Υπεύθυνες οι νυχτερίδες για την επιδημία

Οι νυχτερίδες – όπως προκύπτει από νέα μελέτη ομάδας επιστημόνων του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) – είναι η πιο πιθανή πηγή προέλευσης για τον νέο κορωνοϊό 2019-nCoV, που έχει προκαλέσει παγκόσμια ανησυχία. Το αποτέλεσμα αυτό έρχεται να καταρρίψει τις αρχικές υποθέσεις που ενοχοποιούσαν τα ερπετά για τη ραγδαία εξάπλωσή του στους ανθρώπους.

Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη που εκπονήθηκε από τον αναπληρωτή καθηγητή Δημήτριο Παρασκευή, τη δρα Ευαγγελία-Γεωργία Κωστάκη και τον επίκουρο καθηγητή Γκίκα Μαγιορκίνη από το Εργαστήριο Υγιεινής Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, τον επίκουρο καθηγητή και αντιπρόεδρο του ΕΟΔΥ Γεώργιο Παναγιωτακόπουλο, τον καθηγητή Γεώργιο Σουρβίνο της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και τον καθηγητή Σωτήριο Τσιόδρα της Ιατρικής Σχολής τουΕΚΠΑ, αφορά τη γενετική ανάλυση πλήρους γονιδιώματος του νέου κορωνοϊού 2019-nCoVπου ευθύνεται για την επιδημική έκρηξη που ξεκίνησε από την πόλη Ουχάν στην Κίνα.

Γενετικές πληροφορίες. Οι ερευνητές άντλησαν τις γενετικές πληροφορίες από διεθνείς βάσεις δεδομένων (βιοπληροφορική), επιχειρώντας να βάλουν τελεία στις εικασίες για την πηγή προέλευσης του νέου ιού, συνδράμοντας στην παγκόσμια επιστημονική προσπάθεια να «αποκωδικοποιηθεί» η νέα απειλή.

«Εμείς κάναμε μια γενετική ανάλυση του γονιδιώματος του νέου ιού και τον συγκρίναμε με παρόμοιους από ζώα. Από την ανάλυσή μας τεκμηριώνεται ότι κατά μήκος του γενετικού υλικού ο ιός που μολύνει τους ανθρώπους είναι κατά 96% ομόλογος με το συγκεκριμένο στέλεχος που απομονώθηκε από νυχτερίδα» εξηγεί μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο αναπληρωτής καθηγητής του ΕΚΠΑ Δημήτριος Παρασκευής.

Παρ’ όλα αυτά το στέλεχοςRaTG13 – που απομονώθηκε από νυχτερίδα στην Κίνα – δεν είναι 100% ομόλογο με τον 2019-nCoV, υποδεικνύοντας ότι το στέλεχοςRaTG13 δεν αποτελεί τον ιό που μεταδόθηκε στον άνθρωπο. «Αυτό σημαίνει ότι το συγκεκριμένο στέλεχος δεν προκάλεσε την πρώτη μετάδοση, αποτελεί όμως ισχυρή ένδειξη πως οι νυχτερίδες αποτελούν την πηγή της μετάδοσης» εξηγεί ο ειδικός.

Σε κάθε περίπτωση, όπως τονίζει ο κ. Παρασκευής, «αυτού του είδους οι μελέτες βασίζονται στην ανάλυση του ποσοστού ομοιότητας του γενετικού υλικού και γι’ αυτό χαρακτηρίζονται από υψηλό επίπεδο τεκμηρίωσης».

Επιπροσθέτως, η ίδια μελέτη – η οποία σημειωτέον έγινε δεκτή για δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό «Infection Genetics and Evolution» – έδειξε ότι το γενετικό υλικό του 2019-nCoVδεν είναι αποτέλεσμα πρόσφατης γενετικής ανάμειξης (ανασυνδυασμού) με κάποιον άλλον κορωνοϊό ή ότι ο ιός δεν έχει τροποποιηθεί πρόσφατα, πριν από την αρχική του μετάδοση στους ανθρώπους.

«Η ανάμειξη των γενετικών υλικών δύο ιών, δημιουργώντας έναν νέο που περιέχει τμήματα των προκατόχων τους, είναι μια συχνή διαδικασία. Στην περίπτωση αυτή εάν ο ένας ιός έχει την ικανότητα να προσβάλει τον ανθρώπινο οργανισμό ενώ ο δεύτερος όχι, τότε είναι πιθανόν το νέο γενετικό υβρίδιο που προκύπτει να είναι απειλητικό για τον άνθρωπο. Πάντως, σε ό,τι αφορά τον 2019-nCoV κάτι παρόμοιο δεν έχει συμβεί πρόσφατα».

Εντούτοις η επιστημονική κοινότητα δεν είναι σε θέση – προς το παρόν – να απαντήσει στο ερώτημα εάν ο RaTG13 έχει ενοχοποιηθεί στο παρελθόν για αντίστοιχη επιδημία ή πανδημία. «Ο ιός της νυχτερίδας απαντάται συχνά τόσο στις νυχτερίδες όσο και στα πτηνά. Ωστόσο η δυνατότητα ταυτοποίησης του γενετικού υλικού αποτελεί ένα επιστημονικό “εργαλείο” που έχει προκύψει τις τελευταίες δεκαετίες. Αρα δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τι συνέβη, για παράδειγμα, τον περασμένο αιώνα» καταλήγει ο ειδικός.