Ενα λεπτό, περιπτερά

Ας το παραδεχτούμε. Οταν παρακολουθούμε μια παλιά ελληνική ταινία και παίξει σκηνή περιπτέρου, είτε ασυνείδητα είτε κολλώντας τη μύτη μας στην οθόνη, προσπαθούμε από την πραμάτεια του και τα συμπαρομαρτούντα να αναγνωρίσουμε τα «κλικ» της εποχής. Οι τίτλοι των εφημερίδων, τα επιχρωματισμένα πορτρέτα των ηθοποιών στα εξώφυλλα των περιοδικών, κάποιες τσίχλες σε παράταξη, ακόμη και οι ξεκάρφωτες διαφημίσεις της Kolynos ή εκείνο το Αλγκόν στην τέντα του. Λεπτομέρειες, ψηφίδες της καθημερινότητας που συνθέτουν όμως μια ατμόσφαιρα με άρωμα νοσταλγίας.

Πατέντα 100% ελληνική το περίπτερο. Ακόμη και το όνομά του αναφέρεται σε ρυθμό αρχαίου ναού – αυτός που έχει σε όλες τις πλευρές του σειρά κιόνων. Μόνο που το παραδοσιακό, το «δικό» μας περίπτερο ουδεμία σχέση με αρχαίο κλέος έχει. Μάλλον πρόκειται για επίτευγμα της ελληνικής εφευρετικότητας, της ικανότητας επιβίωσης που, τελικά, μας διακρίνει, του ταλέντου να παράγουμε «κάτι» από το «τίποτα». Τα πρώτα περίπτερα λοιπόν, αυτά τα κουβούκλια επάνω στα πεζοδρόμια δηλαδή, εμφανίστηκαν στο Ναύπλιο τον 19ο αιώνα και, στη συνέχεια, έφτασαν και στην Αθήνα. Αρχικά πουλούσαν μόνο καπνό, σιγά σιγά όμως αβγάτιζαν την πραμάτεια τους. Μη φανταστείτε, μικροπράγματα. Καμιά τσατσάρα, κανένα τσιμπιδάκι, καμιά καραμελίτσα. Τις εφημερίδες τις πουλούσαν οι εφημεριδοπώλες στον δρόμο, σε περίπτερο όμως κρεμάστηκε το πρώτο ελληνικό περιοδικό, η «Ιρις», με τιμή πώλησης 25 λεπτά.

Οι πρώτες άδειες για περίπτερα άρχισαν να δίνονται το 1889. Αποκλειστικά σε τραυματίες πολέμου ως λύση στο βιοποριστικό τους πρόβλημα. Στην πραγματικότητα ο περιπτεράς ήταν κάτι παραπάνω από τον μικροπωλητή του δρόμου, αλλά πιο νοικοκυρεμένος και, τουλάχιστον, με μια σκεπή πάνω από το κεφάλι του. Και το εμπόρευμα όλο και να μεγαλώνει. Μπήκαν στα περίπτερα και οι εφημερίδες, το 1940 δόθηκε η άδεια να πωλούνται και «ζαχαρώδη προϊόντα», αργότερα να σου κι ένα ψυγειάκι για πορτοκαλάδες και γκαζόζες. Κανένας όμως περιπτεράς δεν είχε το εμπορικό δαιμόνιο του Γιάννη Γεωργακά. Εκλεισε με τζάμι τις δύο πλαϊνές πλευρές του περιπτέρου του στην οδό Αιόλου μετατρέποντας τες σε βιτρίνες. Εκεί πουλούσε γυαλιά, ξυραφάκια, ψαλίδια, σουγιάδες και άλλα. Αυτό ήταν το πρώτο «Μινιόν» που εξελίχθηκε στο γνωστό πολυκατάστημα.

Από τη δεκαετία του 1950 τα περίπτερα έπρεπε να έχουν καθορισμένες προδιαγραφές. Ολα κίτρινα, με διαστάσεις 1,30 x 1,50. Τότε όμως γνώρισαν και το μεγάλο τους σουξέ. Είχαν, βλέπετε, τηλέφωνα που δεν διέθεταν όλα τα σπίτια και από εκεί ανταλλάσσονταν τα νέα, κλείνονταν τα ραντεβού, γίνονταν οι ερωτοδουλίτσες αλλά και οι βρωμοδουλίτσες. Στις επόμενες δεκαετίες τα περίπτερα μεγάλωσαν, έγιναν σωστά μαγαζιά, χάνοντας ωστόσο τη γοητεία του «μικρού». Και σε λίγα χρόνια από τώρα, πάπαλα. Η Ευρωπαϊκή Ενωση απαγόρευσε να κληρονομούνται οι άδειες μετά τον θάνατο του ιδιοκτήτη.

Μόδα με όραμα

Λέγεται SOFFA. Από τα αρχικά του Social Fashion Factory. Που σημαίνει Κοινωνικό Εργοστάσιο Μόδας. Ενας χώρος δηλαδή όπου σχεδιάζονται, κόβονται και ράβονται ρούχα. Εδώ μπορεί κάποιος να απασχοληθεί επαγγελματικά αλλά και να εκπαιδευτεί σε ό,τι έχει σχέση με τον σχεδιασμό και την κατασκευή των ρούχων. Και γιατί «κοινωνικό»; Διότι εδώ, χωρίς να αποκλείονται οι Ελληνες, δουλεύουν κυρίως πρόσφυγες, μετανάστες και άτομα που έχουν υπάρξει θύματα human trafficking. Φροντίζοντας παράλληλα η διαδικασία όλης της δουλειάς να μην επιβαρύνει το περιβάλλον. Βρίσκεται δίπλα μας. Στον Βοτανικό. Στον πρώην βιομηχανικό χώρο όπου στεγάζεται το Ankaa Project, μια μη κυβερνητική οργάνωση με έδρα το Βέλγιο, που βασικό έργο της είναι η εκπαίδευση μεταναστών και προσφύγων ώστε να ενσωματωθούν αρμονικά στο ευρωπαϊκό περιβάλλον.

Το SOFFA είναι ιδέα και «παιδί» της Φιόρης Ζαφειροπούλου. Που και αυτή είναι «παιδί» μιας επιχειρηματικής οικογένειας, η οποία έχει αφήσει πολύ δυνατό αποτύπωμα στον χώρο της ελληνικής μόδας. Οσοι έχουν ζήσει τα παιδικά και νεανικά τους χρόνια στις δεκαετίες του 1970 και 1980 θυμούνται τη Zita Hellas, το ελληνικό «σινιέ» με τα αθλητικά ρούχα και παπούτσια. Και απ’ όσα μαθαίνω, όνειρό της είναι η φιλοσοφία του SOFFA να γίνει μια παράμετρος που θα λαμβάνουν υπόψη τους ολοένα και περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις. Εξάλλου, μετά τη μόδα με κοινωνικό μήνυμα ας δούμε και μόδα με κοινωνικό αποτέλεσμα.

Γλυκά από τη Συρία

Οσοι έχουν ταξιδέψει στη Συρία τα χρόνια πριν από τον πόλεμο θυμούνται τα υπέροχα γλυκά της. Κλασικά ανατολίτικα, αλλά λίγο πιο ανάλαφρα από τα πολύ βουτυράτα της Βηρυτού. Επειδή όμως η γαστρονομική παράδοση είναι ένα είδος άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, από τις σημαντικότερες που κουβαλούν όλοι οι πρόσφυγες σε όλες τις εποχές, έχουν αρχίσει και στην Αθήνα να ανοίγουν συριακά ζαχαροπλαστεία. Εμαθα για το Damas εκ του Damascus, στη γωνία της Αχαρνών με την Πιπίνου. Αψογο και πεντακάθαρο το μαγαζί, εξυπηρετικότατοι οι υπάλληλοι και γεύσεις αυθεντικές και πλούσιες, χωρίς όμως να είναι λιγωτικές.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΑΜΣΙΑΡΗΣ

Ηθοποιός

Τι μου αρέσει στην Αθήνα

Μου αρέσει το παλιό «Γκαζοχώρι» όπως το απεικόνισαν στις ακουαρέλες τους ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Νίκος Στεφάνου. Το νεκροταφείο του Κεραμεικού με τον ταύρο του. Η γκαλερί Ωρα όπου ξόδεψα ώρες για μελέτη σε πίνακες γνωστών ζωγράφων. Το Βρεφοκομείο και νυν Πινακοθήκη στην Κουμουνδούρου. Οι αντικερί, όσες έχουν απομείνει, στου Ψυρή με τις Γκαλέ λάμπες και τις Ρόζενταλ πορσελάνες. Η Βασ. Σοφίας για περπάτημα και επίσκεψη στο Βυζαντινό Μουσείο και στο Μπενάκη. Το θέατρο της Δώρας Στράτου όπου τρία καλοκαίρια τραγουδούσα ηπειρώτικα στους τουρίστες. Ο Σταθμός Λαρίσης με τις ξεχασμένες αποσκευές. Οι αμερικανικές αγορές για ρούχα από δεύτερο χέρι. Τα Αναφιώτικα στην Πλάκα για κυκλαδίτικους διακτινισμούς. Ο ναός της Αγίας Παρασκευής, επίσης στην Πλάκα, εκεί όπου γίνονταν οι εξορκισμοί και νιώθεις ότι ακροβατείς ανάμεσα στην αλήθεια και στο ψέμα.