Ελλάδας. Το τέλος της εμπόλεμης περιόδου υποδεικνύει μια μαρμάρινη κεφαλή του Αρη σε στιγμή ανάπαυλας, ενώ τους επισκέπτες στην πέμπτη ενότητα, αποχαιρετούν τα εντυπωσιακά ολογράμματα δύο ιπτάμενων Νικών από την Επίδαυρο που προαναγγέλλουν τις επόμενες επετειακές δράσεις.