Εξοντώστε τους εισβολείς!

Τον Αύγουστο του 2010 μια ακτιβιστική οργάνωση οικολόγων απελευθέρωνε με καταδρομική επιχείρηση περίπου 50.000 γουνοφόρα μινκ από εκτροφείο της Καστοριάς. Σχεδόν έναν χρόνο αργότερα με νέα επίθεση, αυτή τη φορά στη Σιάτιστα Κοζάνης, άφηναν ελεύθερα στη φύση άλλα 12.000 ζώα. Πολλά έχασαν τη ζωή τους τις επόμενες μέρες καθώς το ξενικό αιμοβόρο μινκ που προέρχεται από τη Βόρεια Αμερική δεν μπόρεσε να εγκλιματιστεί στις συνθήκες της Δυτικής Μακεδονίας. Κάποια κατάφεραν να επιβιώσουν, αναπαράχθηκαν ανεξέλεγκτα και επεκτάθηκαν προς τις ορεινές περιοχές, με αποτέλεσμα σήμερα πυρήνες τους να εντοπίζονται μέχρι τον Αλιάκμονα και το φράγμα Πολυφύτου προκαλώντας τεράστια καταστροφή στη χλωρίδα και την πανίδα της ευρύτερης περιοχής… Επί δέκα χρόνια οι ντόπιοι έδιναν αγώνα για να τα περιορίσουν. Χρειάστηκε τελικά να θεσμοθετηθεί ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα, να διοργανωθεί μια ημερίδα, να επιστρατευτούν επιστήμονες και να κινητοποιηθούν τουλάχιστον δύο Αποκεντρωμένες Διοικήσεις για να δοθεί οργανωμένα μια λύση: Τις επόμενες εβδομάδες εκατοντάδες πλωτές παγίδες θα τοποθετηθούν στις Πρέσπες, στη λίμνη της Καστοριάς και στις παρόχθιες περιοχές του Αλιάκμονα προκειμένου να εγκλωβίσουν και να εξολοθρεύσουν τους «εισβολείς».
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα μινκ θα θανατώνονται επί τόπου με αεροβόλο όπλο και εν συνεχεία θα μεταφέρονται στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης προκειμένου να υποβάλλονται σε ειδικές εξετάσεις. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο είναι, άλλωστε, και ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE ATIAS, το  οποίο, με συνολικό προϋπολογισμό 1,99 εκατ. ευρώ, επιδιώκει να αντιμετωπίσει την απειλή των εισβολικού είδους των μινκ.

Καταγραφή. «Σε λίγες ημέρες ετοιμαζόμαστε να τοποθετήσουμε – αρχικά στις δύο περιοχές ειδικής προστασίας, στις Πρέσπες και στη λίμνη της Καστοριάς – περίπου 400 πλωτές και 150 χερσαίες εξέδρες που θα ανιχνεύουν την παρουσία των μινκ τα οποία είναι ημιυδρόβια» λέει στα «ΝΕΑ» ο συντονιστής του προγράμματος, δρ Δημήτρης Μπακαλούδης, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. «Οι εξέδρες αυτές έχουν πηλό και θα εγκλωβίσουν τα ίχνη τους. Ετσι θα μπορέσουμε να κάνουμε εκτίμηση της πληθυσμιακής τους κατάστασης και της κατανομής τους. Θεωρούμε μάλιστα ότι με τον τρόπο αυτόν θα καταγράψουμε και την απειλούμενη βίδρα, με την οποία το μινκ λειτουργεί ανταγωνιστικά διότι τρέφονται με παρόμοια είδη. Μετά τον εντοπισμό των ιχνών των μινκ θα τοποθετηθούν ειδικές παγίδες για τον εγκλωβισμό τους».
Οπως εξηγεί ο Δ. Μπακαλούδης, οι εξέδρες θα τοποθετηθούν στο 90% των περιοχών Natura και στον κορμό του Αλιάκμονα «ευελπιστώντας στην εξάλειψή του είδους από τις Ζώνες Προστασίας και τον έλεγχο του πληθυσμού του στις Περιφερειακές Ενότητες Καστοριάς, Φλώρινας, Γρεβενών, Κοζάνης, Ημαθίας, Πέλλας και Θεσσαλονίκης».
Τα μινκ συγγενεύουν με το κουνάβι και ως αιμοβόρα σκοτώνουν πολύ περισσότερα ζώα από όσα χρειάζονται για να τραφούν. «Αν μπουν σε ένα κοτέτσι θα σκοτώσουν όλες τις κότες, ενώ απειλούν, επίσης, είδη της ορνιθοπανίδας όπως αργυροπελεκάνους και λαγγόνες» εξηγεί ο Δ. Μπακαλούδης. Είναι ενδεικτικό ότι το 2014 ο αντιπρόεδρος της Εταιρείας Προστασίας Περιβάλλοντος Καστοριάς, Νίκος Παναγιωτόπουλος, επεσήμαινε πως ο αριθμός των υδρόβιων πτηνών, όπως οι κύκνοι και χήνες, είχε μειωθεί αισθητά αναφέροντας πως από τις 120 φωλιές κύκνων είχαν απομείνει τριάντα. Συρρίκνωση είχε υποστεί και ο πανευρωπαϊκά σπάνιος πληθυσμός των κορμοράνων ενώ πουλιά μετακινούνται σε βαθιά νερά για να γλιτώσουν. Υπήρχαν ενδείξεις ότι κατά παρόμοιο τρόπο τα μινκ επηρέαζαν και τις φωλιές των αποδημητικών.
Υπό αυτά τα δεδομένα, το πρόγραμμα, το οποίο χρηματοδοτείται κατά 60% από την Ευρωπαϊκή Ενωση, θέτει ως στόχο την προστασία της βιοποικιλότητας και την αποκατάσταση των οικοσυστημικών υπηρεσιών και προβλέπεται να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του 2020. Αντίστοιχο πρόγραμμα είχε προτείνει παλαιότερα και το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών του ΕΘΙΑΓΕ σε συνεργασία με την Εταιρεία Προστασίας Περιβάλλοντος Καστοριάς.